Кіріспе
Теңізде жүргізілетін ескек спорты.
Жағалау және ашық теңіздегі ескек спорты – теңізде жүргізілетін ескек спортының бір түрі. Солтүстік Америкада бұл спорт түрін көбінесе ашық судағы ескек спорты деп атайды. Теңіз жағдайларына байланысты, жағалау және ашық теңіздегі ескекшілер өзен немесе көлдегі ескекшілерге қарағанда қиын жағдайларға тап болуы мүмкін. Оған төтеп беру үшін қайықтар әдетте кеңірек және берік болады.
Халықаралық бәсекелестік
Қазіргі уақытта Ұлыбританияда теңіз жүзудің көп бөлігі "дәстүрлі" бекітілген орындықты жүзу түрінде және жарыстар көбінесе аймақтық деңгейде өтеді. Франция қазіргі заманғы жылжымалы орындықты теңіз қайықтарын, "Йоль" деп аталатындарын дамытуда көш бастап тұр, ал ұлттық жарыстар FISA – әлемдік жүзу спортын реттейтін ұйыммен бірге жақсы қалыптасқан, және бұл спортты басқа елдерге таратуға қолдау көрсетіп келеді. 2007 жылдан бастап жарыс FISA World Club Coastal Rowing Challenge деп аталатын болды, бұл жарысқа алдын ала іліккендердің қатысуынсыз, кез келген клуб мүшесі қатыса алады.
Оңтүстік Африка
Жарысқа қатысатын есу Оңтүстік Африкадағы бөгеттер мен өзендерде отаршылдық дәуірден бері жүріп келеді, бірақ 2011 жылдың мамыр айынан бастап Кейптаунда да демалыс мақсатында жағалау аймағында есуге қатысушылар саны артып келеді. Бұл негізінен Фальс-Бейде, Симонстаун әскери-теңіз базасынан басталып өтті, сонымен қатар аймақтың басқа да су алаптарына, оның ішінде Берг және Брид өзендеріне, Лангебан және Герман лагуналарына, сондай-ақ Кап-Пойнт маңындағы Атлант мұхитына үнемі саяхаттар ұйымдастырылды. Кейп жағалау есу флотына қазір төрттік, екілік және жеке қайықтар кіреді.
Австралия
Австралияда ашық суда есу спортының дамуы басталды. Американдық үлгідегі жеңіл ашық судағы қайықтар көбінесе қабылданып жүр. Ашық суда есудің көп бөлігі демалыс мақсатында жасалады, бірақ жақын арада жарыстар ұйымдастырылып, спорттың дамуы күтілуде. Австралия мен Жаңа Зеландияда, сондай-ақ Оңтүстік Африкада серфингтік қайықтармен есу өте танымал. Австралиялық стильдегі бұл спорт түрі жаз айларында спорттық бағдарламаларда жиі көрсетіледі. Серфингтік қайықтар – төрт ескекпен жабдықталған, сүйір мұрынды және корпустық қайықтар. Қайықты бағыттап отырушы корпуста тұрып, руль сияқты бір ескекпен қайықты басқарады. Жарыс кезінде серфинг командалары жағажайдан бастап, толқындарды аралап, белгілі бір бұрылыс нүктелеріне (көбінесе "буй" деп аталады) жетеді. Содан кейін командалар жағажайға қайта оралады. Қайық жағажайға жақындағанда ескектер көтеріліп, қайық толқынмен жағаға жеткізіледі. Австралия жазында апта сайын серфингтік қайықтармен жарыстар өткізіледі.
Франция
Францияда жағалаудағы есу – елдің ұзын және әртүрлі жағалауын пайдаланатын, жақсы дамыған қызмет. Бұл спорт әсіресе теңіздік мұрасымен және қолайлы есу жағдайларымен танымал бірнеше маңызды аймақтарда кең таралған:
Бретань (Bretagne): Бретань жағалаудағы есушілер үшін орталық құрылым болып табылады және жыл бойы көптеген шаралар өткізеді. Нормандия (Normandie): Нормандияның тарихи жағалауларында жағалаудағы есу клубының желісімен қолдау көрсетіледі. Жерорта теңізі жағалауы: Француз Ривьерасы (Côte d'Azur) және Лангедок-Руссильон жағалауы жағалаудағы есу үшін өте қолайлы жағдайлар ұсынады, бұл есушілерді тыныш Жерорта теңізіне тартады. Атлантикалық жағалау: Атлантикалық жағалау, әсіресе Аквитания сияқты аймақтардағы Бискай шығанағы бойында, ашық сулары мен жанды есу мәдениеті үшін жағалаудағы есушілерге ұнайды. Бұл аймақтар, сондай-ақ тағы басқалар Францияда жағалаудағы есудің әртүрлі көрінісін құрайды, онда спорттың танымалдылығы мен мәні артып келеді.
Ирландия
Ирландиядағы жағалаулық ескек айдыны Ирландия жағалауындағы бірқатар қауымдастықтардан тұрады. Оңтүстік-батыс жағалауы, Корк және Керри округтерін қамтиды, ең көп ескек клубтарына ие және Жағалаулық ескек қауымдастығы (CRA), Ирландия ескек спорты, Оңтүстік-Батыс жағалауы ескек қауымдастығы (SWCYRA) және Оңтүстік және Орталық Керри ескек кеңесі (SMKRB) басқарады. Ирландия теңізі, Солтүстік Дублиндегі Скерристен бастап, оңтүстікке қарай Арклоуға дейін, Уиклоу округінде, Шығыс жағалауы ескек кеңесімен реттеледі. Антрим жағалауын Антрим жағалауы ескек қауымдастығы (ACRA) қамтиды, ал Вексфордты Слэни ескек қауымдастығы (SRA) басқарады. Жазғы маусым бойы Ирландиядағы жағалаулық ескек қауымдастықтары аймақтың дәстүрлі қайықтарын немесе кельттік яулын пайдалана отырып, чемпионаттар өткізеді. Маусым әдетте жыл сайынғы Бүкіл Ирландия жағалаулық ескек чемпионатымен аяқталады. Бұл Бүкіл Ирландия чемпионатына әртүрлі санаттар бойынша 400-ден астам экипаж қатысады және Британ аралдарындағы ең ірі жағалаулық ескек регаталарының бірі болып табылады. Кельттік яулы алғаш рет 2002 жылы Ирландияның жағалаулық ескек федерациясы Ирландиядағы жағалаулық ескек қайықтарының әртүрлі кластары арасындағы алшақтықты қысқарту мақсатымен енгізді. Оны Роб Джейкоб жобалап, бастапқыда Корктегі Customworks компаниясының Родди О'Коннор жасады. Қазіргі кезде Elite Coastal Rowing компаниясының Джон Кеоханы ғана оны жасап шығарады. Бұл жоба барлық қатысушылар үшін, олардың дәстүрлі қайықтарының сапасына қарамастан, тең мүмкіндіктер жасау мақсатына жетті. Ирландиядағы жағалаулық қайықтар кластарының мысалдары: Шығыс жағалауы скифтері, Корк яулары, Керри төрт ескек қайығы, Вексфорд/Слэни котттары, Антрим гигтері және Донегал скифтері. Қатты орындықтардағы жағалаулық ескек спортынан басқа, жылжымалы орындықтардағы жағалаулық ескек спорты (Ирландияда оны оффшор деп атайды) да дамып келеді және Ирландияда жылдам өсіп жатқан ескек спортының түрі болып табылады. Rowing Ireland 2017 жылы Оффшор дивизионын құрды және содан бері 200-ден астам оффшорлық қайықтар сатып алынды. Оффшорлық ескек спортының жылдық ең маңызды оқиғасы – Ирландияның Оффшорлық ескек чемпионаты. Ирландиялық экипаждар клубтар арасындағы Әлемдік жағалаулық ескек чемпионатында үлкен қатысумен жиі қатысады. Моника Дукарска (Киллорглин ескек клубы) 2009 және 2016 жылдары CW1x әлем чемпионатында жеңіске жетті, ал Джон Кеохан (Килмачсимон ескек клубы) 2010 жылы CM1x жеңімпазы атанды. Ирландия сондай-ақ Әлемдік жағалаулық спринттік ескек спортының финалына ұлттық командаларын жіберіп келеді.
Нидерланды
Нидерландыда жағалаудағы ескек спорты жылдам дамып келеді. Нидерланд Корольдік ескек қауымдастығының (KNRB) жағалаудағы ескек спорты жөніндегі комитеті құрылды. 2018 жылы Мюден, Лосдрехт, Медемблик, Роттердам және Амстердам IJburg қалаларында Yole de mers класындағы бес жарыстан тұратын жарыс өткізу жоспарланған. Сонымен қатар, 1 шілдеде Шевенген қаласындағы Volvo Ocean Race тоқталысы барысында демонстрациялық жарыс өткізу көзделіпті. Нидерландыдағы бірнеше ескек клубтары жағалаудағы ескек спортын өздерінің бір саласы ретінде қабылдады, мысалы, Roei en Zeilvereniging Naarden клубы. Бұл желкен және ескек клубы 2004 жылы екі Yole de Mers қайығымен жағалаудағы ескек спортын бастады. Қазірдің өзінде 50-ден астам жағалаудағы ескекші Gooimeer және IJmeer көлдерінде жағалаудағы ескек спортымен айналысады. Жағалаудағы ескек спорты комитеті демалыс сапарлары мен бірқатар оқу семинарларын ұйымдастырады. Голландия жағалаудағы ескек спорты ұйымы (DCR) ұзақ жағалау сапарларын ұйымдастыруда.
Норвегия
Норвегияда жағалаулық есу негізінен Кристиания Роклуб (Осло) және Кристиансанд қалаларында дамыған. «Team Coastal Rowing Norway» деп аталатын Норвегия жағалаулық есушілердің онлайн қауымдастығы Ослода орналасқан. Норвегия жағалаулық есуден әлем чемпионаттарына қатысуда белсенділік танытуда.
Испания
Испанияның теңізшілдік дәстүрі жағалаудағы ескі қайықтардың маңызды мұрасын қалдырды, бұрын олар балық аулауға арналған, ал қазір спорт пен демалыс үшін қолданылады. Ең танымалдары – Солтүстік Испанияға тән "тренейралар" мен "бательдер", Испанияның шығыс аймақтарындағы "льяуттар" мен "фалухостар", сондай-ақ Испанияның оңтүстік-шығыс Жерорта теңізі жағалауындағы "баркас де хабега". Сейн қайықтарындағы жарыстар әр жазда Малага қаласында және оның жақын маңындағы ауылдарда өтеді. Қазіргі уақытта олардың құрамында 7 ескек бар, ұзындығы 7-ден 9 метрге дейін, ал салмағы 850-ден 1150 килограмға дейін жетеді. Бүгінгі таңда Малага провинциясының клубтары "Баркас де Хабега қауымдастығы" арқылы өкілдік етіледі, ол олардың қызметін және жарыстарын үйлестіреді.
Ұлыбритания
Корнуоллдың Pilot Gig Association – Ұлыбританиядағы ең ірі теңіз қайықтарымен айналысатын ұйым және қатаң бақылаудағы талаптарға сәйкес жасалған, түпнұсқалық және жаңа қайықтарды пайдалану арқылы дәстүрді сақтайды. CPGA соңғы он жылда айтарлықтай өсімді көрсетіп, сұранысты қанағаттандыру үшін жаңа қайықтар үнемі салынып жатыр. Корнуоллдық гиг Нидерландыдағы қайық жүзушілер арасында қабылдау алды, сондай-ақ Уэльсте табысты гиг клубы құрылды. Соңғы жылдары Эссексте қайық жасау дәстүрінің жаңадан өркендеуі Шығыс жағалауындағы гигтердің дамуына әкелді. Pioneer Sailing Trust-тың Брайтлингсидегі төрт веслолық қайығы Харкерс Ярдтың 19 ғасырлық жобасына негізделген. Осы гигтер айналасында жарыс өтеді, ал клуб мүшелігі Эссекс/Саффолк шекарасындағы Маннингтриден графтықтың оңтүстігіндегі Малдонға дейін жетеді. Гигтерге әдетте Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Брайтлингсиде салынған балық аулау кемелерінің аттары беріледі. Алғашқы салынған қайық – Velocity, Brightlingsea Coastal Rowing Club-қа тиесілі және жарыстарға қатысады. Басқа да топтар Ұлыбританияның жағалау аймақтарында өркендеп дамуда: Солтүстіктегі Шетландтан, Солтүстік теңіздегі Уитби мен Скарбородан; Тейн өзеніндегі Сейн қайықтарымен жүзушілерден; Канал аралдарына дейін. Қырық жылдық дизайнды дамыту нәтижесінде, жапырақты фанерадан жасалған корпустарды пайдаланғаннан кейін, Гернси мен Джерси қазір Франциядан жоғары сапалы екі және бір қабатты шыны талшықты қайықтарды импорттауда. Жартылай жуу палубасы, жамбас, қос қабатты, фанерадан жасалған төрт веслолық қайықтар осы ғасырдың басында Гернсиде құрылыс кезеңінде болды, бірақ 2009 жылы ешқайсысы аяқталған жоқ. 2008 жылы Гернси дизайны бойынша көміртек талшығынан жасалған екі және төрт веслолық қайықтар пайда болды. Бұл дизайн 2009 жылы Ұлыбританияда өндіріске енгізілді, ал 2009 жылғы Плимутте өткен әлем чемпионатына арналған автопарк құрылды. Джерсиде қайық жасау 80-ші жылдары тоқтатылды. Канал аралдарындағы барлық қайықтар қазір FISA стандарттары бойынша жасалады. 70-ші жылдардың ортасында таныстырылған ашық Уэльс кельттік ұзын қайығы 2000-шы жылдардың басынан бері екі қабатты "жуу палубасы" қайығына айналды және қазіргі уақытта құрылысы жүргізіліп жатқан жалғыз модель болып табылады. 2006 жылдан бастап корпус дизайнында FISA стандарттары қолданылады.
Англия (Оңтүстік жағалау)
Жарысқа қатысатын жылжитын орындық жағалаулық ескіру Англияның оңтүстік жағалауында 19 ғасырдың соңынан бері жүргізіліп келеді. Оны екі ұйым реттейді: Суанагеден Саутсиге дейінгі жарыстарды ұйымдастыратын Хантс және Дорсет әуесқойлық ескіру қауымдастығы; және Жағалау әуесқойлық ескіру қауымдастығы (Вортингтен Херн шығанағына дейін). Екі қауымдастық та бастапқыда біріктірілгендіктен, Southsea және Worthing қауымдастықтардың шекаралық клубтары екеуіне де мүше, бірақ әрқайсысы көбінесе біреуінде жарысады. Екі ұйым да Британдық ескірудің ұлттық басқарушы органы – Британдық ескірудің басшылығымен жұмыс істейді. Британдық тегіс су ескіруіне ұқсас, регаталар жаз айларында өткізіледі, жарыстардың ұзындығы шамамен 100 км, ал қыс айларында қорғалған өзендер мен сағаларда ұзаққа созылған процессиялық жарыстар ұйымдастырылады. Спортшыларды жіктеу жүйесі тегіс су ескіруінен сәл өзгеше, бірақ үйлесімді, сонымен қатар сыпыру және жекелеген ескіру үшін жеке мәртебелер сақталады. HDARA және CARA клубтарының талантты спортшылары Британдық ескірудің ұлттық құрама командаларына тегіс су / Олимпиадалық ескіру бағдарламаларына ілігіп өтті, себебі қолданылатын жабдық пен жарыс қашықтығының ұқсастығы екі саланың арасында ауысуды жеңілдетеді. CARA және HDARA клубтарының көпшілігі жағалаулық қайықтарымен қатар жақсы жабдықталған қайықтарға ие, ал клуб мүшелері көбінесе өзендегі жарыстарда да қатысады. Жағалаулық қайықтарға төрттік, жұптық және жекелеген ескіру қайықтары, чемпионаттар үшін қолданылады, ал чемпионат емес немесе ойын-сауық шаралары үшін екі жұптық және аралас экипаждар пайдаланылады. Барлық қайықтар өзендегі қайықтардан кеңірек және жағалау жағдайларына төтеп беру үшін борттары жоғарырақ. Төрттіктердің ұзындығы 9 метрден (көлік және тіркемелер пайдаланбастан бұрын жабдықты тасымалдау үшін пайдаланылған ескі теміржол вагонының өлшемдері) аспауы керек, ал жұптық және жекелеген қайықтардың ұзындығы 7 метрден аспауы тиіс. Кейбір (көбінесе HDARA және ескі CARA қайықтары) қайықтың ұзындығын қысқарту үшін және сақтық үшін салмақты еніне тарату үшін екі қатарлы орындықтарға ие. Қайықтың кішірейтілген өлшемдері буйды айналып өтуге да көмектеседі, өйткені өзен жарыстарынан айырмашылығы, жағалаудағы жарыстардың басталу және аяқталу нүктелері бірдей болып табылады және маркердің айналасында 180 градусқа "бұрылу" қажет. CARA және HDARA клубтарында бау және соққы жағы сағат тілімен айналуды тиімдірек ету үшін кері ауыстырылады, бау жағы қайықты айналдырады. Регата жарыстары әдетте жағажай бойымен, буйдың айналасында (әр бәсекелеске біреу, бір қатарға тізілген) және кері (екі бағытта да) өткізіледі. Регаталардың орналасқан жері Боурнмут немесе Шанклин сияқты қиын және ашық жерлерден Саутгемптон Уотер сияқты қорғалған жерлерге дейін өзгереді. Хэмпшир және Дорсет және Жағалау әуесқойлық ескіру қауымдастығының командалары, сондай-ақ Батыс Англия ARA командалары әр жыл сайын Оңтүстік жағалау ескіру чемпионатына қатысады, ол жағалаулық және тегіс су қайықтарында кезекпен өткізіледі.
Шотландия
Шотландияның жағалаулық ескек қауымдастығы 2010 жылдың мамыр айында құрылды, және St. Ayles Skiff-ті өзінің жарыстары үшін стандартты корпус ретінде қабылдады. St Ayles фанерадан жасалған жиынтықтан құрастырылады, құрылыс шығындарын ең төмен деңгейде ұстау және осының арқасында оны көптеген адамдарға қолжетімді ету мақсатында жасалған. Бұл дизайн алғаш рет 2009 жылдың қазан айында ұсынылды; 2015 жылдың ортасына дейін Ұлыбританияда 163 жиынтық сатылды, олардың 100-ден астамы жасалып дайын болды. Бұл класс Австралия, Жаңа Зеландия және Солтүстік Америкада да танымал болып келеді. St Ayles бойынша алғашқы әлем чемпионаты 2013 жылдың шілдесінде Шотландияның Уллапул қаласында өтті, онда 30 ескек қатысты. Келесі "Skiffieworlds" 2016 жылы Солтүстік Ирландияның Strangford Lough көлінде өткізу жоспарланған. Жарыс лига жүйесінде де, жеке сын-тесттер түрінде де қарқынды жүріп жатыр. 35 км (22 миль) қашықтықтық Лондонның Ұлы өзен жарысы дәстүрлі қайықтар үшін Ұлыбританиядағы ең маңызды жарыс болып табылады, ол 350-ге дейін экипажды тартады, бірақ наурыздан қазанға дейінгі ұзақ маусымда көптеген тұрақты жарыстар өтеді. Ұқсас жарыс Ирландияның Корк қаласында жыл сайын өткізіледі; «Океаннан қалаға» жарысы Корк порты арқылы өтеді. 2006 жылы осы жарысты 150 дәстүрлі қайық аяқтады.
Уэльс
Уэльстің теңіз жүзу қауымдастығы жыл сайын барлығы 21 жағалау және саға жарысын ұйымдастырады. Бұл жарыстар 8 шақырымдық (13 км) лигалық жарыстардан бастап, 145 шақырымдық (233 км) Кельттік сынға дейін, Ирландия теңізінен өтетін эпикалық жарысқа дейін жетеді. Жыл сайынғы Interceltic Water Sports жарысында, басқа жарыстармен қатар, дәстүрлі және заманауи қайықтармен теңізде жүзу де ұйымдастырылады. Бұл он кельт ұлтының қайықшылары арасында ашық судағы жарыстарды дамытуға үлкен үлес қосты, ал Уэльстің қайықшылары қазір бүкіл Еуропа бойынша жарысып, Ұлыбритания атынан Франция, Италия және Испанияда өнер көрсетеді. Уэльстегі және Ирландиядағы Кельт теңізінің қайықшылары Ирландияның құрағына (currach) ұқсас, бекітілген орындықтары бар заманауи қайықтар дизайнын қабылдады, ол әлі де екі елдегі теңіз қайықшылары қолданады, сондай-ақ Корк Яулы (Cork Yawl) да қолданылады, ол Ирландияның жағалау жүзу чемпионатында қолданылатын Кельт яулының негізгі дизайны болды.
Солтүстік Америка
Солтүстік Америкада (мұнда бұл спорт "ашық судағы ескек есу" деп аталады) жағалаулық ескек есу көбінесе ұзын, жеңіл және жылдам қайықтарды қамтиды, олар тегіс судағы жарыс қайықтарына ұқсас, бірақ толқындарда, ояндарда және көтерілістерде тұрақтылық пен қауіпсіздік үшін жасалған. Тұрақтылық кең су сызығы арқылы қамтамасыз етіледі, ал қауіпсіздік оң қалықтауды пайдалану арқылы, өздігінен суды сыға алу қабілетімен және есушінің теңізшілік шеберлігімен күшейтіледі. Солтүстік Америкадағы қайықтар FISA белгілеген ең төменгі стандарттарға сәйкес келмейді, себебі олар тым ұзын және жеткіліксіз салмақты. Ашық судағы қайықтар жарыстарға, демалысқа, саяхаттауға, денсаулық пен сергектікке арналған және бейімделген ескек есу қауымдастығына қызмет етеді. Солтүстік Америкада ашық судағы ескек есу Чесапик шығанағында, Массачусетс штатының жағалау қалаларында, Коннектикут және Нью-Йорктегі Лонг-Айленд саунд аймақтарында, Калифорнияда және Вашингтонда танымал. Ашық судағы жарыстар АҚШ-тың батыс және шығыс жағалауларында өткізіледі. Sound Rowers and Paddlers – 1988 жылдан бері жыл сайын шамамен 15 ашық судағы жарысқа демеушілік етіп келе жатқан Вашингтон клубы.
Оңтүстік Америка
Оңтүстік Америкада жағалаулық есу алғаш рет Перуде, Лимадағы Club de Regatas Lima клубында пайда болды. Атлант мұхитында Уругвайдың Монтевидео қаласындағы Escuela de Remo de Punta Carretas мектебінде жағалаулық есумен айналысатын шағын топ бар.