Кіріспе

Кредиттік немесе дебеттік карта төлемдерін өңдейтін банк немесе қаржы институты.

Алушы банк (әдетте, сатып алушы банк деп те аталады) – саудагердің атынан кредиттік немесе дебеттік карта төлемдерін өңдейтін банк немесе қаржы институты. Алушы банк саудагерлерге Visa, MasterCard, Discover, China UnionPay, American Express сияқты карта ұйымдары арқылы карта шығарушы банктерден карта төлемдерін қабылдауға мүмкіндік береді. Алушы банк саудагермен келісімшарт жасасып, оған саудагерлік шот ашады. Бұл келісім саудагерге несие сызығын ұсынады. Келісім шарттарына сәйкес, алушы банк саудагердің атынан шығарушы банктермен қаражат алмасады және саудагерге күнделікті карта төлемдерінен түскен таза соманы төлейді – яғни жалпы сатудан кері төлемдер, интерчейдж комиссиясы және алушы банк комиссиясы шегерілгеннен кейінгі қалдық. Алушы банк комиссиясы – алушы банктың карта ұйымының интерчейдж комиссиясына қосымша түрде белгілейтін қосымша төлем, және бұл комиссия мөлшері алушы банктың дискрециясы бойынша өзгеріп отыруы мүмкін.

Қауіптері

Сатып алушы банк саудагердің төлем қабілеттілігін сақтап қалу тәуекелін қабылдайды. Сатып алушы банк үшін басты тәуекел – қаражаттың кері қайтарылуы. Тұтынушылар қаражатты үш түрлі жолмен кері қайтаруға мүмкіндік алады:

Карта бойынша қайтару – саудагердің өз еркімен бастауымен тұтынушыға қаражатты қайтару. Карта бойынша кері операция – саудагердің авторизацияланғаннан кейін, бірақ есеп айырысу жүзеге аспай тұрып транзакцияны жоюы. Карта бойынша есептен шығару – саудагер мен карта иесі арасындағы транзакцияның дұрыстығы туралы дау кезінде пайда болады. Карта иесі тауарлар жеткізілмегені немесе сапасыз болғаны, немесе транзакция туралы хабардар болмағаны сияқты түрлі себептермен шығынның өтелуін беруші банк арқылы талап етуге құқылы. Карта ұйымдары, егер алынған төлемдердің 1%-дан астамы есептен шығарылса, қатысушы саудагерді тәуекелді деп есептейді. Visa және Mastercard жоғары есептен шығару жиілігімен саудагерлерді ұстап отырған сатып алушы банктерге айыппұл салады. Алынған айыппұлдардың шығынын өтеу үшін, сатып алушы банктер мұндай айыппұлдарды саудагерге жүктеуге бейім (бірақ міндетті емес). Бұл төлемдер әдетте саудагерден өндіріледі. Жаңа саудагерлер де сатып алушы банктер үшін төлем қабілеттілігінен басқа тәуекел тудырады. Алдамшы жаңа саудагер көптеген тапсырыстарды қабылдап, төлем алғаннан кейін уәде етілген тауарларды немесе қызметтерді жеткізбей жоғалып кетуі мүмкін. Сондықтан, заңды және жалған жаңа бизнеске ажырату, сатып алушы банктер үшін маңызды мәселе. Сатып алушы банктерге күтілетін тәуекелдің жоғары деңгейі және төлем тізбегіндегі олардың маңызды орны электрондық төлемдердің қауіпсіздігін осы мекемелер үшін үлкен мәселе етеді. Осы себепті олар PCI DSS сияқты электрондық сату нүктесінің қауіпсіздік стандарттарын әзірлеуге қатысты. Көптеген сатып алушы банктер өз саудагерлерінің PCI DSS талаптарына сәйкес болуын қатаң талап етеді. Егер саудагерлер PCI DSS стандартына сәйкес келмесе, олар алаяқтықтан туындаған шығындарға өздері жауапты болуы мүмкін, бұл карталық жүйелерден айыппұл салуға әкелуі мүмкін.