Кіріспе

Чарльз Лакман (16 мамыр 1909 – 26 қаңтар 1999) – американдық кәсіпкер, жылжымайтын мүлік дамытушы және сәулетші, АҚШ-тағы Темалық ғимарат, Пруденциал мұнарасы, Мэдисон Сквер Гарден және Форум сияқты көрнекті ғимараттарды жобалауымен танымал. 1939 жылы «Пепсодент» тіс пастасы компаниясының президенті болғанда «Time» журналы оны «Америка бизнесінің керемет баласы» деп атады. Кейін ол «Lever Brothers» компаниясының президенті болды. Лакман Уильям Перейрамен бірлесіп, 1950 жылы «Pereira & Luckman» архитектуралық фирмасын құрды. «Pereira & Luckman» 1958 жылы таратылып, екеуінің де жолдары айырылды. Лакман жеке фирмасы «Charles Luckman Associates» арқылы табысты жұмысын жалғастырды. Лакман фирмадан зейнеткерлікке шықты, бірақ ол іске қатысып отырды. Бизнес және сәулеттік жұмысынан басқа, Лакман Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қоғамдық жұмыстар атқарды. Ол Трумэн әкімшілігі кезінде Президенттің Азаматтық құқықтар жөніндегі комитетіне мүше болып тағайындалды, сондай-ақ Азаматтардың азық-түлік комитетінің және «Азаттық пойзының» төрағасы болды; екеуі де Еуропаға көмектесуге атсалысты. Еуропадағы қызметі үшін Лакманға Иоанн ордені, Құрмет легионы және Италиялық ынтымақтың жұлдызы ордендері табысталды. Бұған қоса, Лакман мемлекеттік білім беруді белсенді түрде қолдады. Лакман 1999 жылдың 26 қаңтарында 89 жасында Калифорния штатының Лос-Анджелестегі үйінде қайтыс болды.

Алғашқы жылдар

Чарльз Лакман 1909 жылғы 16 мамырда Миссури штатының Канзас-Сити қаласында иммигранттар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Германиядан, ал анасы Югославиядан келген. Тоғыз жасында ол Канзас-Ситидегі Муэлебах қонақ үйінің жанында газет сатуға кірісті. Лакман газет сата бастаған екінші немесе үшінші аптада, төбеден ілінген "әдемі шамдардың" аты қандай екенін көшеден өтіп бара жатқан әйелден сұрады. Әйел жас Лакманға олардың шамдар екенін айтты. Содан кейін ол сол әйелге оларды кім орнатқанын сұрады. Ол: "Сәулетші. Ол қонақ үйдің дизайнын жасап, шамдарды сонда орнатуды тапсырды". Лакман 1931 жылы Иллинойс университетін сәулет саласы бойынша magna cum laude деген құрметпен бітірді. Кейін ол сату саласына ауысты. Лакман Чикагоның оңтүстік жағында компаниясының сабынын сатуда үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, керемет сатушы ретінде танылды және бизнес әлеміндегі сәтті өсуіне жол ашты. Бұл оның Колгейттегі басшысы Альберт Ласкердің Lord & Thomas жарнама агенттігінде есептік директор болып жұмыс істеген кезде болды. Ол Лакманды Pepsodent компаниясының сату менеджеріне ұсынды. 27 жасында 1937 жылы "Time" журналы оны "Америка бизнесінің дағыстан жігіті" деп атады. 1938 жылы ол Pepsodent компаниясының вице-президенті және бас директоры болып тағайындалды. Лакманның мансабындағы келесі маңызды қадам 1944 жылы Lever Brothers компаниясы Pepsodent компаниясын 10 миллион долларға сатып алған кезде болды. Skidmore, Owings & Merrill компаниясының Гордон Буншафт және Натали де Блоис жобалаған кешен бірнеше жағынан инновациялық болды, соның ішінде жерде сирек кездесетін қоғамдық алаң бар. Lever House – перделік қабырға трендін бастаған алғашқы бекітпелі шыны мұнаралардың бірі. Архитектуралық тамырларын еске түсіріп, Лакман Lever Brothers компаниясының президенті лауазымынан кетті. Ол Лос-Анджелестегі өзінің фирмасында Иллинойс университетінің архитектура студенті Уильям Перейрамен серіктестік құрды. Олардың серіктестігі CBS Television City және Эдвардс әуе базасы мен Лос-Анджелес халықаралық әуежайының бас жоспарлары сияқты жұмыстарға әкелді. 1950 жылы CBS (Нью-Йорктан Лос-Анджелеске көшіп бара жатқан) өзінің ойын-сауық өндірісі үшін жаңа нысан салу үшін Фэрфакс даңғылы мен Беверли бульварының мүлік алаңын сатып алды. Перейра мен Лакман Лос-Анджелестегі CBS телестудиясы мен кеңсесін жобалау үшін шақырылды. Телевизиялық қала 1952 жылы халықаралық стильде салынған, төрт қабатты ғимарат, жазықтық геометриялар бойынша орнатылған мөлдір шыныдан тұратын торлы кеңістіктерден тұрады. 1953 жылы Перейра мен Лакманға Калифорния университетінің регенттері Калифорния университеті, Санта-Барбарада кампусты кеңейтудің бас жоспарын жасауды тапсырды. Олар Перейра мен Лакманды таңдады, өйткені екеуі де 1954 жылы ашылған кезде әлемдегі ең үлкен су саябағы болатын Тынық мұхитының Маринелендін жобалауда болды. Диснейді көп жылдан бері білетін Лакман 1952 жылдың сәуірінде түскі ас кезінде Диснейдің Диснейленд туралы тұжырымдамасын сипаттағанын естіді. Ол жеті акрлық Диснейлендтің бастапқы дизайнымен оралды, бірақ Дисней бұл тұжырымдаманы "өте кішкентай" деп қабылдамады. Лакман: "Мен тоқтаттым. Диснейлендті осындай үлкен немесе одан да үлкен етіп салу үшін Риверсайдтегіден гөрі үлкен жер ғана емес, сонымен қатар Уолт Диснейде жоқ қаржы қажет болар еді". 1958 жылы Перейра мен Лакман Калифорнияның Union Oil Company үшін Union Oil Center (қазіргі Лос-Анджелес Орталық Студиясы) жобалады. Миес стиліне жататын алты бұрышты мұнарада төртбұрышты ішкі аула, екі төмен мұнара қанаты, жер астындағы үлкен тұрақ және аудитория мен кафетерий ғимаратына жалғасатын жоғары көпірлер бар. Мұнараның алдыңғы және артқы бұрышты қасбеттері кеңселерді күн сәулесінен қорғайтын жұқа алюминий жапсырмаларының торларымен жабылған. Құрылыс аяқталғаннан кейін Union Oil Center сол кезде Лос-Анджелес қаласының ең биік ғимараты болды. Архитектуралық және маркетингтік әдістерге қатысты келіспеушіліктерден кейін Перейра мен Лакман 1958 жылы ажырасып кетті. Лакман өзінің бұрынғы серіктесі Перейрамен және Лос-Анджелестегі Велтон Бекетпен бірге Темалық ғимаратты жобалау үшін келісімшартқа отырды. Темалық ғимарат 1953 жылдан бері Лакманның ойында болды. Бастапқыда Темалық ғимарат LAX-тің негізгі билеттер аймағы мен терминалдары болатын шыны күмбезінен тұратын әлдеқайда үлкен құрылым болуы керек еді. Алайда құрылыс басталмай тұрып-ақ жобаны күрт қысқартты. Темалық ғимаратқа айналып тұратын мейрамхана да орналастырылу жоспарланған, бірақ оны ұстау өте қымбатқа түскендіктен, ол жылжымайтын мейрамханаға айналды. 1947 жылы президент Трумен Лакманды Citizens Food Committee төрағасы етіп тағайындады, бұл оған соғыстан кейінгі Еуропада ашаршылықтан зардап шеккендерді тамақтандыру сияқты міндеттерді жүктеді. Сонымен қатар, Лакман Freedom Train директоры болды, бұл Трумен әкімшілігі кезінде Еуропаны II дүниежүзілік соғыстан кейін қайта құруға көмектесетін бағдарлама болды. Оның еңбегі үшін ол Ұлыбританияның Әулие Иоанн орденімен, Францияның Құрмет Легионымен және Италияның Италиялық ынтымақтастық жұлдызы орденімен марапатталды. Лакман сонымен қатар мемлекеттік білімді белсенді түрде қолдады, ол 1960 жылдан 1982 жылға дейін Калифорния штатының қорғаншылар кеңесінде қызмет етті және екі рет кеңестің төрағасы болды. Білім беру қызметінен басқа, Лакман Лос-Анджелес балетінің президенті және UCLA Ми қызметін зерттеу институты кеңесінің төрағасы болды.

Жеке өмір

Лакман әйелі Харриет Лакманмен Иллинойс университетінде екінші жылында кездесті. Ол Харриетпен досының ұсынысымен, оған "көруге танысуға" шақырғанда танысты. Чарльз мен Харриет 1931 жылы үйленді және үш ұлдары болды: Чарльз кіші, Джеймс және Стивен Лакман. 1994 жылы Лакман 2,1 миллион доллар көмектесу арқылы Лос-Анджелестегі Калифорния мемлекеттік университетіне Чарльз және Харриет Лакман атындағы Көркемөнер кешенін сыйлады. 1999 жылдың 26 қаңтарында Лакман 89 жасында Лос-Анджелестегі үйінде дүниеден өтті.