Кіріспе

Америкалық жазушы және суфражист

Хариот Итон Блатч (Стэнтон; 20 қаңтар 1856 – 20 қараша 1940) – американдық жазушы және суфражист. Ол әйелдер құқығын қорғаушы белгілі Элизабет Кейди Стэнтонның қызы болды. Англияда болғанда, ол ағылшын ауылдық жұмысшы әйелдерінің жағдайын статистикалық тұрғыдан зерттеді, осы зерттеуі үшін Вассардан магистр дәрежесін алды. 1901 жылғы халық санағында Блатч Суррейдегі Хаслемерде, ауылдық әйелдер мен қыздарға қолөнерді үйретуді насихаттаған «Хаслемер шаруа өнері» қозғалысының бір бөлігі болған үйдің қонағы ретінде тіркелген. Ол сондай-ақ әйелдердің жергілікті басқару қоғамы, Фабиан қоғамы және әйелдердің сайлау құқығы лигасы сияқты ағылшын әлеуметтік реформалық ұйымдарымен жұмыс істеді. Әйелдердің сайлау құқығы лигасында ол кейіннен Америкада қолданған ұйымдастыру тәсілдерін жетілдірді.

Сайлау науқаны

1902 жылы Америка Құрама Штаттарына оралғанда Блатч американдық әйелдердің сайлау құқығы үшін күресін қайта жандандыруға тырысты, ол тоқтап қалған еді. Алғашында ол Әйелдердің кәсіби одақ лигасының басшылығына қосылды. 1907 жылы ол жұмыс істейтін әйелдерді сайлау құқығы қозғалысына тарту үшін Өзін-өзі асыраушы әйелдердің теңдік лигасы (кейіннен Әйелдер саяси одағы деп аталды) құрды. Лиганың негізгі құрамына Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс бөлігінен 20 000 фабрика, кір жуу және киім тігуші жұмысшы кірді. Ұйым Нью-Йорк мұғалімдері үшін тең жалақы туралы резолюцияны қабылдауға сәтті ықпал етті. Әйелдер құқығын қорғау жылдарында Блатч "Әйелдер күшін жұмылдыру" атты кітап жариялады, ол АҚШ-тың әйелдерін қоғамдағы өз орнын сезінуге шабыттандырды. Одақ маңызды саяси күшке ие болды және әйелдерге дауыс беру құқығын беру үшін Нью-Йорк штатының конституциясына түзетулер енгізу үшін белсенді түрде лоббилеу жұмыстарын жүргізді, бұл 1917 жылы Таммани Холл қарсылығын жеңілдеткеннен кейін мүмкін болды. 1915 жылы Блатчтың Әйелдер саяси одағы Элис Пол мен Люси Бернстің Конгресс одағымен бірікті, ол ақырында Ұлттық әйелдер партиясына айналды.

Соғыс және соғыстан кейінгі кезең

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Блатч өзінің уақытын соғысқа жәрдемдесуге арнады, Америка әйелдерінің шаруашылық армиясын басқарды, ол қосымша шаруалық жұмыс күшін қамтамасыз етті. 1918 жылы ол "Әйелдер күшін жұмылдыру" атты кітап жазды, онда әйелдерді соғысқа қатысуға шақырып, "жұмысқа кірісуге" үндеді, сонымен қатар соғыстың салдарынан туған қиратуларға байланысты бейбітшілдік көзқарасын білдірді. 1920 жылы Он тоғызыншы түзету қабылданғаннан кейін Блатч Ұлттық әйелдер партиясына қосылып, Әйелдер кәсіподақ лигасы қолдаған қорғаушы заңнаманың орнына Тең құқықтар туралы түзетуді қабылдау үшін күресті. Ол сондай-ақ Социалистік партияға қосылды және Нью-Йорк қаласының бас есепшісі, содан кейін Нью-Йорк штатының Ассамблеясына кандидат болды, бірақ сайлауда жеңіліске ұшырады. Әйелдер жұмысшыларын қорғауға бағытталған заңдарды партия қолдағандықтан ол ақырында партиядан шықты. 1920 жылдары Блатч Ұлттар лигасының атынан жұмыс істеді, Лиганың хартасына түзетулер енгізуді ұсынды.

Соңғы жылдары және өлімі

1939 жылы Блатч жамбас сүйегін сындырып, Коннектикут штатындағы Гринвич қаласындағы қарттар үйіне көшті. Оның "Қиын жылдар" атты мемуары 1940 жылы жарық көрді және ол сол жылы, Алғыс айту күніне бір апта қалғанда Гринвичте қайтыс болды.