Индонезиядағы босатылған құлдар ұрпақтары: Мардиджер халқы
Mardijker people
Индонезиядағы Мардиджер халқы: Бұрынғы құлдар ұрпақтары, португал тіліне негіделген креол тілінде сөйлейді. Тарихы, мәдениеті және индонезия тіліне әсері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индонезиядағы этникалық топ – Мардикер халқы, бұл Голландиялық Шығыс Үндістанда (қазіргі Индонезия) бостандыққа шыққан құлдардың ұрпақтарынан құралған этникалық қауым. Оларды Шығыс Үндістанның барлық маңызды сауда орындарында кездестіруге болар еді. Олардың көпшілігі христиан дінін ұстанған, түрлі этникалық топтардан – жаулап алынған португал және испандық территориялардан шыққан, сондай-ақ еуропалық текті адамдар да болған. Олар Мардикер креолында сөйлеген, бұл португал тіліне негізделген креол тілі, ол қазіргі индонезия тіліне әсер еткен.
Ethnic group in Indonesia
The Mardijker people refer to an ethnic community in the Dutch East Indies (present day Indonesia) made up of descendants of freed slaves. They could be found at all major trading posts in the East Indies. They were mostly Christian, of various ethnicities from conquered Portuguese and Spanish territories, and some with European ancestry. They spoke Mardijker Creole, a Portuguese based creole, which has influenced the modern Indonesian language.
Шығу тегі
Мардикерлердің ата-бабалары Үндістанда, Африкада және Малай түбегінде португалдардың құлдары болған. Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (VOC) оларды Индонезияға әкелді, әсіресе 1641 жылы Малакканы голландиялықтар басып алғаннан кейін, қаладағы португал тілінде сөйлейтіндер тұтқынға алынды. Сонымен қатар, кейбіреулері Филиппиннен Моро шабуылшылары қолға түскен христиан құлдары еді және испан-моро қақтығысы мен Сулу теңізіндегі қарақшылықтың қызығында Батавиядағы құл сату орындарында сатылды. Испан Филиппинінде оларды "Мардика" деп атаған, бұл Мурильо Веларде картасында көрсетілген. "Мардиджкер" термині – малай тіліндегі "Мердека" сөзінің голланд тілінде бұрмаланған түрі. "Мердека" сөзі санскрит тіліндегі "Махардхика" сөзінен шыққан, ол "бай, гүлденген және күшті" деген мағынаны білдіреді. Малай архипелагында бұл термин босатылған құл деген мағынаға ие болды, ал қазір "тәуелсіз" дегенді білдіреді. Мардикерлер көбінесе католик дінін сақтап, Батавиядағы португал шіркеуіне қатысып тұрды, бірақ көптегендері кейін Голландия реформатор шіркеуінде крещениеден өтті. VOC оларды жеке этникалық топ ретінде мойындады және олар өзін жергілікті явандықтардан бөлек ұстады. VOC дәуірінде, колониялық тарихқа дейін, португал тегінен шыққандардың арасында да аралас некелер болды. Колониалды дәуірде мардикерлер толығымен Еуразиялық индо қауымдастығына сіңісіп, енді жеке этникалық топ ретінде тіркелмеді.
The ancestors of the Mardijkers had been slaves of the Portuguese in India, Africa, and the Malay Peninsula, and were brought to Indonesia by the Dutch East India Company (VOC), especially after the 1641 Dutch conquest of Malacca, whereby Portuguese speakers in the city were taken as captive. Some were also Christian slaves captured by Moro raiders from the Philippines and sold in slave markets in Batavia during the height of the Spanish–Moro conflict and the Sulu Sea piracy. In the Spanish Philippines, they were called "Mardica", as recorded in the Murillo Velarde Map. The term Mardijker is a Dutch corruption of the Malay word Merdeka, which originates from the Sanskrit Maharddhika meaning "rich, prosperous, and powerful". In the Malay archipelago, this term had acquired the meaning of a freed slave, and now means "independent". The Mardijkers mostly clung to their Catholic faith and continued to attend Batavia's Portuguese church, although many were eventually baptised by the Dutch Reformed Church. They were legally recognized by the VOC as a separate ethnic group and kept themselves apart from the native Javanese. During the VOC era, there was already considerable intermarriage with the Indos in pre colonial history, who were often also of Portuguese descent. During the colonial era, the Mardijkers eventually assimilated completely into the Eurasian Indo community and were no longer registered as a separate ethnic group.
Өтпелі кезең
18-19 ғасырлар аралығында мардикерлер португал тіліне негіделген креол тілін бетави тіліне алмастырды. Жакартаның бір бөлігі "Кампунг Тугу" деп аталады – бұл аймақ мардикер халқына азаттық алғаннан кейін қоныстануға рұқсат етілген. Аудан өзінің португалдық ерекшелігін сақтап қалған. Тарихи тұрғыдан бұл адамдар Батавияның Роа Малакка ауданында, Кали-Бесар өзенінің жанында да қоныстанған; алайда, бұл тарихи ауданның көбі сақталмаған. Мардикерлердің көп тараған тегі – Де Фретес, Феррера, Де Мелло, Гомес, Гонсалво, Кордеро, Де Диас, Де Коста, Соарес, Родриго, Де Пинто, Перрейра және Де Сильва. Кейбір мардикер отбасылары голланд тіліндегі Виллемс, Михельс, Бастианс, Питерс, Янс, Франц және Давидтс сияқты тегтерді де қабылдады. Индонезиялықтар голландтардан тәуелсіздік үшін күрескен кезде "Merdeka" ("бостандық") деген ұранды қолданды, ол мардикер сөзімен бір түбірден шыққан. Бұл сөз Малайзия мен Сингапурда да маңызды саяси мәнге ие болды. "Мардикерлер" термині сонымен қатар "Беланда Хитам" деп аталатын, Голландияның Алтын жағалауынан сарбаздыққа алынып, Голландияның Шығыс Үнді армиясында қызмет етіп, соңынан азаттыққа шыққан сарбаздарға да қолданылады.
Between the 18th and 19th centuries, the Mardijkers exchanged their Portuguese based creole for the Betawi language. A part of Jakarta is called "Kampung Tugu" an area where Mardijker people had been allowed to settle for after their freedom, the neighborhood retains its Portuguese distinctiveness. Historically these people also settled in Old Batavia's Roa Malacca district near Kali Besar; however, little historic buildings remain of what had been the historic quarter. Common Mardijker family names are De Fretes, Ferrera, De Mello, Gomes, Gonsalvo, Cordero, De Dias, De Costa, Soares, Rodrigo, De Pinto, Perreira, and De Silva. Some Mardijker families also took Dutch names such as Willems, Michiels, Bastiaans, Pieters, Jansz, Fransz, and Davidts. When the Indonesians fought for independence from the Dutch they used the slogan Merdeka ("freedom"), which has the same root as Mardijker. This word had considerable political significance also in Malaysia and Singapore. The term Mardijkers is also used for the so called Belanda Hitam, soldiers recruited in the Dutch Gold Coast who served in the Dutch East Indies Army and gained their freedom afterward.