Кіріспе

Beals v Saldanha, [2003] 3 S. C. R. 416, 2003 SCC 72 – бұл Канада Жоғарғы Сотының заңдар қақтығысы жөніндегі маңызды шешімі, онда Сот Канадада шетелдік сот шешімдерін күшіне енгізу шарттарын анықтады. Сот шетелдік сот шешімдерінің, егер шетелдік юрисдикция мен талапқа себеп болған нысан арасында "шын және маңызды байланыс" болса, Канадада күшіне енгізілетінін мәлімдеді.

Өмірбаян

Джеффри және Льюин Салданха мен Доминик Тиви Онтарио провинциясында тұратын. Фредерик және Патриция Билсқа олар Флоридадағы меншікке ие болған жер участаларын сатқан. Билс, сотқа шағымданып, Салданха мен Тивиге қарсы іс қозғады, себебі айыпталушылар сатқан мүлікке ие емес екені анықталды. Сотқа қорғаныс жауабы берілді, бірақ одан кейін ешқандай шара қабылданбады және сот шешімі жоқ деп есептелді. Қазылар алқасы Билске 260 000 доллар көлемінде өтемақы төлеу туралы шешім шығарды. Тиви мен Салданхаға Онтариодағы адвокат бұл үкімді орындау мүмкін емес екенін хабарлады, сондықтан олар ештеңе істемеді. Бірақ көп ұзамай Билс Онтариодағы сотқа үкімді күшіне енгізу үшін талап арыз берді, ол пайыздармен бірге 800 000 долларға жетті. Сотта үкім, залалдың дұрыс бағаланбағаны себептерімен байланысты қабылданбады. Апелляциялық сот шетелдік үкімді мойындады. Жоғарғы Сот алдындағы мәселе – Флоридадағы соттың шешімінің Онтариода орындалуы және айыпталушының Хартияның 7-бабына сүйене отырып қорғану мүмкіндігі туралы болды.

Соттың дәлелдеуі

Алтыға қарсы үш дауыспен Сот шешімді күшіне енгізуге болатынын анықтады. Сот "Моргуард Де Савойеге қарсы" ісіндегі "шынайы және маңызды байланыс" тестін халықаралық контекстке қолданды. Бұл тест бойынша Сот талас нысанының немесе іске қатысты тұлғаның елмен "шынайы және маңызды" байланысы бар-жоғын қарастыру қажет. Бірақ, сот жеткілікті байланысы бар шешімдер, егер олар Канаданың қоғамдық мүдделеріне, әділдік принциптеріне қайшы келсе немесе алдау арқылы алынса, орындалмайтынын атап өтті.

Келіспеушіліктер

Сот төрешісі Лебель келіспей, қолда бар қорғанысты күшейтуді ұсынды. Ол бұл істегі 8 мыңдық мүлікке 800 мыңдық сот шешімі шығарудың, негізінен бақандай соққандықтан, тым қатал және әділетсіз екенін атап өтті. Ол халықаралық контексте нақты және маңызды байланыс тестісін, шетелде сот ісін жүргізудің қосымша қиындықтарын ескеретіндей етіп өзгертуді ұсынды. Оның пікірінше, халықаралық мәселелерде алаяқтық және табиғи әділдік қорғауларын кеңейту керек, сондай-ақ төменгі соттың "соттық сезім тестісі" деп атаған, негізгі категорияларға оңай сыймайтын әділетсіздіктер үшін қосымша қалдық категорияға рұқсат ету керек. Лебель бірнеше мысал келтірді, мысалы, Гаага конференциясы шетелдік сот шешімдері бойынша отандық судьяларға шетелдік жазалау зиянын төмендетуге мүмкіндік беруді ұсынды, ал Loewen ісінде Миссисипи қазылар алқасы БК компаниясына бәсекеге қарсы әрекеттері үшін 500 миллион долларлық өтемақы тағайындады.