Кіріспе

Америкалық әуеден жерге зымыран

AGM 169 Joint Common Missile (JCM) – Lockheed Martin корпорациясы АҚШ әскери ұшақтары, мысалы шабуылдық және көмекші вертолеттер, шабуылдаушы ұшақтар мен истребитель-бомбардировщиктер үшін әзірлеген 2002–2007 жылдар аралығындағы тактикалық әуеден жерге зымыран бағдарламасы.

Шолу

Ракета AGM 114 Hellfire және AGM 65 Maverick зымыраларын алмастыру үшін жасалған. Оның іздеу басында FGM 148 Javelin танкке қарсы зымыранындағыдай жартылай белсенді лазерлік, миллиметрлік толқындық және инфрақызыл бағыттаудың үйлесімі қолданылған. Бұл зымыраға "атып тастап ұмыту" мүмкіндігін арттырып, қазіргі барлық әуе платформаларынан жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Зымыраның ұшу қашықтығы артық, жарылғыш бөлігі күштірек және "қауіпсіздендіру" (safing) жүйесі бар, бұл теңіз әскері ұшақтарына оқ-дәрілерін тастамай-ақ кемеге оралуға мүмкіндік береді. Бұл зымыра MBDA Brimstone зымырасымен де ұқсас белгілеріне ие.

Даму

Бастапқыда CMM (Common Modular Missile) деп аталған JCM (Joint Common Missile) BGM 71 TOW-ді де алмастыру жоспарланған, бірақ бұл талап кейіннен алынып тасталды. Бағдарлама 2002 жылы басталды және 2003 жылдың соңында өнеркәсіпке ресми өтініш (RFP) жіберілді. Байқауға Boeing компаниясы Northrop Grumman, Lockheed Martin және Raytheon компанияларымен бірігіп қатысты. 2003 жылдың соңы мен 2004 жылдың басында бәсекелестер өздерінің JCM ұсыныстарындағы компоненттерді (ракеталық қозғалтқыш, басқару, жарғызу, жүйелік интерфейс және т.б.) сынақтан өткізді. Бұл прототиптік ракеталарды сынаққа ұшыруды қамтыды. 2004 жылдың мамырында Lockheed Martin JCM конкурсының жеңімпазы деп жарияланды және төрт жылдық SDD (System Development and Demonstration) кезеңіне арналған бас келісімшартты алды. Сол жылдың желтоқсан айында JCM-ге AGM 169 ресми тағайындалды. Ракетаны әзірлеу 2004 жылдың желтоқсан айында тоқтатылды. Lockheed Martin мәлімдемесіне сәйкес, бағдарлама жоспар бойынша және бюджет шегінде жүргізілді. Алайда, Ирак соғысының шектеулеріне байланысты қаржыландыру тоқтатылды. 2005 және 2006 жылдары Конгресс бағдарламаны қайта жандандыру мүмкіндігін қарастыра бастады, себебі Hellfire-ді жаңғырту жоғары шығындарға және төмен мүмкіндіктерге әкелер еді. JCM AH 64D тікұшағында сынақ конфигурациясында сынақтан өтті. 2007 жылдың мамырында АҚШ Армиясы бағдарламаны ресми түрде жабық деп мәлімдеді және Lockheed Martin компаниясынан барлық даму жұмыстарын тоқтатуды сұрады. Бірлескен әуеден жерге қарай ракеталық (JAGM) бағдарламасы бәсекелі тендерге ашылатыны күтілуде.

Бағдарламаның жағдайы

2004 жылдың желтоқсаны – Пентагон JCM бағдарламасын тоқтату туралы жариялайды. 2005 жылдың наурызы – Конгресс бағдарламаны сақтап қалу үшін лоббилік жұмыс жүргізеді. 2005 жылдың қыркүйегі – AH-64D Apache тікұшағында JCM сынақ жиынтығы сынақтан өтеді. 2006 жылдың қаңтары – Конгресс бағдарламаны уақытша тоқтату үшін 30 миллион доллар бөледі. 2006 жылдың қыркүйегі – АҚШ Армиясы 2008 жылғы бюджеттік сұранысына JCM үшін 150 миллион доллар қосады. 2007 жылдың мамыры – АҚШ Армиясының Әуе күштері және зымырандар өмірлік циклын басқару командасы Локхид Мартинге бағдарлама бойынша жұмысты тоқтатып, 2007 жылдың 15 маусымына дейін келісімшартты жабуға ресми түрде тапсырыс береді.