Кіріспе
Асқазанның ауруы. Асқазанның антральды тамырлық кеңеюі (АТК) – созылмалы асқазан-ішек қан кетуінің немесе темір тапшылығынан туындаған анемияның сирек себебі. Асқазандағы ұзын, жолақты қызыл аймақтар қарбыздың сызықтарына ұқсас болғандықтан, бұл жағдайды «қарбыз асқазаны» деп те атайды. Бұл жағдай алғаш рет 1952 жылы анықталды, ал «қарбыз ауруын» алғаш рет Уилер және әріптестері 1979 жылы сипаттады, ал Джаббари және әріптестері 1984 жылы ғана төрт тірі науқаста толыққанды сипаттады. Дегенмен, оның түрлі себептеріне қатысты бірнеше қарсы пікірлер бар. Барлық склероз науқастардың 25%-ында белгілі бір анти-РНҚ маркері болғанда АТК кездеседі. «Қарбыз асқазаны» склеродермиямен, әсіресе жүйелік склероз деп аталатын түрімен жиі байланысты. Барлық науқастардың 30%-ында АТК-мен байланысты цирроз анықталады. 2010 жылы эктопиялық бүйрек безінің «қарбыз асқазанымен» байланысты алғашқы жағдайы тіркелді. Ал жекелеген зерттеуде АТК-сы бар пациенттердің үштен екі бөлімінен астамы В12 витаминінің жетіспеушілігінен зардап шеккені, соның ішінде осымен байланысты қанаулы анемиядан әсер көргені анықталды. АТК-сы бар кейбір пациенттерде ішек өткізгіштігі мен дивертикулит дамуы мүмкін.
Gastric antral vascular ectasia (GAVE) is an uncommon cause of chronic gastrointestinal bleeding or iron deficiency anemia. It is also called watermelon stomach because streaky long red areas that are present in the stomach may resemble the markings on watermelon. The condition was first discovered in 1952, Watermelon disease was first diagnosed by Wheeler et al. in 1979, and definitively described in four living patients by Jabbari et al. only in 1984. However, there are several competing hypotheses as to various causes. as 25% of all sclerosis patients who had a certain anti RNA marker have GAVE. Watermelon stomach also occurs particularly with scleroderma, and especially the subtype known as systemic sclerosis. 30% of all patients have cirrhosis associated with GAVE. The first case of ectopic pancreas associated with watermelon stomach was reported in 2010. and one separate study showed that over three fourths of the patients in the study with GAVE had some kind of vitamin B12 deficiency including the associated condition pernicious anemia. Intestinal permeability and diverticulitis may occur in some patients with GAVE.
Патогенез
GAVE ламина-проприяда фибринді тромбтармен бірге кеңейген капиллярлармен сипатталады. Басты гистоморфологиялық дифференциалдық диагноз – портальді гипертензия, ол көбінесе клиникалық көріністерден анықталады. 2010 жылғы зерттеулер жүйелік склерозбен ауыратын науқастарда GAVE қаупін бағалау үшін анти-РНҚ полимераза III антиденелерін қолдануға болатынын көрсетті.
Диагностика
GAVE әдетте эндоскопиялық биопсия арқылы нақты диагноз қойылады. Эндоскопия кезінде ерекше көзге түсетін «қарбыз жолақтары» байқалады. Шындығында, GAVE ауруы бар науқаста цирроз және портальдық гипертензия болмауы мүмкін. TIPSS-ке байланысты энцефалопатия жағдайлардың шамамен 30%-да пайда болады, бұл тәуекел бұрын энцефалопатия эпизоды болған, жасы үлкен, әйелдер және алкогольден басқа себептерге байланысты бауыр ауруы бар адамдарда жоғары. Науқас өзінің дәрігерімен және отбасымен бірге TIPS арқылы қан кетуді азайту мен энцефалопатияның қаупін теңестіруі керек. Мұндай жағдайларда іш қуысынан сұйықтықты шығару үшін қолданылуы мүмкін. Кейбір жағдайларда лапароскопиялық ота жасау мүмкін, ал 2003 жылға дейін бұл «қарбыз асқазанды емдеудің жаңа тәсілі» саналды. Кейде эндоскопиялық лентамен байлау әдісі қолданылады. 2010 жылы жапондық хирургтар тобы «асқазанның антральды тамырлық кеңеюін эндоскопиялық жолмен жою» тәсілін қолданды. Эксперименттік процедура «ешқандай асқынуға» әкелмеді. GAVE үшін соңғы шара ретінде антректомия немесе басқа да хирургиялық араласулар қолданылады. Әйелдерде 71%, ал еркектерде 68 жасқа дейін диагноз қойылады. Әйелдерде асқазанның антральды тамырлық кеңеюі еркектерге қарағанда екі есе жиірек кездеседі. GAVE жағдайларының 71% әйелдерде анықталады. От жасындағы науқастарда GAVE кездесетіні анықталды. Бұл ауру сексен жастағы әйелдерде жиірек кездеседі, барлық асқазан-ішек ауруларының 4%-ына жетеді. Склерозбен ауыратын науқастардың 5,7%-ында (және белгілі бір анти-РНК маркері барлардың 25%-ында) GAVE кездеседі.