Оңтүстік Азия этно-діни тобы: Чандрасения Каястха Прабхулардың тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Оңтүстік Азияның этно-діндік тобы Чандрасенья Кайашта Прабху (CKP) немесе тарихи және көбінесе Чандрасенья Прабху немесе жай ғана Прабху деп белгілі этникалық топ, негізінен Гуджарат және Махараштра штаттарында кездеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, олар жауынгерлік қабілеттерімен, мемлекеттік басқарумен және жазу өнерімен бірдей табысқа жеткен. Тарихшы Б.Р. Сунтанкардың айтуынша, олар Дешпанде және Гадкари сияқты лауазымдарды атқарған және Махараштра тарихындағы ең көрнекті жауынгерлерді тәрбиелеген. Дәстүрлі Махараштрадағы касталық жүйеде Дешастха, Читпаван, Кархаде, Сарасват және CKP басшылық позицияларды иеленген. Брахмандардан басқа, Прабхулар (CKP және Pathare Prabhus) білім беру саласында ең озық қауымдардың бірі болды. CKP-де упанаяна (жанеу немесе жіп кию рәсімі) бар, және оларға Брахмандармен бірге Ведаларды оқуға және Ведалық рәсімдерді орындауға құқық берілген. CKP үш Ведалық міндетті атқарды, олар санскрит тілінде: Адьяян – Ведаларды зерттеу, Яджня – қасиетті оттың алдында мантралармен және Дана – садақа немесе қайырымдылықпен жасалатын рәсімдер. Рәсімдер бойынша жоғары дәрежеде саналатын бұл топ (Брахмандармен бірге) Брахман қауымына әлеуметтік жағынан жақын деп есептеледі. Олар дәстүрлі түрде элиталық, сауатты, бірақ аз санды қауымдастық болып табылады. CKP Әди Шанкараның ұстанымдарымен сәйкес Адвайта Веданта дәстүрін ұстанады. "Прабху" сөзі санскрит тілінде "Лорд" немесе "Басшы" деген мағынаны білдіреді.

Шығу тегі

ҚКП Чандрасеннен таратынын айтады, ол Уджайн және Айодхьяның ежелгі кшатрия патшасы және Ай Кшатрия әулетінің Хайхая тайпасынан.

Орта ғасырдың биік кезеңі

Декан аймағында Шилахара дәуіріне тән эпиграфикалық куәліктер, яғни жазулар табылды. Бұл көптеген ЦКП-лардың жоғары лауазымдарды иеленіп, азаматтық және әскери басқаруды жүзеге асырғанын көрсетеді. Мысалы, шамамен 1088 жылға жататын Шилахара жазуында Велги Прабху деген есім кездеседі. Лакшмана Прабху МахаДанданайка (әскери басшы) және МахаПрадхана (премьер-министр) ретінде, ал Аната Прабху МахаПрадхана (премьер-министр), Косадхикари (қазына басшысы) және Махасандивиграхика (сыртқы саясат бөлімінің басшысы) ретінде аталған. Тарихшы және зерттеуші С. Мюлидің пікірінше, бұл жазулар Махараштрада ЦКП-лардың болғанына алғашқы дәлелдер болуы мүмкін. Америкалық индуист зерттеушісі, дінтану және Оңтүстік Азияны зерттеуші ғалымы, Вашингтон университетінің халықаралық зерттеулер және салыстырмалы діндер профессоры Кристиан Ли Новецке 13 ғасырда олар брахмандармен тең немесе брахмандық кеңістікте қарапайым топ ретінде қарастырылған болуы мүмкін. Бұл қазіргі Махараштра ЦКП-ларының өзінің Кшатрия варнасынан тарағанын түсінуіне қарамастан. Осылайша, олар брахмандар мен кшатриялардың арасындағы аралық каста болып табылады.

Декан сұлтандығы мен Маратха дәуірі

Декан сұлтандықтары мен Маратха билігі кезінде ККП қауымы ерекше көзге түсті. Адилшахи мен Низамшахи дәуірінде ККП, брахмандар және жоғары мәртебелі маратхалар элита құрамына кірді. Жақсы дайындықтан өткендіктен, ККП азаматтық және әскери шенеуніктер ретінде қызмет етті. Маратха шатрапаты Шиваджидің бірнеше генералдары мен министрлері, мысалы Мурарбаджи Дешпанде, Баджи Прабху Дешпанде және Хандо Баллал Читнис – ККП өкілдері болды. 17 ғасырдағы Махараштрада, Шиваджи тұсында, жоғары топтар, яғни маратхи брахмандары, ККП және сарасват брахмандары, әлеуметтік және діни шектеулерге байланысты ер балаларға білім беру жүйесіне ие болған жалғыз қауымдар еді. Осы үш кастадан басқа, барлық касталар мен қауымдардың білім алуы өте шектеулі болды және олар Пураналар немесе Киртандар сияқты діни кітаптардан әңгімелер тыңдаумен ғана шектелді, осылайша қара халық сауатсыз және артта қалды. Сондықтан Шиваджи білімді және интеллектуалдық деңгейі жоғары талап ететін азаматтық лауазымдарға маратхи брахмандары, ККП және сарасват брахмандары сияқты үш білімді қауымның өкілдерін тартуға мәжбүр болды. Алайда, осы кезеңде осы үш және басқа да қауымдар, касталық белгілеріне қарай, Шиваджидің "Свараджына" (өз билігіне) атқарушы әскерлер, қолбасшылар, таушылар, теңізшілер ретінде үлес қосты. Пешва дәуірінде ККП-ның басты ұстазы немесе Ведалық гуруы Абхашастри Такле есімді брахман болды, оны ККП қауымы "Гурубаба" деп атады. Бароданың Гейквадтары мен Нагпурдың Бхосалелері өз әкімшіліктерінде ККП өкілдеріне басымдық берді.

Варна даулы мәселесі мен Грамья

CKP, дәстүрлі білімді және зиялы топ ретінде сипатталған, өзін кшатрийлер деп жариялады, ал аймақтың басым бөлігіндегі брахмандар оларды шудралар деп есептеді (Кали-югада нағыз кшатрийлер жоқ деген сенімде болғандықтан). Осы дау Шиваджидің таққа отыруынан бірнеше жыл бұрын туды және ККП қауымының Упанаяна құқықтарымен байланысты болды. Кейде "Брахмандық ритуалдық мінез-құлық кодексін бұзуға қатысты даулар" яки "Ведокта даулары" деп аталатын Грамнялар орын алды, оларды Упанаянаға ККП құқықтарын тоқтатуға тырысқан белгілі бір адамдар қозғады. Бұл адамдар Кали-югада нағыз кшатрийлер жоқ деген сенімге сүйенді; алайда, Гага Бхатт және Рамшастри Прабхуне сияқты көрнекті брахман төрешілері ККП-ға арналған упанаянаны қолдады және қауымның пайдасына шешім шығарды. Пешва дәуірінде Грамнялар жиі кездесетін, кейде Читпавандықтар басқа қауымдарға қарсы Грамня бастады – Прабху қауымдары (ККП, Патаре Прабху), Сарасваттар және Шукла Яджурведилер. Бірақ бұл әрекеттер сәтті болмады. Пешва дәуіріндегі Грамнялар ақыры ККП-ның пайдасына шешілді, себебі Ведокта Шастралармен қолдауға ие болды, және бұл Варанасиден келген екі брахманның хаттарымен, сондай-ақ Баджирао II-нің өзі ратификациялаған Пуне брахмандарынан келген бір хатпен расталды. Неелканташастри және оның туысы Балажи Пант Нату бастаған соңғы Грамняда, Сатара сотында ККП-ның Ведалық ғалымы В. С. Параснистің қарсыласы, Шанкарачарья төреші ретінде араласып, ККП-ның Ведаларға құқығын толық бекітетін үкім шығарды. Шанкарачарьяның хаты барлық брахмандарға жолданған, ол шешімін қабылдау үшін түрлі Шастраларға, ККП-ның пайдасына бұрынғы үкімдерге, сондай-ақ ККП-ның тегі туралы хаттарға сілтеме жасайды және Нату бастаған дауды жойды. Торонто университетінің тарихшылары және профессорлары Эмерити, Милтон Израиль және Н. К. Уогл бұл туралы өз талдауларында былай деді:

The CKPs, described as a traditionally well educated and intellectual group claimed themselves as Kshatriyas, while the predominant regional Brahmin belief was that they were Shudras (considering that there are no true Kshatriyas in the Kali Yuga). The dispute first broke out few years before the coronation of Shivaji, and was related to the Upanayana rights of the CKP community. At times, there were Gramanyas, i. e. "dispute involving the supposed violation of the Brahmanical ritual code of behavior" also known as "Vedokta disputes", initiated by certain individuals who tried to stop CKP rights to Upanayana. These individuals based their opinion on the belief that no true Kshatriyas existed in the Kali Yuga; however the upanayana for CKPs were supported by prominent Brahmin arbitrators like Gaga Bhatt and Ramshastri Prabhune who gave decisions in the favor of the community. During the Peshwa era Gramanyas were very common and some Chitpawans, at times, initiated Gramanya against other communities – Prabhu communities (CKP, Pathare Prabhu), Saraswats and Shukla Yajurvedis. however they did not come to fruition The Gramanya during the Peshwa eras finally culminated in the favor of the CKPs as the Vedokta had support from the Shastras and this was affirmed by two letters from Brahmins from Varanasi as well as one from Pune Brahmins ratified by Bajirao II himself. In the final Gramanya, started by Neelkanthashastri and his relative Balaji Pant Natu, a rival of the CKP Vedic scholar V. S. Parasnis at the court of Satara, the Shankaracharya himself intervened as arbiter and he gave his verdict by fully endorsing the rights over Vedas for the CKP. The Shankaracharya's letter is addressed to all Brahmins and he refers to various Shastras, earlier verdicts in the favour of the CKPS as well as letters about the lineage of the CKP to make his decision and void the dispute started by Natu. University of Toronto historians and Professors Emeriti, Milton Israel and N. K Wagle opine about this as follows in their analysis:

blockquote| ККП алты функцияны (саткармма) орындауға қабілетті болды, өйткені олардың оны іске асыруға білімі жетті. Аба Параснис ККП [1800-ші жылдардың басында] ведалар, пураналар және дхармашастралардан күрделі мәселелерді талқылай алатын және осы талқылар нәтижесінде санскритте "Сиддхантвиджая" атты еңбекті жаза алатын. Ол "Кармакалпадрума" атты санскрит кітабын дайындады, оны Пратапсимха жариялады. Сондықтан, білімді элита ретінде ККП Ведоктаның брахмандық монополиясына күшті қарсылық көрсетті. 1800 және 1900 жылдардағы британдық дәуірде ККП тарихының көздерін табуға арналған жариялымдар пайда болды. "Прабху Кул Дипика" кітабында ККП кастасының готралары (риши аты) және праваралары келтірілген. Тағы бір жариялым, "Кайашта Митра" (1 том, No.9. 1930 ж.) ККП кастасына жататын Солтүстік Үндістанның әмірші отбасыларының тізімін ұсынады. Сатараның биліктен шеттетілген Раджа Пратапсинх Бхосаленің ККП өкілі Ранго Бапуджи Гупте 1840 және 50-жылдары 13 жыл бойы Лондон қаласында билеушінің қалпына келтірілуі үшін адвокаттық қызмет көрсетті, бірақ сәттілікке жетпеді. 1857 жылғы Үндістан көтерілісі кезінде Ранго британдықтарға қарсы көтеріліс күштерін ұйымдастыруға тырысты, бірақ жоспар орындалмады және көптеген заговоршылар жазаланды. Алайда Ранго Бапуджи тұтқындан қашып, қайта табылмады. Маратхи тарихшысы Вишванат Кашинатх Раджваде 1916 жылғы эссесінде олардың кшатрий мәртебесіне күдік келтірген кезде Прабоданкар Тхакерэй Раджвадедің болжамдарына қарсы шығып, кастаның жеке басын және Маратха империясына оның үлесін сипаттайтын мәтін жазды. "Грамманиячья Саддхиант Итихас" атты еңбегінде ол ККП-ның Шиваджидің свараджына (өздік басқару) "өз қанымен" "цемент бергенін" жазды. Гейл Омведт британдық дәуірде брахмандар мен ККП-ның жалпы сауаттылығы басқаларға қарағанда, мысалы, Кунбилер мен Маратхаларға қарағанда едәуір жоғары болғанын қорытындылады. 1902 жылы маратхи брахмандар, сарасват брахмандар, прабхулар (Чандрасенья Кайаста Прабхус, Патаре Прабхус) және парсилерден басқа барлық қауымдар артта қалған деп есептелді және оларға Колхапур княздығында 50%-ға дейін резервтер қарастырылды. 1925 жылы Бомбей президенттігінде британдық үкімет артта қалған деп санамаған жалғыз қауымдар – брахмандар, ККП, Патаре Прабхус, Марвари, Парси, Бания және христиандар болды. Пунада Сахарам Хари Гуптенің ұрпақтары ККП қауымының мүшелері үшін жіптерден жасалған рәсімдер мен үйлену тойларын өткізуге арналған үй-жайларды сыйлады, және бұл мүмкіндіктер басқа қауымдарға да қолжетімді болды. Үндістанның дамушы қоғамдарын зерттеу орталығының (CSDS) бұрынғы директоры Д. Л. Шеттің зерттеулеріне сәйкес, білімді жоғары касталар мен қауымдар – Пәнджабтық Кхатрилер, Кашмирлік Пандиттер, ККП, Читпавандықтар, Нагар Брахмандар, Оңтүстік Үндістандық Брахмандар, Бхадралок Бенгалдықтар және т.б., сондай-ақ парсилер мен мұсылман және христиан қоғамының жоғары топтары 1947 жылы, Үндістан тәуелсіздігі алған кезде, дәстүрлі түрде "қалалық және кәсіби" (дәрігерлер, адвокаттар, мұғалімдер, инженерлер сияқты мамандықтарды меңгерген) орта тапты құрады. П. К. Варманың сөзіне сүйенсек, "білім осы үнділік элитаны біріктіретін ортақ бағыт болды" және осы қауымдардың дерлік барлық мүшелері ағылшын тілін оқи және жаза білді және "мектептен тыс" білім алды.

blockquote|The CKP could undertake the six functions (satkarma) because they had the expertise to do so. Aba Parasnis the CKP[in the early 1800s] could easily hold his own and argue intricate points from the vedas, puranas and the dharmasastras in a debate which resulted in his composition of the siddhantavijaya in sanskrit. He prepared the sanskara manual(karmakalpadruma), which was published by Pratapsimha. The CKP as an educated elite therefore, were a serious challenge to the Brahman monopoly of Vedokta. The British era of the 1800s and 1900s saw the publications dedicated to finding sources of CKP history The book Prabhu Kul Deepika gives the gotras (rishi name) and pravaras etc. of the CKP caste. Another publication, Kayastha mitra (Volume 1, No.9. Dec 1930) gives a list of north Indian princely families that belonged to the CKP caste. Rango Bapuji Gupte, the CKP representative of the deposed Raja Pratapsinh Bhosale of Satara spent 13 years in London in the 1840s and 50s to plead for restoration of the ruler without success. At the time of the Indian rebellion of 1857, Rango tried to raise a rebel force to fight the British but the plan was thwarted and most of the conspirators were executed. However, Rango Bapuji escaped from his captivity and was never found. When the prominent Marathi historian Vishwanath Kashinath Rajwade contested their claimed Kshatriya status in a 1916 essay, Prabodhankar Thackeray objected to Rajwade's assumptions and wrote a text outlining the identity of the caste, and its contributions to the Maratha empire. In this text, Gramanyachya Sadhyant Itihas, he wrote that the CKPs "provided the cement" for Shivaji's swaraj (self rule) "with their blood". Gail Omvedt concludes that during the British era, the overall literacy of Brahmins and CKP was overwhelmingly high as opposed to the literacy of others such as the Kunbis and Marathas for whom it was strikingly low. In 1902, all communities other than Marathi Brahmins, Saraswat Brahmins, Prabhus (Chandraseniya Kayastha Prabhus, Pathare Prabhus) and Parsi were considered backward and 50% reservation was provided for them in by the princely state of Kolhapur. In 1925, the only communities that were not considered backward by the British Government in the Bombay Presidency were Brahmins, CKP, Pathare Prabhus, Marwaris, Parsis, Banias and Christians. In Pune, the descendents of Sakharam Hari Gupte donated premises for conducting thread ceremonies and marriages for the members of the CKP community and the facilities were available to other communities as well. According to the studies by D. L. Sheth, the former director of the Center for the Study of Developing Societies in India (CSDS), educated upper castes and communities – Punjabi Khatris, Kashmiri Pandits, CKPs, the Chitpawans, Nagar Brahmins, South Indian Brahmins, Bhadralok Bengalis, etc., along with the Parsis and upper crusts of the Muslim and Christian society were among the Indian communities in 1947, at the time of Indian independence, that constituted the middle class and were traditionally "urban and professional" (following professions like doctors, lawyers, teachers, engineers, etc.). According to P. K. Varma, "education was a common thread that bound together this pan Indian elite" and almost all the members of these communities could read and write English and were educated "beyond school"

Мәдениет

Қазіргі кезде қауымның көпшілігінің ана тілі маратхи тілі, бірақ Гуджаратта олар көршілерімен гуджарати тілінде де қарым-қатынас жасайды және гуджарати әрпін қолданады, ал Махараштрада сырттан келгендермен ағылшын және хинди тілінде сөйлейді, деванагари әрпін пайдаланады. Антрополог Иравати Карве айтуынша, олардың "өмір салты, киімі, құдайына табынуы, жанасу рәсімі" брахмандардың өмірімен бірдей, тек олар міндетті түрде вегетариандық емес. ККП-ның варна дәрежесі кшатрийлерге тең. Олар "ведаларды оқу, от құрбаны, садақа беру" сияқты үш "ведалық амал" атқарды, ал толық ("Шаткарми") брахмандар алты ведалық міндетті атқарды, олар сыйлық қабылдау, ведаларды басқаларға үйрету және басқалар үшін ведалық рәсімдер жасауды қамтиды. Олар сондай-ақ қасиетті жіп (жанеу) рәсімі сияқты дәстүрлерді сақтады. Білім және кәсіби салаларда 20 ғасырдағы зерттеулер Сарасват, ККП, Дешаста және Читпаван өте ұқсас екенін көрсетті. Олар Ганеша, Вишну және басқа да индуистік құдайларға табынады. Көптеген ККП рулары Карледегі Эквира храмын өздерінің отбасылық құдайы ретінде қарастырады, ал басқалары Винзай, Кадапкарин, Жананиге құдай ретінде табынады. ККП-лар басқа қауымдармен салыстырғанда қыздардың біліміне көбірек мән береді. Мысалы, доктор Кристин Доббиннің зерттеуі 1850 жылдары білімді қауымдар – ККП, Патаре Прабху, Сарасват, Даивадня және Парсылар Бомбей президенттігінде қыздарға білім беруге рұқсат берген алғашқы қауымдар болды деген қорытындыға келді.