Кіріспе

Англиялық дворян және сарбаз (1347–1375)

Джон Гастингс, Пемброктың 2-графы (29 тамыз 1347 – 16 сәуір 1375) – XIV ғасырғы ағылшын дворяны және сарбазы. Ол сонымен қатар Абергавенни бароны және Вексфорд лорды атақтарын иеленді. Саттон Валенс қаласында Лорд Гастингстің және Агнес Мортимердің ұлы болып дүниеге келді. Әкесі Джон Гастингс бір жасқа толғанда қайтыс болды, ал ол анасының қамқорлығында қалғанда король Эдуард III-нің қамқорлығына өтті. Патша Джонға 1359 жылы Эдуардтың қызы Маргаретқа үйленуді ұйымдастырды, бұл Джонды патшалық отбасымен байланыстырды. Бірақ Маргарет екі жылдан кейін қайтыс болды. Джон Гастингс 1368 жылы әкесінің графы атағын, қосымша атақтары мен иеліктерін мұраға алды. Сол жылы ол екінші рет үйленді, Уолтер Лорд Маунидің қызы Аннмен. Келесі жылы Пемброк патшалық қызметте өмірінің соңына дейін жалғасқан мансабын бастады. Жүз жылдық соғыс Францияда жаңадан қайта басталған еді, 1369 жылы Пемброк Аквитанияға сапар шекті. Ол француздарға қарсы шабуылдар, қоршаулар мен қарсы шаралар қатарын жүргізді, оның нәтижесінде айқын табыстар да, сәтсіздіктер де болды. Соңғысы оның атақты сарбаз сэр Джон Чандоспен бірлесе жұмыс істей алмауымен күшейді, Чандос сол жердегі патша әскерлерінің басшысы болғанымен, шені жағынан Пемброктан төмен еді. Дегенмен, қабілеті жағынан ол Пемброктан жоғары тұрды, ал оның кейінгі өлімі Пемброк үшін Францияда одан да көп қиындықтарға әкелді. Бірнеше жылдан кейін граф Парламентке шақырылып, Англияға оралды. Мүмкін, патшаның діни министрлерінің саяси сәтсіздіктеріне немесе олардың лауазымдарын пайдалануына наразы болған ол, оларды биліктен қууға себепкер болды. 1372 жылы Пемброк Францияға шағын флотпен қайтып келді, Аквитанияда жаңа әскер жинауды көздеді. Оның келгенін Кастилия флоты күткен (сол кезде олардың патшалығы Франциямен одақтас болған). Сан жағынан және қару-жарақ жағынан басымдыққа ие болғандықтан Пемброк Ла-Рошель шайқасында күресуге мәжбүр болды. Ол тұтқындалып, Кастилияға жеткізіліп, қатаң жағдайда ұсталды. Үлкен құн төлеу туралы келісімге үш жыл кетті, бірақ 1375 жылы ол ақыры босатылды. Франция арқылы Англияға қайтып келе жатқанда, ол Парижге жақын жерде ауырып, үйіне жетпей қайтыс болды. Ол 27 жаста болды. Оның әйелі және 1372 жылы туған ұлы сақталды, Пемброк оны ешқашан көрмеген; Джон деп аталған ол ақыры графтықты мұраға алды. Пемброк 1375 жылдың сәуірінде Херефордта жерленді.

Жастық шағы мен тарихы

Джон Хейстингс 1347 жылғы 29 тамызда Кент графтығының Саттон Валенс қамалында дүниеге келді және сол күні жергілікті шіркеуде, Әулие Мария Діңгезінде крещениеден өтті. Ол Пемброктың 1-ші графы Лоренс Хейстингстің жалғыз ұлы және мұрагері болды. Оның әйелі Агнес, Март графы Роджер Мортимердің үшінші қызы еді. Оның әкесінің анасы, Джулиана Лейборн, зор байлыққа ие болған. Лоренс Хейстингс ұлының туғанына бір жыл толуымен қайтыс болды, ал Джон анасының қамқорлығында қалды, сонымен қатар король Эдуард III-нің тәуелділігіне өтті. 1348 жылдың желтоқсан айында оның анасына оның күтімі мен асырауы үшін жылына 100 марка сомасы берілді. Ол көп ұзамай қайтадан тұрмысқа шықты, бірақ оның екінші күйеуі Джон Хаклит 1357 жылы қайтыс болды. Лоренстің иеліктерінің қамқорлығы оның әйелі Агнеске; оның анасы, Джонның әжесі (Жулиан де Лейборн, кейіннен Хантингдон графына үйленген); және Рутиннің сэр Джон Грейіне бөлінді. 1362 жылы Джон әкесі бұрын иеленген иеліктерді алуын бастады. 1364 жылы ол Англия мен Уэльстегі барлық әкесінің жерлерінің қамқорлығын алды және әжесінің барлық иеліктерінің сақтаушысы болып тағайындалды. Ол 1366 жылдың желтоқсанында патшаның қысқы тойына, кеңейтілген патшалық отбасының құрамында қатысты. Хейстингс патшаға өзінің жасын дәлелдеді, осылайша заңды көп жасқа толды. Келесі жылы ол Эдуардқа құрмет көрсетіп, адалдыққа ант берді; оған ағылшын мұрасының барлығына ие болу құқығы берілді. Келесі айда ол әкесінің Ирландия мен Уэльстегі иеліктеріне кірді. Әкесі сияқты, Пемброк графы болғаннан басқа, ол өзін Вексфорд және Абергавенни лорды деп атады. Ол патшаның сүйіктісіне айналды.

Некелер

Пемброк екі рет үйленуге келісім жасады. Оның алғашқы некесін Эдуард III өзінің 12 жасар төртінші қызы Маргаретке ұсынды. Неке рәсімі 1359 жылдың 19 мамырында Вестминстер сарайындағы Королеваның шіркеуінде өтті. Бұл Пемброк үшін маңызды одақ болды; патшалық байланыс әйелі тірі болғанда Пемброктың ресми құжаттарда патшаның ұлы деп аталғанын білдірді, себебі оның некесі оны тікелей патша отбасына енгізді. Маргарет шамамен 1361 жылдың 1 қазанында қайтыс болды, мүмкін обадан, және Абингдон аббаттығында жерленді. Олардың некесі рәсімделмеді және балалары болған жоқ. Пемброктың патшаның туысымен екінші некесі де патшалық айнадағы оның беделін арттырды. 1368 жылдың шілдесінде Пемброк Анне Мауниге (24 шілде 1355 – 1384 жылғы сәуір) үйленді. Ол әйгілі сарбаз Уолтер, Мауни лордының және Томас, Норфолк графының қызы Маргареттің қызы еді, кейіннен Норфолк герцогинясы болған. Анна Пемброктың бірінші әйелінің туысы болғандықтан, осы некеге пападан рұқсат сұралып, 1368 жылдың 1 шілдесінде Кентербери архиепископынан алынды. Қарсылығында, Папа графтан Римдегі Әйіргі Сент-Пол шіркеуін жөндеу үшін 1000 алтын флорин сыйлық ретінде беруді талап етті. Пемброк екінші некесінде жиырма жаста болды, ал оның келіні он үш жаста еді. Пемброк оны Англияда қалдырып, Францияда патшалық қызметте өзіне мансап жасады. Қайын атасы қайтыс болғаннан кейін, Пемброк екі рыцарын Маунидің Генаудағы (қазіргі Оңтүстік Бельгия) барлық иеліктерін иеленуге жіберді.

Францияда үгіт-насихат

Пемброктың ересек өмірінің көп бөлігі 1364 жылдың қазан айынан бастап корольдік қызметке арналды. 1369 жылы ол өзінің графтығының бір бөлігін иеленіп, корольге қайтарды; бұл оның феофийлеріне берілді, содан кейін оларды оған бес жылға қайта берді. Бұл оның мұрагерлері үшін сенімгерлікпен құрылды, егер ол шетелде қайтыс болса, егер олар мұрагерсіз қайтыс болса, мүлік патшаға толықтай қайтарылады. Пемброктың алғашқы белсенді қызметі сол жылы болды; ол корольдің ұлы, Кембридж графы Эдмундты 400 адамнан тұратын қарулы күштермен Францияның оңтүстік-батысындағы Аквитанияда ұзақ кешіктірілген науқанға ертіп барды. Бұл патшаның үлкен ұлы, Қара ханзада Эдуардтың науқанына күшейту болды, ол 1369 жылы ханзаданың Кастилияның мұрагерлік соғысына араласуынан және француздардың жүз жылдық соғысты қайта бастауынан кейін сәтсіздікке ұшырады. Пемброк пен Кембридж Сент-Малоға қонып, жергілікті француз командирінің назарынан қашып, 418 км оңтүстікке қарай Ангулемге қарай жүріп, сәуір айының соңында Қара ханзадаға қосылды. Олар ағылшындықтардың әскери жеңілістерге ұшыраған кезеңге келді. Перригор графы Архембо Анжу герцогына қосылуға тырысқан француз күштерін басқарды; Пемброк және Кембридж графтарына Архембоның жерін мүмкіндігінше көп қирату міндеті жүктелді. Олар Перигорда үлкен шабуыл жасап, мал-мүлкіне өрт салып, тұрғындарын өлтірді. Пемброк күштері он бір апта қоршаудан кейін Бурдэйль қалмағын басып алды, бұл кезде қате уақыттың ағылшындықтарға кіруге мүмкіндік берді. Көп ұзамай Кембридж графтығының ерлігімен марапатталған Пемброк Анжу мен Пуатуда да науқанды жалғастырды. Бұл көп рейдтерді, оның кейбіреулерін Қара ханзадамен бірге жүргізуді білдірді. Маусым айында Пемброк Поитудың солтүстігіндегі француз қысымын жеңілдету үшін үлкен әскер жинады. Осы уақытта оған және Кембриджге сэр Джон Чандос қосылды. Олар 1369 жылдың маусым айының соңында Вендеге келіп, француз капитанының қалаға сатқындық жасауының нәтижесінде Рош-сюр-Йонды басып алды. Бұл англо-француздық Францияның ішінде болған стратегиялық маңызды француздық анклав болды және ол Анжу герцогіне тиесілі болды. Рош-сюр-Йонды алғаннан кейін Пемброк Луара алқабына сәтті жорық жүргізді. Ол Саумерді басып алу әрекеті сәтсіз болғанымен, Саумер мен Нант арасындағы Луара өзенінің екі негізгі көпірін басып алды. Олар қазірдің өзінде қатты нығайтылған болатын, ал Пемброк бұл қорғанысты нығайтып, оларды гарнизонға орналастырды. Бұл науқан француздардың Пуатудың батыс бағыты арқылы шабуылдау мүмкіндігін қатты азайтты. Ағылшын генералдарының арасында, әсіресе Пемброк пен Чандос арасында, олардың әлеуметтік жағдайының айтарлықтай айырмашылығына байланысты келіспеушіліктер мен шиеленістер туындады. Қазіргі заманғы тарихшы Джонатан Сампшеннің айтуынша, Пемброк "көптеген атақ-даңққа ие болған, бірақ оның тәжірибесіздігі дәлелденген". Чандос Анжуның сенашалы болып тағайындалса да, ол тек баннере болды, сондықтан Пемброк аристократиялық кеуде көтеріп, оның қол астында қызмет етуден бас тартты. Мүмкін, Пемброк өзінің кеңесінің кеңесі бойынша әрекет еткен шығар, бірақ нәтижесінде екі ағылшын әскері бір-бірінен бөлек ұсталды. Қазан айында (немесе мүмкін желтоқсанда) Пемброк Анжуға тек өзінің 300 қарулы адамымен шабуыл жасап, Пуиренонға шабуыл жасады. Бұл кезде Пемброк Луи де Сансер немесе Жан де Бюэльдің қол астындағы 600-ға жуық адамнан қоршауға алынды. Пемброктың сарбаздары француз ат әскерінің шабуылға алынуы кезінде тосын таңғалдырды. Одан кейін Англияның 100 жуық сарбазы қаза тауып, француздар олардың ат-жабдықтарын тартып алды. Шабуылдаушы күштерге қарсы тұра алмай, Пемброк ауылдың шетіндегі үйге қашып, Чандосқа көмек сұрауға жіберді. Кокейннің айтуынша, Пемброк қайырымдылық үшін Анжуға тағы да шабуыл жасады, содан кейін 1370 жылдың басында Кембриджбен бірге Бельперш қаласын босатуға жіберілді. Сол уақытта Пемброк агенттері Англиядан 300 адамды өз күштеріне қосылуға шақырды, олар көп ұзамай теңізге шығатын болды. Пемброк Чандостың құтқарылуына ұялды және бұл "екі басшы арасындағы жаман сезімді азайтуға көмектеспеді" және "Эдуард III-нің Аквитанияны тұрақтандыруға деген әрекетіне ауыр соққы болды", - дейді тарихшы Р.И. Джек. Бұл шабуыл тек аймақтағы ағылшындықтарға зиян келтірген жоқ, сонымен қатар сол жылы Чандостың Сент-Савиндегі аббатхананы қайтарып алудағы сәтсіздікке әкелді, онда Чандос өлтірілді. Бұл ағылшындықтар үшін үлкен шығын болды, өйткені Франциядағы қалған ағылшын капитанның ешқайсысы, Пемброкты қоса алғанда, Чандостың жеке дағдысы мен соғыс тәжірибесіне ие болмады. Замандас хронист француз корольі Шарль V-нің Чандостың өлімі туралы естігенде, енді Англия мен Франция арасында бейбітшілікке келісе алатын адам қалмағанын айтқанын хабарлады. 1370 жылдың басында Пемброк аспаптық және эксклюзивті рыцарлық Орденге қабылданды, оның киімдері 12 наурызда мемлекеттік есептерге сәйкес оған тапсырылды. Бұл оған сәуір айындағы орденнің жылдық тойына қатысуға мүмкіндік берді. Ол қайтыс болған Томас, Уорик графының орнын алды; соғыстың жаңаруы оның аспаптық тойларға сирек қатысуына себеп болды. Кейін сол жылы ол Қара ханзадамен Лиможға қарсы үлкен науқанға қатысты. Қара ханзада оны өлтіретін аурудан зардап шегіп, тік тұра алмады, ол қамытқа отырғызылды. Шабуылды бастамас бұрын Пемброк пен ханзада Коньякқа барып, 1370 жылдың қыркүйек айында ханзаданың кіші әйелі, Ланкастер герцогы Джон келуі керек болды. Король осы науқанға жеке байлығының көп бөлігін жұмсауға дайын болғанымен, көптеген ағылшын рыцарларының оларға қосылуына оқшаулық танытты. Ланкастер герцогы Уолтер, Барон Моуни, оның ең жақын кеңесшісі және Пемброктың қарындасымен бірге келді, ол қашықтықтан стратегияны анықтаудан көңілі қалған еді. Лимож 1370 жылдың қазан айында бес күндік қоршаудан кейін басып алынды, онда ағылшындар қаланың қабырғаларын сәтті бұзды. Кейін қала тоналанды және көптеген тұрғындары қырғынға ұшырады. Пемброк осы оқиғаларға толыққанды қатысқан сияқты. Ханзада 1371 жылдың қаңтар айында Англияға оралды, ал Пемброк Францияда қалды және соғысты жалғастырды, енді Ланкастер герцогымен бірге. Бірге олар қаңтардан ақпанға дейін Монпаонды қоршады.

Англияға оралу

1371 жылдың ақпан айында Пемброк парламентке қатысу үшін Лондонға шақырылды, және ол бұл кезде сарайда үстемдік құрды. Парламент 1371 жылдың ақпаннан наурызға дейін отырды, ал Пемброк өтініштерді қарауға тағайындалды. Оның рөлі әкімшілікпен ғана шектелмеген болуы мүмкін, себебі кейбір замандас хроникалар оны корольдің рухани министрлеріне саяси шабуыл жасаған парламенттік фракцияның негізгі жетекшісі ретінде көрсетеді. Оның іс-әрекеттері радикалды деп сипатталды. Осы шабуылдың нәтижесінде канцлер және қазынашы болған Уильям Уайкхэм мен Томас Брантингэм отставкаға кесуге мәжбүр болды, ал олардың орнына дін қызметкерлері емес адамдар келді. Самптоун Пемброктың шабуылға түсуінің тікелей себебі оның жақында "қиын және жеткіліксіз қаржыланбаған жорықтардағы" тәжірибесі болды деп санайды, ал ел ішінде, замандас француз трактатының авторы айтқандай, "рухани жандар көлеңкелі шатырлар астында тыныш жатып, майлы тағамдарды тойға батырды". Дегенмен, Ормрод бос қалған лауазымдарға тағайындалған адамдардың Пемброкпен байланысы болмаған сияқты екенін айтады, бұл оның фракцияны жетекшілік еткені күмәнді екенін көрсетеді.

Рутиннің лорды Греймен араздық

Пемброк жорыққа шыққанда, Рутин лорды Грей графтың Францияда қайтыс болғаны туралы хабар алды. Осыған сене отырып, Пемброктың мұрагері ретінде ол Ярдли Хейстингс ауылының жанындағы Пемброктың Нортгемптоншир иелігіне аң аулауға кірді. 1371 жылдың басында Англияға оралған Пемброк бұл туралы естігенде, қатты ашуланды. Ол сол жылдың қыркүйегінде Марлборо сарайында Корольге шағымданып, көмек сұрады, бірақ Эдуардты оған көмектесуге көндіре алмады. Шындығында, Корольдің жеке бөлмесіне кіруіне Корольдің жеке кеңесшісі, лорд Латимер тыйым салған болуы мүмкін. Латимердің Корольге жолатуды шектеу құқығы болғанымен, Ормродтың айтуынша, "Джон Гастингс сияқты беделді өтініш иесін қабылдамау – биліктің ауыртпалығы мен ақсүйектердің саяси жүйеге деген сеніміне жасалған қатыгез шабуыл еді". Пемброк кім тыңдаса, соған шағымданды. Латимер кейіннен өзінің қожайыны бұл оқиға туралы Пемброкпен сөйлескенін айтты, бірақ Латимер сонымен қатар Рутиннің жағдайға сәйкес әрекет еткенін және Пемброкқа көп көңіл көңіл сырға алмағанын сезінді. Рутин Пемброкпен келісуге тырысты, тіпті оған Ярдли Хейстингске Херефорд, Марш және Солсбери графтарымен бірге келді. Пемброк Рутинды мұрадан айырумен қорқытты, бірақ үш граф бұған қарсы болды. Пемброк сол кезде өзінің уәдесін орындамады. 1372 жылдың басында Пемброк әлі Англияда болғанда, оның он алты жастағы әйелі жүкті болды. Ол бұл жаңалықты білмей тұрып, жорықтан оралмаған жағдайда, алдын алу шараларын жасады. Пемброк қайтыс болған жағдайда Рутинге мұра қалдырмау үшін, Пемброк 1369 жылғыдан кейін Корольден тағы бір мұрагерлік жасауға рұқсат сұрады және алды. Бұл құжатта оның қарыздары төленгеннен кейін, жерлерінің көп бөлігі кузені Уильям Бошампқа беріледі делінген. Бошамп оның досы ғана емес, сонымен қатар Пемброктың пікірінше, оның титулына лайық мұрагер еді. Бұл Рутинге жеке қарсылығының нәтижесі болуы мүмкін. Алайда, Пемброктың жоспарлары қажетсіз болды, себебі оның әйелі елден кеткеннен кейін ұл тудырды. Бошамп 1369 жылы обадан қайтыс болған Уорик графы Томасқаның кіші ұлы болды, сондықтан ол Пемброктың туысы еді. Осылайша Рутиннің мұрадан айырылу процесі басталды. Шетелде қайтыс болған жағдайда, ол өз иелігін қорғау үшін 1369 жылы оларды сенімділерге тапсырып, өзіне қайтарып алды. 1372 жылдың сәуір айында Пемброк оларды қайта сенімділерге қайтарды, қайтадан жерлерін сенімге тапсырды. Сенімділерге егер Пемброк шетелде қайтыс болса, Гастингстердің иелігі Корольге, ал қалғаны Бошампқа тиесілі болады деп тапсырылды. Егер Бошамп қандай да бір себеппен мұрагер бола алмаса, онда иелік алыс туысы сэр Уильям Клинтонға беріледі. 1372 жылы Пемброк Францияға қайтып келгенде, ол Бошамппен бірге саяхаттады. Бірнеше рет олар бір төсекке жатты: сол кезде шәкірттер, студенттер мен сарбаздар бірге ұйықтады, ал саяхатшылар әдетте қонақ үйде бір төсек бөлісіп ұйықтады. Дегенмен, графпен бір төсек бөлісу – ерекше құрмет еді. Заңдық құжаттар екеуінің де Рутиннің мұрадан айырылу мәселесін талқылауын жалғастырғанын көрсетеді. Пемброк Бошампқа Рутиннің Пемброк қайтыс болғанда қуанатынын айтты, бірақ "оның мұрасынан ол ойлағандай көп алмайды" деді.

Францияға оралу

Пемброк көп ұзамай Францияға және соғысқа оралды. Патшаның өзі оны жорыққа басшылық етуді сұраған болуы мүмкін. Оңтүстік-батыс Францияның гаскондықтары, ағылшындардың берік одақтастары, оның бұрынғы әрекеттеріне жақсы пікір білдірді. Үкімет Пемброкты соғыстың алғашқы жылдарында француздарды жеңген қолбасшылардың дәстүрімен қарады. 1372 жылдың 5 наурызында ол Аквитанияда қызмет ету үшін патшамен келісім жасады және 20 сәуірде Аквитанияның лейтенанты болып тағайындалды. Марк Ормрод бұл жорықты шағын деп сипаттады, себебі Пемброкпен бірге тек 160 адамнан тұратын жеке құрамы ғана болды. Флот Пемброкке Францияда қосымша әскер жинауға мүмкіндік беру үшін 12 000 фунт күміс монета тасымалдады; Пемброкке 500 рыцарь, 1500 эсквайр және 1000 садақшыны жалдау тапсырылды. Жоспар бойынша Пемброк Ла-Рошельге қонды, Пуату және Сентонжға көмек көрсетті, содан кейін Аквитанияны нығайтып, солтүстікке қарай жорып, Луараны кешіп, патшамен қосылуы керек еді. Ағылшыздарға белгісіз, Карл V Эдуард III-нің Ұлы Кеңесі бұл туралы шешім қабылдағаннан кейін көп ұзамай Пемброктың Аквитанияға жорық жасауын білді.

Ла-Рошельдегі жеңіліс

Пемброк көп кешікті; ол мамыр айында Плимутқа келгенімен, кемелердің жетіспеуіне байланысты оның флоты маусымға дейін қолжетімді бола алмады. Ол шағын флотпен шықты: он төрттен он жетіге дейін кеме, олардың тек үшеуі ғана әскери кеме ретінде жабдықталған. Сол кезде ағылшыздардың арнайы салынған әскери кемелері болмаған. Егер әскери мақсаттар үшін кемелер қажет болса, сауда кемелері, кеменің ал және арт жағына ағаштан жасалған «қамалдар» қосылып, мастың үстіне күзет мұнаралары орнатылып өзгертілген. Пемброктың кейбір кемелері саудагерлерден жалға алынды, олар оларды осылай өзгертуге рұқсат етілмеді, ал басқалары тым кішкентай болды. Джеймс Шерборн бұл күштің «нағыз жеткіліксіз» екенін айтады. Үкімет француз және кастилиялық флоттар теңізде жүргенін және Пемброктың бағытында болуы мүмкін екенін білді, бірақ Пемброк тек қарақшыларға кездесуі мүмкін деп күткен болуы мүмкін. Пемброктың кемелері 22 маусым күні түстен кейін Ла-Рошельге жетті, қала әлі де ағылшыздардың бақылауында болды. Портқа кіруге тырысқанда, Пемброк он екі үлкен кастилиялық галера мен сегіз каррактан тұратын әлдеқайда үлкен күшке тап болды. Олар Пемброктың жоспарлары бірнеше апта бұрын белгілі болғаннан бері ағылшын күштерін күтіп отырды. Уэльстің Оуэн басқаратын француз флоты оларға қосылуға ниеттенген, бірақ қатысу үшін кеш келді. Пемброк өзінің флагмандық кемесіндегі бірнеше шәкірттерін рыцарь атағына ие етті. Бір замандасы граф пен оның армиясы «испандықтарды көп ойламағандықтан және оларды оңай жеңеміз деп ойлағандықтан, керемет қуанды» деді. Пемброктың кіші кемелері биік каррактармен көмкерілді, ал кастилиялық садақшылар өздерінің ағаш қоршауларымен қорғалғанда ағылшын кемелерінің палубаларына жебелер жаудырды. Пемброк өзінің флотын жау мен кейіннен Ла-Паллис болып белгілі болған құмды жағалаудың арасында қысылып қалды. Кастилиялық кемелер арбалеттермен жабдықталған, бұл ағылшын кемелерінің ағаш палубаларына көп зиян келтірді. Пемброк Винчелсия мен Нахера сияқты бұрынғы теңіз шайқастарындағы ағылшын жеңістерін қайталай алмады, өйткені оның садақшылары болмады, бұл оған жау экипаждарына от ашуға мүмкіндік бермек. Сонымен қатар, кастилиялық зымырандық басымдық ағылшын сарбаздарының кастилиялық кемелерге шабуылдай алмауына себеп болды. Шайқас екі күнге созылды. 22-сі күні түнде ұрыс тоқтады; Пемброк екі кемесін жоғалтып, түні бойы кастилиялық флотпен қоршалып қалды. Таңертең ұрыс қайта басталды. Пемброк өзінің флагмандық кемесіне төрт жау галерасы шабуыл жасағанын көрді, олар ағылшын кемесін ұстап тұру үшін ілгектерді пайдаланды, кейіннен кейбір кемелердің палубаларын отты жебелермен тұтандыруға болатын маймен жауып тастады. Шерборнның айтуынша, от кастилиялықтардың жеңісіне үлкен үлес қосты. Осы сәтте аттар бақылаусыз жүгіріп, кеме қабығында тесіктер жасап, оның адамдары оттан құтылу үшін суға секіріп, Пемброк капитуляциялады. Оның флотының көп бөлігі өртеліп немесе тұтқындалды, оның көптеген адамдары өлтірілді, ал аман қалғандары тұтқынға алынды. Хантингдон графы да тұтқынға алынды. Француздар күміспен жасалған 12 000 фунтты тапты. Пемброктың Ла-Рошельдегі әрекеттері бірнеше тарихшылардың сынауына ұшырады: Ж.Х. Рамсей Пемброктың жеңілісін ағылшын флотына тиген ең ауыр соққы деп сипаттады, Э.Ф. Джейкоб бұл апатты соққы болды деп санайды, ал Энтони Стил Англия бірнеше жылға ағылшын арнасының бақылауын жоғалтты деп мәлімдеді.

Тұтқындау, қамауға алу және төлем

Тұтқындалғаннан кейін Пемброк 160-қа жуық басқа да аман қалғандармен бірге Кастилияға әкелінді, олардың 70-і салт аттылар болды және Бургос қаласынан шерумен өтті. Ол түрмеге қамалып, нашар күтімге ұшырады. Испандықтар тұтқындарды "тізбек немесе арқанмен байлап, иттің жетектегідей" немесе Сантандердегі хабарлама бойынша, аяқтарына темір салу арқылы тасыды. Пемброк пен оның серіктеріне жасалған қатыгездік кастилиялықтардың француздық одақтастарын таң қалдырды: француздық шежіреші Жан Фруассар кастилиялықтар туралы "олар немістер сияқты әдепке құрмет қоймайды" деп жазды. Пемброк түрмеде отырғанда әйелі жүкті екені туралы жаңалықты естіді. Англияға оралғаннан кейін, сер Джон Трейли Пемброктың Грей руымен байланысты пасторға деген реакциясын баяндады. Трейли айтқанынша, ол күткендей қуанған жоқ, керісінше, ашуға булықты, себебі енді ұлы болды және егер ол ұлы мұрагерсіз қайтыс болса, Пемброктың Рутинге қарсы жасаған мұқият жоспары күреуі мүмкін. Бірнеше айдан кейін, Франция королімен келіссөздер жүргізгеннен кейін, Кастилия королі Генрих II Пемброктың құны үшін құқығын Франция констеблі Бертран дю Гесклинге 120 000 франкқа сатуға келісті. Бұл үшін дю Гесклин бұрын Испаниядан басып алған Сория және Молинаның испандық иеліктерін Кастилия короліне қайтаруға мәжбүр болды. Пемброк пен дю Гесклиннің келісімі бойынша, ол оған дереу 50 000 франк төлейді, ал қалғанын Пемброк Англияға оралғаннан кейін алты апта ішінде төлейді. Алайда, Пемброктың сарайдағы және корольмен тығыз байланыстарына қарамастан, 1375 жылдың басына дейін Пемброктың құнын төлеу ісінде елеулі прогресс болған жоқ. Король Шарль Пемброктың босатылу процесін бірнеше рет кешіктірген сияқты, оның жағдайы да өте қиын болды. Ол Куриел қамалында Ормрод "өте қорқынышты жағдай" деп атаған жағдайда ұсталды, бұл оның денсаулығына зиян келтірді. Бірінші төлем ақырында дю Гесклиннің Брюггедегі фламандтың қысқа мерзімді несие шоттарына түсті, сол кезде Пемброк ауырып қалған еді. Дю Гесклин оны Парижге "мейірімділікпен және мүмкіндігінше ақырын" алып кетті, бірақ графтың ауруы күшейген соң дю Гесклин шұғыл түрде Кале қаласына баруға мәжбүр болды, өйткені ол графтың Жасыл мейрамдарына дейін Англияға оралуына көмектесетінін уәде берген.

Өлім және мұрагерлік

Пемброк 1375 жылғы 16 сәуірде түрмеден босатылғаннан кейін Пикардияда (Арас немесе Морейльде) қайтыс болды. Заманагөйлердің арасында оның кастилиялықтармен уланғаны туралы әңгіме болғанымен, шынайы себептер оның тұтқындық жылдарындағы қиын жағдайлары (әсіресе алғашқы жылдары) және ұзақ жылдар бойы шеккен ауру мен шаршау болған болуы мүмкін. Кокэйннің айтуынша, Пемброк Францияда қайтыс болғандықтан және оның құнының қалдығы граф Англияға оралғаннан кейін дю Гескленге берілуі керек болғандықтан, дю Гесклен құнның қалған бөлігін ешқашан алмады. Ормродтың пікірінше, оның қазасы туралы жаңалықты ағылшын ақсүйектері «шынайы ошарумен» қарсы алды, себебі Пемброк өте жас және жоғары текті болған. Патша 1375 жылғы Гартер тойына қатыспады, мүмкін, графқа деген ресми аза тұру себепті болды. Пемброк 1375 жылғы 28 сәуірден кейін Херефордтағы Фрайерс Пречерс шіркеуінің хорында жерленді. Патша графтың жерлеу рәсіміне сыйлықтар жіберді. Пемброк екі өсиетнама жазған. Біріншісі 1372 жылғы 5 мамырда, ал екіншісі 1374 жылғы 26 наурызда оны алмастырды. Бірінші өсиетнамада граф барлық қарыздарын «менің орындаушыларым мен менің иеліктерінің қолымен» төлеуді бұйырды. 1376 жылғы қарашада расталған екінші өсиетнамада феоффилер туралы ештеңе айтылмады, бірақ оның жерлеу рәсіміне, әсіресе мазартасына қатысты нұсқаулар берілді. Осы мақсатта ол 140 фунт стерлинг бөлді, оның бірі Елизавета де Бург, Клэр ханымның мазартасы сияқты сәнді болуын қалады. Бұл өсиетнамада оның қызметшілеріне, әсіресе Кастилия мен Францияда онымен бірге болғандарға сыйлықтар қарастырылған. Пемброктың орнын оның ұлы Джон басты, ол граф тұтқындалғаннан кейін бірнеше ай өткен соң Аннадан дүниеге келді және Пемброк оны ешқашан көрмеді. Оның анасы 1377 жылы қайтыс болды. Пемброктың әйелі 1371 жылы қайтыс болған әкесінен барондық мұраға ие болды және күйеуінен ұзақ өмір сүрді, 1384 жылы қайтыс болды. Ол өзін Пемброк графесі, сондай-ақ Бергавенни және Маунь ханым деп атауын жалғастырды және 1375 жылғы қарашада күйеуінің мүлігінен өзіне тиісін алды. Пемброк ұлының кәмелетке толмаған кезінде Гастингстердің қалған мүлкі корольдік қамқорлықта болды. Жас Хейстингс Джон Ридинг деп аталды. Ол 1389 жылы айқаста қаза тапты, нәтижесінде Пемброк графтығы мен Маунь бароны жойылды. Сонымен қатар, Пемброктың мұқият дайындықтары мен мұрагерлік шарттарына қарамастан, оның қорқатыны орындалды. Кіші Джон баласыз қайтыс болғанда, «екінші граф бұрын қатты жек көрген Рейнольд Грейдің ұлы жалпы мұрагерлік құқығын талап етті» және мұра бөлінді.

Беделі

Қазіргі заманғы әңгімелер оның Ла-Рошельдегі жеңілісін Пемброктың, Кокейн айтқандай, "жаман өмір сүрген, неке бұзған немесе шіркеудің бостандықтарын жоюға тырысқан адам" екенімен түсіндіреді. Бір замандас жазбагер оны "үлкен даңққа ие адам" деп сипаттаған. Қазіргі тарихнама одан да тереңірек талдайды. Пемброктың жақында жазылған өмірбаяны оның мінезінің толық жетілмегендігін, әсіресе Джон Чандоспен қарым-қатынасында байқаған, сонымен қатар оның мансабындағы ең ірі жеңіліс оның басшылық қабілетінің немесе шешім қабылдауының нашарлығын көрсете бермейді. Джектың айтуынша, "Пемброк сәттіліксіз және мақтаншыл болған, бірақ міндетті түрде қабілетсіз емес", ал Ормрод оның патшаға соншалықты жақын болмағандықтан, саясатты толығымен сынға ала алмағанын айтады. Сүмпшн Пемброкты өмірінің соңына қарай "саяси беделге" ие, қабілетті адам деп бағалап, үкімінде кешірімдірек. Сүмпшн оны "ақылды, өзіне сенімді және амбициялы" деп санайды, сонымен қатар "тез ашуланғыш" екенін де қосады. Майкл Престич Пемброктың 1340 және 1350 жылдары Эдуард III-нің капитандарына тән болған "ерекше қабілеттен" мүресіз қалғанын атап өтеді. Ормрод оны "әскериленген" мінезді тұлға ретінде сипаттайды, оның өлімі, сол жылы Эдвард, лорд Деспенсер және екі жыл бұрын қайтыс болған Хемфри, Херефорд графымен бірге, Англияның ең перспективті үш қолбасшысын жоқ қылды.