Кіріспе

Америкалық педагог, оның немересі Массачусетс штатының 62-ші губернаторы, құрметті Эндикотт Пибоди (31 мамыр 1857 – 17 қараша 1944) – 1884 жылы Гротон мектебін және 1926 жылы Брукс мектебін құрған американдық епископ шіркеуінің дін қызметкері. Ол сондай-ақ 1882 жылы Сент-Полс епископ шіркеуін (Томбстоун, Аризона) және 1899 жылы Сент-Эндрю епископ шіркеуін (Айер, Массачусетс) құрды. Пибоди 1884 жылдан 1940 жылға дейін Гротон мектебінің директоры болып қызмет етті, осы қызметінде Франклин Делано Рузвельтті тәрбиеледі. Ол қайтыс болғаннан кейін, "Time" журналы оны "өз буынының ең танымал АҚШ мектеп директоры" деп сипаттады.

Жас шағы мен отбасы

Пибоди 1857 жылдың 30 немесе 31 мамырында Массачусетс штатының Салем қаласында Сэмюэл Эндикотт Пибоди мен Марианна Кэбот Ли отбасында дүниеге келді. Оның үш інісі және бір қарындасы болды: банкир Джон, заңгер Фрэнсис, Массачусетс штатының Гротон қаласындағы белгілі отбасына үйленген Марта және банкир Джордж. Пибодилер «Массачусетс штатының ең көне отбасыларының бірі» болған. Лейтенант Фрэнсис Пибоди 1635 жылы Плимут-Роктағы алғашқы қонудан он бес жыл өткен соң Массачусетс штатының Ипсвич қаласына көшіп келді. Әкесінің әжесі арқылы ол 1628 жылы Салемді құрған Массачусетс шығанағы колониясының губернаторы Джон Эндекотттың ұрпағы болды. Тегі арқасында Пибоди өте жақсы байланыстармен өсті. Оның әкесі Бостон саудагері және Дж. П. Морганның серіктесі болды. Оның туысы – президент Теодор Рузвельттің бірінші әйелі Элис Хатауэй Ли; Пибоди олардың үйлену тойында куәгер болды. 1885 жылы Пибоди өзінің туысы Фанни Пибодиге, Фрэнсис (Сэмюэлдің ағасы) мен Хелен (Блоудгуд) Пибодидің қызына үйленді. Олардың алты баласы болды. Оның ұлы Малкольм Э. Пибоди Нью-Йорктың орталық епископтық епархиясының епископы болды. Оның немерелерінің арасында Массачусетс губернаторы Эндикотт Х. Пибоди және БҰҰ қашқын ісі жөніндегі комиссариатының өкілі Мариетта Пибоди Три болды. Оның шөберелерінің арасында жазушы Фрэнсис Фицджеральд, модель Пенелопа Три және актриса Кира Седжвик бар.

Білім және ерте мансап

1871 жылы Пибоди он үш жасқа толғанда, ата-анасы оны Англияға Челтенхэм колледжіне – британдық жас жігіттерді әскери және колониялық мемлекеттік қызметке жіберу дәстүрі бар пансионға жіберді. Пибоди бастапқыда Винчестер колледжіне түскім келсе де, әкесі Челтенхэмнің директорын жақсы көрді, ал анасы Винчестер қаласын ұнатпады. Пибоди 1876 жылы Челтенхэмді бітірді. Ол Кембридждегі Тринити колледжінде заң оқыды, төменгі трипоста бірінші дәрежеге және 1880 жылы LL.B. дәрежесіне ие болды. Тринитиде ол анасының қарсылығына қарамастан, отбасының унитариандық дінінен англикандыққа көшті. Пибодидің ата-анасы 1875 жылы оның әкесі J. S. Morgan & Co. (J. P. Morgan & Co. фирмасының алдыңғысы) Лондондық банк фирмасында серіктес болып қабылданғаннан кейін Англияға көшіп, 1909 жылы Сэмюэл Пибоди қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Ал Пибоди Америкаға қайтып келді. Ол заңды ұнатпады, сондықтан анасының туыстары оған өздерінің брокерлік фирмасында жұмыс берді, бірақ ол оны да қызықтырмады.

Семинария және алғашқы қызметі

Заң және қаржы салаларын сынап, екеуіне де қызығушылығын жоғалтқан Пейбоди кеңес алу үшін Тринити шіркеуінің пасторы Филлипс Брукске барды. Брукс оны Америкалық епископ шіркеуіндегі «кең шіркеу» бағытының ортасы болған Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Епископтық теологиялық мектепке оқуға ынталандырды. Брукс ETS студенттерін «ойлауға және ақыл жүгіртуге» баулуға, сондай-ақ «шынайы діни сенімді ең белсенді зиялылықпен үйлестіруге» ұмтылатынына сенді. Пейбоди 1884 жылы ETS-ті бітірді. Семинария студенті ретінде Пейбоди Бэк-Бейдегі Эммануэль шіркеуінде либералды теолог Лейтон Парксқа көмектесті; Паркс оған дайындық мектебінде жұмыс істеу туралы ой салды. (Пейбоди кейін Парксқа Гротон мектебінің қамқорлар кеңесіне мүшелікке тағайындап, оны мектептің бітіру салтанатында үш рет сөз сөйлеуге шақырды.) Оған Ф. В. Робертсон да зор әсер етті, оны Стопфорд Брук «бір жағынан ескі, бір жағынан жаңа пайғамбар» деп сипаттады.

Аризонадағы қызмет

Бірінші семестрден кейін Пейбодиді Томбстоун қаласындағы (Аризона штаты) жаңа ғана құрылған епископтық қауымды басқаруға шақырды. Пейбоди өзін лайықты сезінбесе де, Томбстондағы уақыты оның демеушілерді тартуға және қауымды басқаруға қабілетті екенін көрсетті – осы екі қасиетті білім беру жолында тиімді пайдаланды. Бірнеше айдың ішінде ол Сент-Полс епископ шіркеуін салу үшін 5000 доллар жинады. 1882 жылдың 18 маусымында ашылған бұл шіркеу Аризонадағы ең көне протестанттық ғимарат болып табылады. 1971 жылы ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Қауымды нығайту және қаржы жинау үшін Пейбоди күніне 15 үйге дейін баратын. Ол құмар ойыншылардан қайырымдылық сұрау үшін салундарға да барып, жергілікті тұрғындарды жекпе-жекке шақырыпты, егер жеңсе, олардың жексенбі күні шіркеуге келуі керек еді. 2007 жылы шіркеудің 125 жылдығын мерекелеу үшін Пейбоди Аризона епископтық епархиясының литургиялық күнтізбесіне қосылды. Оның мерекесі – 17 қараша, сол кезде мектеп директорының жаңа орынбасары ізделіп жатқан еді. Мектептің негізін қалаушы Джозеф Бернет Пейбодиден директор лауазымына үміткер болуын сұрады. Осы ұсыныстан бас тарғаннан кейін Пейбоди өз мектебін ашуға шешім қабылдады. Жергілікті жер иелері Джеймс және Прескотт Лоуренс мектеп кампусы үшін жерді сыйға тартты, бірақ Пейбоди жергілікті епископальдықтар мен мектеп қауымына қызмет ететін мектеп шіркеуін салса ғана. Пейбоди 1884 жылдан 1940 жылға дейін Гротон мектебін басқарды. Осы жылдар бойы Гротон мектебінің шіркеуі аймақтың приход шіркеуі ретінде қызмет етті. 1889 жылы Пейбоди Айерде тұратын адамдарға арналған жеңілдік шіркеуі ретінде Санкт-Эндрю епископтық шіркеуін құрды. Ол талантты, амбициялық жастарды викариатқа тартты. Сент-Эндрю Массачусетс епискобы Чарльз Слаттери, Вашингтон епискобы Ангус Дан және тағы басқаларға алғашқы тәжірибелік қызмет көрсетті. 1950 жылы мектептің пасторлық міндеттері Сент-Эндрюге берілді. Пейбоди интернатта өткен уақытына қатысты екіұшты сезімде болғанымен, Челтенхемнің қоғамдық қызметке баса назар аударғаны оған үлкен әсер етті, ол: «Егер кейбір Гротон студенттері саяси өмірге қадам баспаса және отанымыз үшін бірдеңе жасамаса, оларға үгіт жасалмағандықтан болмайды» деді. Оның қоғамдыққа бағытталған көзқарасы, американдық ақсүйек тегі және ағылшын әдептері сол кездегі американдық бай жігіттердің тәрбиесіне наразы болған бай ата-аналарға тартымды болды. Оның студенттерінің арасында Теодор Рузвельттің төрт ұлы, Теодордың туысы, болашақ президент Франклин Д. Рузвельт, Морган, Уитней, МакКормик және басқа да танымал отбасылардың балалары болды. Мектептің жарнамалық материалдарында мектеп «балаларды колледжге дайындап қана қоймай, сонымен қатар адамгершілік, физикалық және интеллектуалдық жағынан дамыған мәсіхшілік мінезді қалыптастырады» делінген. Пейбоди Челтенхемде жақсы спортшы болған, ал Гротон американдық мектептердің бірі болып, ұйымдастырылған спортты күнделікті оқу бағдарламасының маңызды бөлігі ретінде бағалады. Пейбоди өзінің (көбінесе) бай студенттеріне қатаң тәртіп қажет деп сенді. Ол кез келген студентке аптасына 25 центтен артық жәрдемақы беруге рұқсат бермеді және 1920 жылдарға дейін балаларды мазақтауға (суға батыру сияқты) рұқсат берді. Бұл екі аспектіні байланыстыру үшін Пейбоди футболға ерекше мән берді, ол: «Бұл өте қолайлы заманда жігіттерге қиындықтарға төзуге және мүмкін, азап шегуге мүмкіндік керек. Футболда солдатты дайындау үшін қажетті элемент бар» деп жазды. Пейбоди теологиялық тұрғыдан орташа және әлеуметтік жағынан пуритандық болды, оның өмірбаяуын жазған адам: «Теологиялық түйсіктер мен нәзік мәселелер оған әсер етпеді. Ол жоғары сын немесе төменгі скептицизмнің егжей-тегжейіне қызығушылық танытпады» деді. Басқа бір автор Пейбоди «бір нанымның егжей-тегжейлеріне қатаң ұстанудың орнына, мәсіхшілік принциптер арқылы қоғамды жақсартуға баса назар аударды» деді. Пейбоди «Бостонда тыйым салынған» деген сөз тіркесін тудырған, сынға ұшыраған Boston Watch and Ward Society ұйымының вице-президенті болды; ол Esquire журналын оқып жатқан студентті ұстағанда, қоғамды журналға қарсы шабуыл жасауға шақырды, «оны лайықты етуге немесе оны жоюға» шақырды. Бір дерекке сүйенсек, ол «1930 жылдарға дейін ажырасқан адамдарды мектеп ауласына кіргізбейді». Алайда ол Әлеуметтік Ізгі хабар қозғалысына жанашырлық танытып, Теодор Рузвельттің ірі бизнестің саяси ықпалын шектеу жөніндегі күш-жігерін қолдады және өзінің «жақсы досы» Якоб Ристі, әлеуметтік реформаторды студенттеріне сөз сөйлеуге жиі шақыратын. Ол сонымен қатар Изабелланың асыра баласы болған У. Амори Гарднер сияқты бірнеше геи мұғалімдерді жұмысқа алды, ол мектеп шіркеуін сыйлады.

Пейбоди 1939–40 оқу жылының соңында зейнетке шықты және 1944 жылдың 17 қарашасында Гротонда қайтыс болды. Оның қазасынан кейін Time журналы оны «өзінің буынындағы ең танымал американдық мектеп директоры» деп сипаттады.

Басқа жұмыстар

Пибоди тәуелсіз мектептер қауымдастығының белсенді мүшесі болды. Ол 1926 жылы өз ұстазы Филипс Брукстің құрметіне Брукс мектебін құрды, ол 1893 жылы қайтыс болды; сонымен қатар, мектеп қамқорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Ол Филиппиндегі Багио мектебіне маңызды қолдау көрсетті, оған бір оқытушыны жіберіп, өз ұлы Малкольмды сонда сабақ беруге аттандырды. Сондай-ақ, 1884 жылдан 1908 жылға дейін Гротондағы Лоуренс академиясының қамқоршысы болды. Пибоди 1891 жылы Америкалық Антикварлық қоғамға, ал 1918 жылы Америкалық өнер және ғылым академиясына сайланды. Ол Гарвард және Йель университеттерінен құрметті дипломдар алды. 1889 жылы Колумбия университетінің басқармасы оны Колумбия университетінің президентігіне үміттү болуға шақырды, бірақ ол одан бас тартты.

Ғылыми бағалау

Бірнеше ғалым Пибодидің Гротон мектебін талқылаған, әсіресе колледжге қабылдау контекстінде. "The Chosen" (2005) кітабында Джером Карабель Пибоди Гротон мектебінде қалыптастырған студенттік қабілет пен жетістік туралы идеясы – атап айтқанда, академиялық үлгеріммен қатар мінез-құлық пен дене тәрбиесінің маңыздылығын арттыру – қазіргі американдық колледжге қабылдау жүйесінің негізін құрайды деп жазады. Карабель Гарвард университетінің президенті А. Лоуренс Лоуэлл Гротон сияқты элиталық жеке мектептерден келген студенттерге көбірек мүмкіндік беріп, Гарвардтағы еврей студенттерінің санын шектеу үшін, академиялық емес, сыртқы іс-шаралардағы жетістіктері мен өлшеуге келмейтін мінез-құлықтарын пайдаланғанын айтады, соның салдарынан қабілеттілікке негізделген қабылдау іспеттес көрініс жасалды. "The Big Test" (1999) еңбегінде Николас Леманн Пибодидің "интеллектуалдық дарын мен көркемдік шеберлікке" қарағанда көшбасшылық пен мінез-құлыққа басымдық бергенімен келіседі, бірақ Пибодидің ықпалын оның шәкірттері Генри Чонси (колледжге қабылдауда стандартты тестілеуді танымал еткен Гарвард деканы) және шамалы дәрежеде Генри Мюррей (Темалық апперцепция тестісін жасаған Гарвард профессоры) арқылы анықтайды. Оның айтуынша, Чонси (Гротон мектебінің бұрынғы стипендиялық студенті) Гротон сияқты білім беру мүмкіндігіне ие болмаған, бірақ талантты "жасырын қазыба" студенттерді табу үшін интеллектуалдық қабілетті ғылыми түрде тексеруді қалаған, сонымен қатар Пибоди бағалаған, мысалы, жабырқаушылық пен салмақты ойлау сияқты қасиеттерді бағалайтын қосымша тесттермен Схоластикалық қабілеттілік тестісін толықтыруды үміттенген.

Гроттондағы бағалау

Гроттонда Пибодиді құрметтегенмен, ол даулы тұлға еді. Ол студенттерін отбасы мүшелері сияқты қарастыруға тырысты, бірақ әлеуметтік үйлесімділікке артық көңіл бөлгені көптеген студенттерді, "Гротондық бала" бейнесіне сай келмейтіндерді сыртқа қақты. Ол кейбір студенттерге мектептен кетуді ұсынды, бірақ Дин Ачесонның анасы бұл идеяны қабылдамады: «Мен Динды сенің "Гротондық бала" жасауың үшін жіберген жоқпын. Мен оны білім алу үшін жібердім». Ачесон, Самнер Уэллс және Роберт МакКормик (әрине, Гротоннан кеткен) сияқты оның конформизмге бой алмайтын бірнеше студенті, кейін көрнекті мансаптарға ие болды. Франклин Рузвельт Пибоди туралы: «Мен тірі болғанша оның ықпалы маған әке-шешемнен кейін ешкімнен артық болады» деді. Рузвельт Пибодидің қайтысынан екі ай өткен соң сөйлеген төртінші инаугурациялық сөзінде Пибодидің «цивилизацияның бағыты мәңгілік жоғарыға қарайды» деген сөзін келтірді. (Айта кетейік, Пибоди 1932 жылғы сайлауда Герберт Гуверге дауыс берген; алайда, ол Гротон түлектері Жаңа саясаттың прогрессивті бағыттарын сынағанда Рузвельтті де ашық қорғады.) Ньюболд Моррис өзі ең сыйлайтын американдықтардың Пибоди мен Фиорелло Ла Гардия екенін айтты. Ал Луис Аучинклосс Пибодиге өмір бойы күмәнді сезіммен қарады, былай деп жазды: «Жас көзіммен, және менің ойымша, көптеген адамдар үшін ол әлемді алып сияқты билегендей көрінетін, бірақ кейіннен оны, мектепке әрбір жаңа өркендеген жастармен қайта келген материализмнің Голиатынан белгілі бір руханилықты сақтау үшін күресіп жүрген Давид ретінде көремін». Он үш жасар Аверелл Харриман: «Егер ол осындай қорқынышты христиан болмаса, ол қатты зорлық танытар еді» деді; кейін өмірінде Артур Шлезингерге «Гротонда бақытсыз болу – табысқа жетудің жалғыз жолы» деді. Роберт МакКормик Пибодиді және оның үздік сыныптасы Франклин Рузвельтті қатты жек көрді; өмірінің соңына қарай оның «Чикаго Трибюн» газеті әлі де «АҚШ-тағы британдық көзқарас үшін Гротонды кінәлау» сияқты тақырыптарды жариялап тұрды. Оливер Ла Фардж 1945 жылы, бітіргеннен кейін ширек ғасыр өткен соң, Пебодидің Гротоны туралы әлі де түс көретінін жазды.