Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Наполеон – 2002 жылы түсірілген тарихи мини-сериал. Ол Кристиан Клавье сомдаған Наполеон Бонапарттың өмірін зерттейді. Бұл сол кезге дейін Еуропадағы ең қымбат телесериал болып, оның өндірісіне 46 330 000 АҚШ доллары жұмсалды. Мини-сериал Наполеонның әскери жемістері мен жеңілістерін, оның ішінде Аустерлиц, Эйлау және Ватерлоо шайқастарын, сондай-ақ Ресейден шегінісін қамтиды. Ол Наполеонның жеке өміріне де үңіліп кіреді: Жозефина де Боарнемен некесі және ажырысуы, Парма герцогинясы, Франциск II-нің қызы Мари Луизамен некесі, сонымен қатар Элеонора Денюэль және Мари Валевскамен болған қарым-қатынастары. Сериал Макс Галлоның өмірбаянына негізделген. Мини-сериалды Францияда GMT Productions, ал Канадада Transfilm, АҚШ-та A&E Networks және Ұлыбританияда Spice Factory бірлесіп өндірді. Францияда ол алғаш рет 2002 жылдың 7 қазанында France 2 арнасында көрсетілді, Квебекте 2003 жылдың 2-23 ақпаны аралығында Super Écran арнасында көрсетілді, кейін Télévision de Radio Canada арнасында қайта көрсетілді. АҚШ-та ол 2003 жылдың 7 сәуірінен 8 сәуіріне дейін Arts and Entertainment (A&E) арнасында көрсетілді. Сериал жақсы және оң пікірлерге ие болды, Клавье Наполеонды сомдауы, шайқас сахналары мен шынайылығы үшін мақтау алды.
Napoleon is a 2002 historical miniseries which explores the life of Napoleon Bonaparte, potrayed by Christian Clavier. It was the most expensive television miniseries in Europe up to that time, costing an equivalent of (USD) $46,330,000 to produce. The miniseries covered Napoleon's military successes and failures, including the battles of Austerlitz, Eylau, and Waterloo and the retreat from Russia. It also delved into Napoleon's personal life: his marriage to and divorce from Josephine de Beauharnais, his marriage to Marie Louise, the Duchess of Parma and daughter of Francis II, and his affairs with Eleanore Denuelle and Marie Walewska. The series draws from Max Gallo's biography. The miniseries was produced by GMT Productions in France and co produced by Transfilm in Canada, A&E Networks in the US, and Spice Factory in the UK. In France it first aired October 7, 2002 on France 2, in Quebec it ran from February 2 to February 23, 2003, on Super Écran and was then re aired on Télévision de Radio Canada. In the United States, it aired from April 7 to April 8, 2003, on the Arts and Entertainment (A&E) channel. The series received mixed to positive reviews, with praise for Clavier's portrayal of Napoleon and the battle scenes and realism.
Сюжет
1818 жылы Наполеон Сент-Елена аралында тұтқындалады. Флешбек арқылы Наполеонның өмірі, оның жесір Джозефина де Боарнаимен алғашқы кездесуі және 1795 жылғы 13 Вендемиердегі роялистердің бүліктерін басу арқылы мансабының қарыштап өсуі көрсетіледі. Ол 1796 жылы Арколь шайқасына қатысады. Жұбайлар болашақ үйлерін, Мальмезон сарайын тексеріп көреді, ал Наполеон Таллеран мен Фушемен одақтасады. Наполеон 1798–1801 жылдары Египет пен Сириядағы француз жорығын жүргізеді, 18 Брумер төңкерісін жасап, 1800 жылы Сент-Никаза көшесіндегі қастандықтан қашады. 1804 жылы Наполеон герцог д’Энгиеннің тұтқындалуы мен өлім жазасын орындауын бақылайды, одан кейін Бонапарт әулетінің мүшелерінің мәртебесі көтеріліп, Наполеон императорлық тәж киеді. Ол 1805 жылы Аустерлиц шайқасына, содан кейін 1806 жылы Йена-Ауэрштедт шайқасына қатысады. Наполеон Мария Валевскамен махаббатқа беріледі, ал оның әйелімен арадағы қиындықтар күшейе түседі. 1807 жылы Эйлау шайқасында Наполеон маршал Мишель Ней бастаған күштердің келгенін асыға күтеді, олар уақтылы жетіп келеді. Наполеон Тильзитте Александрмен қысқа мерзімді бейбіт келісімге қол қояды, ал қымбатқа түсетін Пиреней соғысы басталып, отбасы және императорлық мұрагерлік мәселелері үстемдік таба бастайды. Ол 1809 жылы Асперн-Эсслинг шайқасында жеңіліске ұшырайды, ал 1810 жылы Парма герцогинясына үйленеді, ол 1811 жылы ұл табады. Ресейдің наразылығына ықпал еткен Наполеон 1812 жылы Ресейге басып кіреді және Кремльден Мәскеудің өртенгенін көреді. Наполеон Ресейден ащы жеңіліспен қайтады. Францияның әлсіздігін сезінгеннен кейін 1813 жылы Алтыншы коалиция соғысы басталады, және Наполеонның күштері сандар жағынан кемдік танытып, Париж 1814 жылы жаулап алынады. Өзіне-өзі қол жұмысы жасауға тырысқаннан кейін және тақтан басқарылуға мәжбүр болғаннан кейін, ол Эльбаның егеменді билеушісіне айналады. Эльбадан қашып шыққан Наполеон 5-ші полк пен Нейді кездестіреді және оларды өз жағына көндіріп, тіпті Неймен келіседі. "Жүз күн" 1815 жылы Ватерлоо шайқасында императорлық әскерлердің жеңілісімен аяқталады. Наполеон Сент-Хелена аралына жер аударылады, онда оның жалғыз досы және сенімді адамы – жас ағылшын қызы, оған ол өмірінің тарихын айтады. Ол 1821 жылы қайтыс болады.
In 1818, Napoleon is imprisoned on Saint Helena. Via flashback, Napoleon's life unfolds, with his first meeting the widow Josephine de Beauharnais, and follows his career breakthrough, the suppression of Royalist rioters on 13 Vendémiaire (1795). He takes part in the Battle of Arcole, 1796. The couple inspect their future house, Château de Malmaison, and Napoleon allies with Talleyrand and Fouché. Napoleon conducts the French campaign in Egypt and Syria, 1798–1801, the Coup of 18 Brumaire, and avoids the Plot of the rue Saint Nicaise, 1800. In 1804, Napoleon oversees the controversial arrest and execution of the duc d'Enghien, followed by the elevation of members of the House of Bonaparte, and Napoleon's imperial coronation. He takes part in the Battle of Austerlitz, 1805, followed by the Battle of Jena Auerstedt, 1806. Napoleon has an affair with Maria Walewska, as troubles converge with his wife. In the Battle of Eylau, 1807, Napoleon waits desperately for the reinforcements led by Marshal Michel Ney who makes the timely arrival. Napoleon then concludes a short lived peace treaty with Alexander at Tilsit as the costly Peninsular War starts and troubles with his family and imperial succession begin to dominate. He experiences a defeat at the Battle of Aspern Essling, 1809, and he marries the Duchess of Parma in 1810 who gives birth to a son in 1811. Napoleon, feeling provoked by the Russians, invades in 1812 and watches from the Kremlin as Moscow ignites. Napoleon makes the bitter retreat from Russia. Sensing France's weakness, the War of the Sixth Coalition erupts in 1813, and, outnumbered, Napoleon's forces are reduced and Paris is taken in 1814. After attempting suicide, and being forced to abdicate, he becomes the sovereign of Elba. Escaping from Elba, Napoleon encounters the 5th Regiment and Ney and convinces them over to his side, even reconciliation with Ney. The Hundred Days culminates with the Battle of Waterloo, 1815, and the defeat of the imperial forces. Napoleon is exiled to the island of Saint Helena, where his only friend and confidante is a young English girl to whom he relates the story of his life. He dies in 1821.
Өндіріс
Фильм Австрияда, Канадада, Чехияда, Францияда, Венгрияда, Мароккода және Швейцарияда түсірілді. Фильм жасаушылар Венгрияның көптеген жерлері 19 ғасырдағы Францияға ұқсайтынын байқады. Дегенмен, тарихи ортаны қайта жаңғырту үшін пост-өндірісте матты суреттер мен түрлі цифрлық эффекттер де пайдаланылды. Көптеген шайқас сахналарында Hybride Technologies компаниясы жасаған компьютерлік сарбаздар бейнематериалға қосылды. Наполеонның көптеген тарихи құжаттарды қалдырғаны өндіріске көмектесті, ал қалған құжаттарды қазіргі француз әскері ұсынды.
Filming took place in Austria, Canada, the Czech Republic, France, Hungary, Morocco and Switzerland. The filmmakers found that many locations in Hungary resembled 19th century France. However, matte paintings and various digital effects were also employed in post production in order to recreate the historical setting. In many of the battle sequences, computer generated soldiers created by Hybride Technologies were added into the footage. The fact that Napoleon left behind many historical records helped in the production, and other records were supplied by the modern day French Army.
Тарихи ақиқат
Сен-Никаиз көшесіне жасалған қастандық кезінде Наполеон әйелімен бірге саяхаттап жатқандай көрінеді; бірақ шындығында Жозефина бөлек каретада болған. Наполеон мен Александр патша 1808 жылы Эрфурт конгресінде Никколо Паганинидің 24-ші капризінің орындалуын тыңдап отырғандары бейнеленген. Ал шын мәнінде, бұл туынды 1817 жылы жазылған. Наполеон Таллеранды сөккенде, оны "жібек шұлыққа оралған зәр" деп айтқан, бұл оқиға жеке бөлмеде емес, Наполеонның маршалдарының алдында болған. Осы кезде Таллеран қызметтен босатылған жоқ, өзі өкілінен бас тартқан болатын. Таллеран король Людовик XVIII-ге Наполеон мен оның әскерінің Парижге қарай жылжып келе жатқанын ескерткен. Бірақ шындығында Таллеран сол уақытта Вена конгресінде болған. Мурат Наполеонға алдағы Ватерлоо науқаны үшін қызметін тағы да ұсынғандай көрінеді, бірақ шынында Мурат бұл ұсынысты жеке кездесуде емес, хат арқылы жіберген, себебі екеуі соңғы рет 1813 жылы Германияда, Лейпциг шайқасында Наполеон жеңілгеннен кейін кездескен. Кембронның әйгілі сөзі мен Ватерлоо шайқасы кезінде Гвардия туралы оның танымал жауабы айтылған көрінеді. Бұл сөздердің нақтылығы күмәнді, бірақ көпшілік оларды оған жатқызады.
During the Plot of the Rue Saint Nicaise, Napoleon is seen travelling alongside his wife; in reality Joséphine was riding in a separate carriage. Napoleon and Tsar Alexander are shown in 1808 at the Congress of Erfurt listening to a performance of Nicolo Paganini's Caprice No. 24. In reality the piece was composed in 1817. The dressing down of Talleyrand during which Napoleon claimed that he was "shit in a silk stocking" occurred in front of Napoleon's marshals rather than in private chambers. By this time, Talleyrand had also already resigned his office, rather than being fired. Talleyrand warns King Louis XVIII that Napoleon and his army are advancing on Paris. In reality, Talleyrand was at the Congress of Vienna at the time. Murat is seen offering his services to Napoleon once more for the upcoming Waterloo campaign, but in real life, Murat had actually done so through a dispatch and not in person, as the last time the two actually saw each other was in Germany in 1813 following Napoleon's defeat at the Battle of Leipzig. Cambronne is seen saying the infamous word of Cambronne and later a variation of his famous response about the Guard during the Battle of Waterloo. The accuracy of these words is disputed, though they are popularly attributed to him.
Қабылдау
Сериалдың премьерасы Наполеон туралы көптеген кітаптар мен фильмдер жақында жарық көрген немесе өндірісте болған кезде өтті, соның ішінде «C'était Bonaparte» деп аталатын сахналық қойылым, ол мини-сериалдың премьерасына бірнеше күн бұрын ашылды. Жарық көргеннен кейін, ол барлық қатысушы Еуропа елдерінде бір уақытта көрсетілген алғашқы телесериал болды. Тәбіршілердің пікірлері әртүрлі болды, Rotten Tomatoes сайтында орташа бағасы 75% құрады. Кейбір сыншылар, әсіресе комедиялық фильмдердегі жұмысымен танымал актер Кристиан Клавьердің бас рөлге тағайындалуына алаңдады. Француз сыншылары Клавьерді жалпы алғанда «жақсы Наполеон, бірақ нашар Бонапарт» деп бағалады. Яғни, әсерлі келбетке ие болғанымен, оның ішкі әлемін ашуға жеткіліксіз. Наполеонның көреген, зұлматшыл немесе жалғаншы ма, деген дауға қатысты тарихшы Жан Тулард мини-сериалды императорға «тыныш» деп санайды. Алайда, сериал оған жағымсыз сипаттарды да сыйлайды, соның ішінде соғыстың адамдық құнына деген бейжайлық сезімін. DVD Times-тың Энтони Нильд сериалдың темпін сынады. The Independent газетінің журналисі Джон Личфилд шайқас сахналарының реализмі тұрғысынан тұрақсыз екенін айтты. Бір рецензент Клавьер мен Малковичтің актерлік шеберлігін, декорациялар мен костюмдерді жоғары бағалады. DVD нұсқасын қарап тұрған myReviewer.com сайты «жалпы алғанда, Наполеон көңіл көшірмейді. Эпикалық өндірістің ауқымдылығы сезіледі және кейбір актерлік жұмыстар өте жақсы» деп жазды. Энн Ходжес Клавьердің актерлік шеберлігі мен визуалды эффектілерді мақтап, қосалқы актерлік құрамды сынады. C. W. Невиус жағымсыз пікір білдірді. Майкл Шпейер сериалдың егжей-тегжейлілігіне және актерлік шеберлігіне жоғары баға берді. Бір рецензент оны «әлсіз көңіл көшірмейтін нәрсе» деп атады. 2023 жылғы мақалада Ридли Скотттың фильмі жарық көргеннен кейін Джулио Бардини мини-сериалды жақсы бағалап, «бұл әлі де тарихи фактілердің бір интерпретациясы болып қала береді» деді.
The series premiered at a time when many other books and films about Napoleon had recently come out or were in production, including a stage production called C'était Bonaparte, which opened days before the miniseries premiered. Upon its release, it was the first television series to be broadcast simultaneously in all the participating European countries. Critical reviews have been mixed, with an average rating of 75% on Rotten Tomatoes. Some reviewers were uneasy at the casting of Christian Clavier, an actor known mostly for his work in comedy films, in the title role. French critics generally found Clavier to be "a good Napoleon but a poor Bonaparte." That is, striking an imposing figure but failing to give insight into the man. In terms of the dispute over whether Napoleon was a visionary, a tyrant, or an imposter, historian Jean Tulard considers the miniseries to be "too soft" on the emperor. However, the series also endows him with some unsavory characteristics, including a certain insensitivity towards the human costs of war. Anthony Nield of DVD Times criticized the series's pacing. John Lichfield of the Independent found the battle scenes inconsistent in terms of realism. One reviewer praised the performances of Clavier and Malkovich and the sets and costumes. Reviewing the DVD release,myReviewer. com noted that " on the whole Napoleon does not disappoint. The big scale feel of an epic production is there and some of the acting is first class." Ann Hodges also prasied Clavier's performance and the visuals but was critical of the supporting cast. C. W. Nevius offered a negative review. Michael Speier praised the series attention to detail and the performances. One reviewer called it a "limp disappointment". In a 2023 article, in light of the release of the Ridley Scott film, Juilo Bardini compared the miniseries favourably, stating that "it still remains one interpretation of the historical facts".
Дау
Сериал Францияда жоғары бағаланды, бірақ Италияда теріс пікірлер алды. Италиялық саясаткер Умберто Босси сериалды Наполеонды әдемілеу көрсеткені үшін ашуланды, оның Италияны басып алуы жүздеген мың адамның қазасына және елдің көптеген өнер туындыларының тоналуына себеп болғанын еске салды. Ол сондай-ақ, Италияның RAI телеарнасын сериалды бірлесіп қаржыландырғаны үшін сынады. Продюсер және актер құрамындағы Жерар Депардье сериалды қорғап, оның шындыққа сәйкес келетінін айтты және "Босси, мүмкін, ақымақ Наполеонды көруді артық көрген болар" деді. Каст мүшелері Клавье мен Росселлини француз императоры мен императрицаның рөлдерін адал сомдағанын мәлімдеді. Сериал мини-сериал, фильм немесе арнайы туынды үшін ең үздік костюмдер номинациясында «Эмми» сыйлығын жеңіп алды.
The series was praised in France, but received negative reviews in Italy. Italian politician, Umberto Bossi, was angered by the series, stating that it glamorized Napoleon despite the fact that his occupation of Italy resulted in the deaths of hundreds of thousands and the looting of many of the country's artistic treasures. He also criticized Italy's RAI television network for co funding the series. Producer and cast member Gérard Depardieu defended the series, stating that it keeps to the truth and that "perhaps Bossi would have preferred an idiot Napoleon." Two other members of the cast, Clavier and Rossellini, vouched for the integrity of their respective portrayals of the French emperor and empress. and it won the Emmy for Outstanding Costumes for a Miniseries, Movie or a Special
DVD-нің шығарылуы
A&E белгісімен және A&E қосымша мүмкіндіктерімен үш дискілік DVD (толық экран) жазбасы АҚШ-та сатылады. Канадада REMSTAR белгісімен, A&E қосымша мүмкіндіктерісіз төрт дискілік DVD (толық экранды) жазбасы, ағылшын және француз тілдерінде бар. Француз тіліндегі нұсқасы 1.78:1 (16:9) кең экранды форматта.
A three disc DVD (full screen) recording, under the A&E label and with A&E extra features, is sold in the United States. In Canada, there is a four disc DVD (fullscreen) recording, under the REMSTAR label and without the A&E extra features, in both English and French editions. French edition is in 1.78:1 (16:9) widescreen.
Видео ойындар
Мини-сериалға негізделген, "Риск" стиліндегі "Наполеон" атты видео ойын 2002 жылдың 14 қарашасында Atari және Infogrames компаниялары Mac және Windows платформалары үшін шығарды. Ойын ойыншыларға Наполеонның тарихи шайқастарын қайта жасауға мүмкіндік береді. Мини-сериалдың саундтрегін жазған композитор Ричард Грегуар ойынның музыкалық бөлігіне де үлес қосты.
A Risk style video game based on the miniseries, titled Napoleon, was released on November 14, 2002 by Atari and Infogrames for Mac and Windows. The game allows players to recreate some of Napoleon's historical battles. Richard Grégoire, the composer of the soundtrack of the miniseries, also contributed a part of the game's music.