Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Николя Рапин (1535 – 16 ақпан 1608) – француз қайта өрлеу дәуірінің мәжбүрлеушісі, патшалық шенеунігі, аудармашы, ақын және сатирик. Ол 1593/4 жылғы «Меньпий сатирасының» авторларының бірі ретінде және Діни соғыстар кезінде Киелі Лиганың артық әрекеттерін ашық сынағандығымен белгілі.
Nicolas Rapin (1535 – 16 February 1608) was a French Renaissance magistrate, royal officer, translator, poet and satirist, known for being one of the authors of the Satire Ménippée (1593/4) and an outspoken critic of the excesses of the Holy League during the Wars of Religion.
Өмір
Вандеядағы Фонтенэй-ле-Конт қаласында "noblesse de robe" отбасында дүниеге келген Рапин заң білімін алып, Пуатье парламентінде заңгер болып қызмет етті, "эшевин" (қала басшысы) және кейіннен Фонтенэй-ле-Конт қаласының мэрі (1569–1570) болды. Азамат соғыстары басталғанда, ол Гаспар де Колиньи әскеріне (1569) қарсы Пуатье қаласын қорғауға қатысып, гугеноттардың Фонтенэйді басып алуынан (1570) аман қалды. Кейіннен ол Фонтенэ және Ниорт аймақтарының вице-сеншелі болды, ал 1585 жылы Иль-де-Франс аймағында "льетенант криминаль" (екі лауазым да мемлекеттік сот жүйесіндегі қызметкерлерге арналған) болды. Қасиетті Лига Парижде билікке келген кезде Рапин лауазымдарынан шеттетілді, бірақ Франция королі Генрих III-нің оған көрсеткен құрметі арқасында әскерде "прево" деген маңызды лауазымға ие болды. Генрихтің радикалды иезуиттердің қолынан қаза табуынан кейін, Рапин жаңа король Генрих IV-ке адалдығын білдіріп, Лига мен иезуиттерді өзінің жазбаларында сынады. 1605 жылы ол қоғамдық қызметтен зейнетке шығып, 1608 жылы Париздегі достарына бара жатқанда Пуатьеде қайтыс болды.
Born at Fontenay le Comte, Vendée into a family of "noblesse de robe", Rapin pursued legal studies, practiced law at the parlement of Poitiers, and became "échevin" (municipal leader) and later mayor (1569–1570) of Fontenay le Comte. At the start of the civil wars, he participated at the defense of Poitiers against the forces of Gaspard de Coligny (1569) and survived the capture of Fontenay by the Huguenots (1570). He later became vice senechel of Fontenay and Niort, and, in 1585, "lieutenant criminel" (both are officers of public justice) in the Île de France region. With the arrival of the Holy League to power in Paris, Rapin was stripped of his positions, but the favor of Henry III of France brought him the important post of "prévôt" in the army. With Henry's assassination at the hands of a radical Jesuit, Rapin rallied to the new king Henry IV and attacked the League and the Jesuits in his writings. He retired from public life in 1605 and died in 1608 at Poitiers, on the way to see friends in Paris.
Жазбалар
Рапеннің жазба еңбектері оның қоғамдық өмірімен, Францияның саяси жағдайымен және сол дәуірдің гуманистік сезімталдығымен тығыз байланысты болды. Рапин сол кезеңнің көптеген жазушыларымен, оның ішінде Жозеф Юст Скалигермен, Жак Август де Тумен, Этьен Паскьемен, Жак Гилломен және Агриппа д’Обиньемен жақын қарым-қатынаста болды. Оның жазба еңбектері сол кезеңнің жанрлары мен формаларын қамтиды. Ол Ариостоның («Orlando Furioso» поэмасының 28-кантосы, 1572), Цицеронның, Овидийдің, Марциалдың, Горацийдің, 7 Псалмның (VII Psaumes Pénitentielles) және көптеген неолатын ақындардың (Мишель де Л’Оспиталь, Гроций, Теодор де Безе, Скалигер, Жак Август де Ту) француз тіліне аудармаларын жасады; сонымен қатар латын тілінде де еңбектер жазды. Ол Пьер де Ронсар, Филипп Депорт, Клод Дюпуй және тағы басқаларға арналған жерлеу өлеңдерінің антологияларына («tombeaux») үлес қосты. Рапин поэзиясында Жан Антуан де Байфтың «vers mesuré» жүйесі қолданылды (көне грек немесе латын тіліндегідей ұзын және қысқа буындарға негізделген француз поэзиясын жазуға жасалған тәжірибе), бірақ жүйе дәстүрлі француз поэзиялық элементтерін (оның ішінде ұйқас) енгізу үшін өңделді. Оның махаббат поэзиясы кейде анти-петрархиялық және сатирикалық сипатта («La Puce de Ma Dame des Roches»; «La Douche») ал кейде идеализацияланған және неоплатоникалық («L'Amour philosophe»). Ол сондай-ақ, Гораций сияқты ауыл өмірін мақтаған эклогтар («Les Plaisirs du gentilhomme champestre», 1575 және «Elegie Patorale pour un Adieu», 1581), соғыс туралы эпитафиялар («Le Siège de Poitiers») және жұбаныш, жеңіс және басқа да мәселелерге арналған кездейсоқ өлеңдер жазды. Оның сатирикалық қабілеті Киелі Лигаға қарсы айқай-шу шығарған «Мениппе» (1593/1594) сатирасына қосқан үлесінде ең айқын көрінеді. Соңында, оның өсиеті мен сақталған 30 хаты Франциядағы Ренессанс кезеңінің соңғы жылдарындағы гуманизмнің маңызды құжаттары болып табылады.
Rapin's written works were intimately linked to his public life and the political situation of France, as well as the humanist sensibility of the age. Rapin was close to many writers of the period, including Joseph Justus Scaliger, Jacques Auguste de Thou, Etienne Pasquier, Jacques Gillot and Agrippa d'Aubigné. His written works span the genres and forms of the period. He wrote French translations of Ariosto (Canto 28 of the Orlando Furioso, 1572), Cicero, Ovid, Martial, Horace, 7 Psalms (VII Psaumes Pénitentielles), and of many Neo Latin poets (Michel de L'Hospital, Grotius, Théodore de Bèze, Scaliger, Jacques Auguste de Thou); he wrote Latin works as well. He contributed to the funeral poem anthologies (or "tombeaux") for Pierre de Ronsard, Philippe Desportes, Claude Dupuy and others. Rapin's poetry used the "vers mesuré" system of Jean Antoine de Baïf (an attempt to write French poetry based on long and short syllables like ancient Greek or Latin), but modified the system to permit traditional French poetic elements (including rhyme). His love poetry is at times anti petrarchian and satirical (contribution to La Puce de Ma Dame des Roches; La Douche), and at times idealized and Neoplatonic (L'Amour philosophe). He also wrote eclogues praising the country life, as in Horace (Les Plaisirs du gentilhomme champestre, 1575 and Elegie Patorale pour un Adieu, 1581 3), epitaphs on war (Le Siège de Poitiers) and occasional verse of consolation, victory and other matters. His satirical vein is most apparent in his contributions to the Satire Ménippée (1593/1594) which railed against the Holy League. Finally, his will and the 30 letters by Rapin that have survived are important documents of late Renaissance humanism in France.