Карл Эрнст Отто Кунце: Немец ботанигі және таксономиядағы реформатор

Кіріспе

Неміс ботанігі (1843–1907)

Карл Эрнст Отто Кунце (23 маусым 1843 – 27 қаңтар 1907) – неміс ботанігі.

Өмірбаян

Отто Кунце Лейпцигте дүниеге келген. Алғашқы жылдары дәріханада жұмыс істеген ол «Лейпцигтің қалталық фаунасы» атты эссе жариялады. 1863–1866 жылдары ол Берлинде саудагер болып жұмыс істеді және Орталық Еуропа мен Италияны аралап жүрді. 1868–1873 жылдары ол эфир майы шығаратын жеке зауытын ашты. 1874–1876 жылдары ол әлемді аралап сапар шекті: Кариб бассейні, АҚШ, Жапония, Қытай, Оңтүстік-Шығыс Азия, Арабия түбегі және Египет. Бұл сапарлардың күнделігі «Дүние айналысы» (1881) деген атпен жарияланды. 1876–1878 жылдары ол Берлин мен Лейпцигте жаратылыстану ғылымдарын оқыды және Фрайбургте цинхона туысы туралы монография қорғап, докторлық дәрежесін алды. Ол әлемдік саяхатынан әкелген 7700 мың үлгіні қамтитын ботаникалық коллекциясын Берлин мен Кью бағында редакциялады. Бұл жарияланым ботаникалық қауымдастыққа шок тудырды, себебі Кунце таксономияны түгелдей қайта қарастырды. Оның үш томдық еңбегі, «Өсімдіктер туыстарының қайта қарастырылуы» (1891–1898), 2226 беттен тұрады, бірақ ол кеңінен қабылданбады немесе тікелей назардан тыс қалды. 1886 жылы Кунце Ресейдің Таяу Шығысына сапар шекті, ал 1887–1888 жылдары Канар аралдарында болды. Екі саяхаттың нәтижелері оның негізгі еңбегі – «Ревизио» құрамына енді. 1890 жылдардың басында ол Оңтүстік Америкаға аттанды, онда елдердің басым бөлігін аралады. 1894 жылы Оңтүстік Африка елдері мен неміс колонияларын зерттеді. Өмірінің соңғы жылдарында Кунце Сан-Ремоға (Италия) тұрақты түрде көшті. Ол тек стандартты тәжірибені мұқият қолданатынын айтса да, оның ботаникалық номенклатура туралы революциялық идеялары балдырлар, саңырауқұлақтар және өсімдіктер үшін қазіргі Халықаралық номенклатура кодексінің алдағысы болған Ботаникалық номенклатура ережелерінің бәсекелесетін жиынтықтары арасында дау тудырды. Бұл қақтығыс 1905 жылы, Кунце қайтыс болғанға дейін екі жыл бұрын өткен 2-ші Халықаралық ботаникалық конгресте жеке дауға ұласты. Оның әртүрлі пікірлерге келіспеушілікпен жауап беруінің нәтижесінде академиялық қауымдастықтың, әсіресе Еуропаның көп бөлігіндегі есіктері оған жабылды. Кунце мен академиялық қауымдастық арасындағы даудың себептерін мысалы, Мишель Адансонның Линнейге дейінгі жүйесіндегі *Fungus* туысын көптеген *Agaricus* және *Stropharia* түрлері үшін қайта жандандыру туралы ұсынысында табуға болады. Көптеген жағдайларда, жылжытылатын түрлер бұрын бірнеше рет жіктеліп, бірнеше атаулар ұсынылған, бірақ Кунце осы жіктелімдерді елемегендей көрінеді және тек бастапқы атауды қайта жіктеген. Осы жұмыстың нәтижесінде таксономиялық жазбаларда қазіргі кезде бірде-бір түрдің атауы қабылданбаған көптеген ескірген туыстарға толы. Кунце жасаған қайта жіктеу әрекеттеріне Линнейлік таксономиямен және тіпті Линнеймен байланысты мәселелердің әсері тиген көрінеді: «Линней – ұлы зерттеуші, тамаша бақылаушы, жүйелілікке зор таланты бар ақылды ойшыл, шаршамас жұмысшы, қызықты оқытушы, қоғамға тартымды адам, әдетте, қатаң мінезді, бірақ тым амбициялық, тіпті Гистель сияқты (оның өзі Линнейдің жанкүйері деп есептелуі керек). Ол жағымпаздануға оңай берілетін, мойындаудың жоқтығына өте сезімтал, қарсылыққа төзімсіз, өзін автократ сезінетін, ол жиі қажетсіз есімдерді (оның өзі бұрын қабылдағандарын да) өзгертті және қарсыластарын мен оған құлшынып бармайтындарды олар қабылдаған немесе жаңадан жасаған есімдерді елемеу арқылы жазалады. Ол тіпті замандастары өз номенклатурасына енгізген жаңа туыстарды қайта атауға немесе олардың аттарын мүлдем басқа өсімдіктерге қолдануға рұқсат етілген деп есептеді; осылайша ол өзінің номенклатурасын монополиялады». Кунце еңбегі кеңінен қабылданбағанымен, ол ботаникалық номенклатураға бұрынғы тәсілдердің жеткіліксіздігіне айқын жарық түсірді. Америкалық ботаниктер тобы 1892 жылы Халықаралық ережелерге балама ретінде ұсынған Рочестер кодексі деген қағидалардың балама жиынтығын әзірледі. Бұл дау 1930 жылға дейін шешілген жоқ.

Otto Kuntze was born in Leipzig. An apothecary in his early career, he published an essay entitled Pocket Fauna of Leipzig. Between 1863 and 1866, he worked as tradesman in Berlin and traveled through central Europe and Italy. From 1868 to 1873, he had his own factory for essential oils and attained a comfortable standard of living. Between 1874 and 1876, he traveled around the world: the Caribbean, United States, Japan, China, Southeast Asia, Arabian peninsula and Egypt. The journal of these travels was published as "Around the World" (1881). From 1876 to 1878, he studied Natural Science in Berlin and Leipzig and gained his doctorate in Freiburg with a monography of the genus Cinchona. He edited the botanical collection from his world voyage encompassing 7,700 specimens in Berlin and Kew Gardens. The publication came as a shock to botany, since Kuntze had entirely revised taxonomy. His three volume treatise, 2,226 page total, Revisio Generum Plantarum (1891 1898) was widely rejected or deliberately ignored. In 1886, Kuntze visited the Russian Near East and spent the 1887–88 period on the Canary Islands. The results of both journeys became part of his main work, the Revisio. At the beginning of the 1890s, he left for South America, of which he managed to see nearly all countries. In 1894, he visited the Southern African countries as well as the German colonies. In the last years of his life, Kuntze moved permanently to Sanremo (Italy). Although he stated that he was merely diligently applying standard practice, his revolutionary ideas about botanic nomenclature created a schism between competing sets of Rules of Botanical Nomenclature, the precursors of the modern International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants. The conflict came to a head at the 2nd International Botanical Congress in 1905, two years before Kuntze's death. His uncompromising responses to differing views meant that the doors of much of the academic world, particularly in Europe, were closed to him. Potential sources for the schism between Kuntze and the academic world can be seen in examples such as his proposition that Michel Adanson's pre Linnaean system genus Fungus should be resurrected for numerous Agaricus and Stropharia species. In many cases, the species to be moved had already been reclassified numerous times with several proposed names but Kuntze appears to have disregarded these classifications and simply reclassified the basionym. As a result of this work, the taxonomic records are full of vast defunct genera in which not a single species name is currently accepted. Kuntze's major attempts at reclassification appear to have been influenced by the issues he saw with Linnaean taxonomy and perhaps even Linnaeus himself:

text="Linné was a great researcher, an excellent observer, an astute thinker with a tremendous talent for systematics, a tireless worker, an engaging teacher, a sociable person, generally a staid character, but overly ambitious, like even Gistel (cf. his book, Carolus Linnaeus, ein Lebenbild), which one must take for a Linnaeus enthusiast, admits. Easily accessible to flattery, very sensitive to neglect of acknowledgment, not tolerant of contradiction, feeling himself an autocrat, he often unnecessarily changed names (even those which he himself had previously adopted) and punished his opponents and non admirers by neglecting the names they had adopted or newly created. He even considered it permissible to rename new genera established by contemporaries when he included them in his nomenclature, or to apply their names to quite different plants; in this way he monopolized his nomenclature. "|source=Translated from German|title=Revisio generum plantarum Vol. 1 (1891)|author=Otto Kuntze

Whilst widely rejected, Kuntze's work cast a strong light on the inadequacy of previous approaches to botanical nomenclature. A group of American botanists developed an alternative set of rules, the Rochester Code, which they proposed in 1892 as an alternative to the International Rules. This schism was not resolved until 1930.

Өмірбаяндық мақалалар

. Барнхарт Джон Хендли В. Б. Хемсли