Кіріспе

P 800 Оникс (П 800 Оникс;), экспортта Яхонт (Яхонт;) ретінде сатылады, бұл NPO Mashinostroyeniya ұйымымен әзірленген, P 80 Zubr зымыранының газ-динамикалық қозғалтқышты нұсқасы болып табылатын кеңестік/ресейлік кемеге қарсы гипердыбыстық крылатая зымыран. Оның GRAU белгісі 3M55, ал Kh 61 әуеге ұшырылатын нұсқасы жоспарланған, бірақ ешқашан құрылмаған. Зымыранның НАТО коды SS N 26 "Стробил" болып табылады. Зымыранды әзірлеу 1983 жылы басталды, ал 1990 жылдары кемеге қарсы зымыран "Проект 1234.7" кемесінде сынақтан өтті. 2002 жылы зымыран барлық сынақтардан сәтті өтіп, қабылдауға алынды. Бұл P 270 Moskit және, мүмкін, P 700 Granit зымырандарын алмастыруы мүмкін.

Сипаттама

"Оникс" кесілген дельта қанаттарын пайдаланып, аэродинамикалық түрде ұшады, олар зымыран корпусының ортасында крест тәрізді орнатылған. Оның "Брахмос"пен ортақ ерекше ұшыру тізбегі бар; зымыран ұшыру түтіктерінен көтеріліп, мұрын бөлігіндегі қысқа импульстік қозғалтқыштарды пайдаланып тұрақтандыру ретін іске қосады. Содан кейін зымыран қайта бағытталады; екі күшті ракета тізбектей оқталып, зымыранды 90 градусқа бұрып, жер бетіне параллель етеді, осылайша ракета ұшуды бастайды және ауаға ашылу үшін мұрын бөлігін тастайды. Алғашқы ұшу кезінде "Оникс" өз ракеталық қозғалтқышының жану камерасына орнатылған қатты отынды күшейткіштің күшін пайдаланып, крейсерлік жылдамдыққа жетеді. Ракеталық қозғалтқыш жұмысын аяқтағаннан кейін, ракеталық ұшқышта жиналған ауа қысымы ракеталық қозғалтқышты шығарып, жану камерасын босатады және зымыранның өзін-өзі қамтамасыз ететін ракеталық ұшқыш циклын іске қосады.

Сирия

2010 жылы Ресей президентінің аға кеңесшісі Сергей Приходько Ресейдің 2007 жылы жасалған келісімдер бойынша Сирияға П-800 зымырандарын жеткізуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Сирия 36 зымыраннан тұратын екі "Бастион" зымырандық кешенін алды (барлығы 72). Зымырандардың сынақтан өтуі Сирия мемлекеттік телеарнасынан көрсетілді. 2013 жылдың мамыр айында Ресей Сирия үкіметіне келісімшарт бойынша, кез келген болашақ шетелдік әскери басқынға қарсы тиімдірек болу үшін жаңа радарлармен жабдықталған зымырандарды жеткізуді жалғастырды. 2013 жылдың 5 шілдесінде Латакияға жасалған Израильдің әуе шабуылында "Бастион" зымырандары сақталған қойма қиратылды, бірақ АҚШ барлау қызметкерлері шабуылға дейін бір бөлігі зымырандардың шығарылып алынғанын айтады. 2016 жылы "Оникс" зымырандары ИДҰЛ нысандарына қарсы қолданылған деген хабарлар тарады.

Ресейдің Украинаға басып кіруі

P-800 зымыраны ресей-украин соғысында қолданылды. Ресей қорғаныс министрлігі 2022 жылдың 1 мамырында бұл зымыранды қолданғанын хабарлады; мәлімдемеге сәйкес, бірнеше "Оникс" зымыраны Одесса қаласы маңындағы әскери техниканы жою үшін пайдаланылған. 2023 жылдың 19 шілдесінде "Оникс" зымырандары Украинаның Қара теңіз аймағындағы астық сақтау нысанасын атады. Украина Әскери-әуе күштерінің өкілі Юрий Ихнат зымыранның ұшу траекториясы ерекше алаңдататынын айтты: "Оникс зымырандары су кемелері мен кемелерді жоюға арналған, ол сағатына 3000 км жылдамдықпен ұшады, яғни өте жоғары жылдамдық. Ал ұшу кезінде ол биікке көтеріле алады, ал нысанаға жақындағанда, кемені жою үшін су бетінен 10–15 метр биіктікте ұша алады." Қолда бар құралдармен оларды түсіру "мүмкін емес" екенін, бірақ электрондық соғыс шараларын қолданғанда белгілі бір табысқа қол жеткізілгенін атап өтті; ол 2023 жылғы 23 қыркүйектегі зымыран шабуылы әскери нысананы өткізіп жіберіп, "демалыс аймағын" жойғанын, "біреу ұшуына әсер еткен" деді. Дегенмен, украиндық дереккөздер 2022 жылдың желтоқсан айында кем дегенде екі "Оникс" зымыранын сәтті ұстап алғанын хабарлады. Ресейлік дереккөздер 2024 жылғы 27 наурызда зымыранның жердегі нысаналарды дәлірек соғу үшін жаңа активті басқару жүйесімен жабдықталғанын мәлімдеді.

Нұсқалар

3М55 Оникс – Ресей үшін базалық нұсқасы. P 800 Яхонт – Оникстің экспорттық нұсқасы. P 800 Болид – "Яхонттың" суасты кемесінен ұшырылатын нұсқасы. BrahMos – 1998 жылдан бері BrahMos Aerospace Private Limited компаниясымен Үндістанмен бірлесіп әзірленген. Bastion P – жағалаудағы жылдам зымырандық кешен. Ол ресми түрде 2015 жылы қабылдануға берілді. Х-61 – әуеден жерге атуға арналған нұсқасы. Oniks M – қашықтығы (800 км-ге дейін), дәлдігі және ECCM мүмкіндіктері жақсартылған Оникс нұсқасы.

Операторлар

Хезболла – әртүрлі ұшыру платформалары бар 12 зымыран. – 4 VLS (вертикальді ұшыру жүйесі) KRI Oswald Siahaan кемесіне орнатылған. – 2010 жылы жеткізілген 3 "Бастион П" кешені, барлық кешендер Ресей Қара теңіз флотының Анапа маңында орналасқан 11-ші тәуелсіз жағалаулық зымырандық артиллерия бригадасымен және 1987 жылы 2x6 "Оникс" зымырандарымен жабдықталған "Проект 1234.7 Накат" Нанучка IV класты корветімен пайдалануға берілді. "Бастион П" Крымда Ресей әскерлері тарапынан орналастырылған. 2015 жылы тағы бір "Бастион П" жеткізілді. 2 "Бастион" жүйесі Солтүстік флотта және кем дегенде біреуі Батыс әскери округінде (Балтық флоты) қызмет етеді. Ясен класындағы ресейлік ядролық сүңгімалы кемелердің ең жаңасы да зымыранды ұшыруға қабілетті. Сүңгімалы кемеден ұшырылатын нұсқасы 2016 жылы пайдалануға берілді. 2017 жылы екі "Бастион" зымыран жүйесі және 2018 жылы тағы бір жүйе жеткізілді. 2018 жылы барлығы 4 "Бал" және "Бастион" жүйелері. 2019 жылдың басында Тынық мұхит флотына тағы бір жүйе жеткізілді. 2019 жылы барлығы 3 "Бастион" жүйесі мен 55 "Оникс" жеткізілді. Ресей қорғаныс министрлігі 2020 жылғы "Армия" форумында 3М55Н "Оникс" зымырандарын сатып алу туралы келісімшарт жасады. 2021 жылы тағы 3 жүк жеткізілді. – 2011 жылы 4 "Бастион П" кешені, 72 зымыран жеткізілді. – кем дегенде 40 зымыранмен жеткізілген кем дегенде 2 "Бастион П" құрлықта орналасқан жағалау қорғаныс жүйесі.