Кіріспе

Пипрахва – Үндістанның Уттар-Прадеш штатындағы Сиддхартнагар ауданының Сиддхартнагар қаласының жанында орналасқан ауыл. Осы аймақта хош иісті және дәмді Каланамәк күріші өсіріледі. Бұл тарихи Будданың туған жерінің ортасында жатыр және Будданың туған жері саналатын Лумбиниге 14,5 шақырым (9 миль) қашықтықта орналасқан. Пипрахва археологиялық қазбаларымен әйгілі, олар Будданың күлінің бір бөлігі оның Шакия руына берілген жерлеу орны болғандығын көрсетеді. Қалыптасқан үлкен ступа, бірнеше монастырдың қираған қалдықтары және мұражай осы жерде орналасқан. Ганвария төбесінің жанында ежелгі тұрғын үйлер мен қасиетті орындар табылған.

Будданың өлімі

Пиправа ступасының тарихы Будданың дүниеден озғанынан басталады. Махапаринирвана сутрасында оның б.з.б. 480 жылы өртелуінен кейін дау туындағаны айтылады. Капилаватту шақиялары Кусинарада Ұлы Будданың қайтыс болғанын естіген. Олар Кусинаралық маллаларға хабар жіберіп: «Бақытты Будда – біздің руымыздың ең ұлысы. Біз оның дене сүйектерінің бір бөлігін алуға лайықпыз. Біз олардың үстіне ступа тұрғызып, оның құрметіне мереке өткізейік», – деді. Маллалар жауап берді: «Ұлы Будда біздің қаламызда дүниеден озды. Біз оның дене сүйектерінің ешбір бөлігін бермейміз». Содан кейін брахман Дона араға кірісіп, оларға Будданың үйретіктерін еске түсіріп, «жанжал, соғыс және қан төгілуден» аулақ болуға шақырды және «алыс-жақын ступалар бой көтеруі үшін» сегіз мемлекет арасында дене сүйектерін бөлісуді ұсынды. Будданың шақия тайпасы және басқа жеті мемлекет үлесін алды. Олар оларды сегіз ступаға орналастырды, ал екі ступаны өртеу тірегінің күлінің үстіне және сүйектер мен күл жиналған ыдыстың үстіне салды. Шақиялар ступаларын салғаннан кейін Будданың туған жерінен буддизмнің барлық белгілері жоғалып кетті. Брахмандардың индуизмді жаңғыртуы буддизмнің құлдырауына себеп болды, ол Тайланд, Шри-Ланка, Қытай, Камбоджа және басқа елдерге көшті. Парсылар, арабтар, моңғолдар, моғолдар және түрлі хундардың шапқындары кезінде будда мүсіндері қиратылды немесе бастары кесілді.

Уильям Клэкстон Пеппе қазбасы

2000 жылдан астам уақыт бойы Сакиялар салған ступа Непал шекарасының Үндістан жағындағы Пипрахва ауылының сыртында толыққанды және өсімдіктермен жабылған күйінде сақталды. Ол тіпті британдық мемлекеттік қызметтегі көптеген Үндістанды жақсы көретіндер жасаған 50 жылдық ступа археологиясынан да аман қалды. Олар бар күштерін салса да, Будданың реликвияларын сақтайды деп есептелген ешқандай ыдыстарды таба алмады. 1897 жылы ерекше үлкен кот немесе топырақ үйінді британдық отаршылдық инженері және жер иесі Уильям Клэкстон Пеппедің назарын аударды. Ол Будданың туған жерін белгілейтін Люмбини бағанасының жақындағы ашылуынан шабыттанған еді. 1896-97 жылдардағы Үндістан ашаршылығы аймақты қиратты, оның жеріндегі шаруалар жұмысқа мұқтаж болды. Пеппе команданы жетектеп, индусолог Винсент Смит оған ежелгі будда ступасының ерекше ерте мысалы бар екенін айтты, бұл «Ашока Ұлы дәуірінен болуы мүмкін». Олар қалың кірпіштен тұрғызылған үйіндінің 18 фут тереңдігін қазып, үлкен тас сандыққа жетті. Оның ішінде сүйек сынықтары, алтын әшекейлер және күрделі әшекейлер салынған бес кішкентай ваза болды. Бұл ыдыстарда бір рет табылган ең үлкен құнды сыйлықтар жиынтығы сақталған: шамамен 1800 асыл тас және жартылай асыл тас (көпшілігі пішінделген және тесілген), тау кристаллы, інжу-маржан, қабықша, маржан, бедерленген алтын және күміс жамылғы, ұсақ алтын, сондай-ақ қасиетті деп есептелген сүйектер мен күл.