Кіріспе

Ирзее аббаттығы, сондай-ақ Ирзее императорлық аббаттығы (Reichsabtei Irsee) – Бавариядағы Кауфбюрен қаласына жақын Ирзееде орналасқан бенедиктин аббаттығы. Өзін-өзі басқаратын императорлық аббаттық 1802–1803 жылдарғы неміс медиатизациясы кезінде жойылды және оның аумағы Баварияға қосылды. Бұрынғы аббаттық ғимаратында қазір Бавариялық Швабияның конференция және оқу орталығы орналасқан.

Аббатхана

Дәстүр бойынша, Мәриямға арналған монастырь 1182 жылы маркграф Генрих фон Урсин Ронсбергтің жергілікті шөлгеушінің төңірегінде қалыптасқан қауымды орналастыру үшін салынды. Монастырь алғаш рет ұзақ жылдар бойы тасталып кеткен Бург Урсинде, маркграфтың әулеттік қамалында құрылды, онда қазір Әулие Стефан шіркеуінің зираты орналасқан. Бірнеше жылдан кейін, монахтар, алғашқы абат Куомоның басшылығымен, суға оңай қол жеткізілетін аңғарда жаңа монастырь салуға шешім қабылдады. Алғашқы атауы Урсин немесе Урсиний болған, бірақ ақырында Ирзее деп өзгертілді. Кішкентай аббаттықтың қауымдастығы алғашқы ғасырында орта есеппен 6 монахтан тұрды, бірақ 14 ғасырдың қиын кезеңінде нашар егін, ашаршылық, соғыс және ләззатқа құмар абаттардың артық шығындары салдарынан Ирзее құлдырауға жақын болғандықтан, бұл сан бір монахқа дейін азайды. Ол 1373 жылы Аугсбург епискобының қарындасы, екінші негізін қалаушы Анна фон Эллербахтың және оның тағайындаған абаты Конрад III-нің, өте ұқыптылығымен ғана құтқарылды. 20 жыл ішінде гүлдену қайта келді және орта ғасырдың соңында Ирзее аббаттығы Аугсбург епархиясының маңызды аббаттарының біріне айналды. Аббаттық Германия шаруалар соғысы және Отыз жылдық соғыс кезінде жойылудың азды-көптігіне жетті. Ол швед әскерлерімен кемінде бес рет қиратылды, содан кейін Императорлық хорват және француз әскерлері талқандады. Оның кітапханасы мен мұрағаты жойылды. Ұзақ жылдар бойы монастырь өте кедей күйде болды, тіпті жарты ондаған монахты да қабылдай алмады. Аббаттық 17 ғасырдың соңында ғана өзін тұрақты негізге қоя алды.

Императорлық аббатхана

Ирзе тез сауығып кетті, бірақ 1662 жылы Кемптеннің қуатты ханзада-ипохоты адвокаттық құқықтарды (нем. Vogteirechte) сатып алды, бұл аббатхананың тәуелсіздігін шектеді. 1694 жылы, 1692 жылы белсенді Романус Кёпфле жаңа абат сайланғаннан кейін, Ирзе Императорлық аббат мәртебесін алуға қол жеткізді, ол 1802 жылы таратылғанға дейін сақталды. Императорлық аббат ретінде Ирзе тікелей императорлық басқару құқығына ие болды. Оның шағын аумағы 118 шаршы километрді, 22 ауыл мен шағын елді мекенді қамтыды, ал абаты 3200-ден 4200-ға дейін адамдарды басқарды. Абат Императорлық диетадағы Швабия прелаттарының алқасында орын және дауысқа ие болды. Соғыс жарияланған жағдайда, Швабия округі абаттан бір офицер мен 61 жаяу әскерден тұратын контингент беруді талап етті. 1699 жылы құлаған шіркеу мұнарасы 1194 жылы салынған ескі романдық шіркеудің хорына зақым келтірді, бұл аббат Романды шіркеу мен монастырь ғимараттарын қайта жаңартуға түрткі болды. Құрылыс жобасын оның ізбасары, аббат Виллибальд Гриндл кеңейтті және монастырь ғимараттары толығымен қайта салынды. Жоспарлар Ирзе монахы Магнус Ремиге жатқызылды, ол шіркеудегі көптеген суреттерді де салған. Аббат Бернард Бектың (1731-1765) ұзақ билік ету кезеңінде Ирзе Швабия мен одан тыс жерлерде интеллектуалдық және ғылыми өмірдің орталығына айналды. Ирзедегі математика мен физика құралдарынан тұратын табиғат тарихы жинағы әйгілі болды. Аббатхана 1782 жылы негізі қаланғанының 600 жылдығын тойлады, бірақ оның гүлденуі Француз революциясы мен Наполеонның науқандарынан кейін күрт аяқталды. Соғысқа қашқан адамдар аббатханада баспана іздеді, ол әскери шерулерден, казармадан және ауыр соғыс салығынан қатты зардап шекті. Ақырында, 1802-1803 жылдарғы неміс медиатизациясы барысында Ирзе, басқа императорлық аббатханалар сияқты, тәуелсіздігін жоғалтып таратылды. 1802 жылдың 3 қыркүйегінде Бавария сайлаушысының әскері Ирзеге «уақытша әскери басып алу» жүргізді, ал 1803 жылы бұрынғы аббатхананың аумағы, соның ішінде Ирзе, Роматсрид, Эггентал, Байсвейл, Лаухдорф, Ингенрид, Шлинген, Кеттершванг, Риден, Пфорцен, Лейнау және Мауэрстеттен ауылдары сайлаушылыққа қосылды, сондай-ақ оның 3221 тұрғыны да. Монастырь мүлігі аукционға сатылды. 1833 жылы кітапхананың көп бөлігі Меттен аббатханасына көшірілді.

Аурухана

Бавария билігі көптеген жылдар бойы бұрынғы монастырлық кешенді қолдануға лайықты деп таппады. 1849 жылдан кейін ғимараттар психикалық сақтандырылатын орын және аурухана ретінде қызмет етті. 1939 және 1945 жылдар аралығында 2000-нан астам науқас, ересектер мен балалар сол кездегі режиммен Ирзее мен Кауфбюреннен өлім лагерлеріне тасымалданды.

Конференциялық орталық

1972 жылы аурухана таратылды. Швабен ауданының жергілікті әкімдігі ғимараттарды 1974 жылы қайта жаңартуға кірісті, ол 1984 жылы «Schwäbische Tagungs- und Bildungszentrum Kloster Irsee» («Клостер Ирзее шваб конференциялар мен білім беру орталығы») ретінде ашылды.