Кіріспе

Антиэсти (IAST: Antyeṣṭi, ) сөзбе-сөз "соңғы құрбандық" немесе "соңғы қастерлі рәсім" дегенді білдіреді және индуизмде өлгендерге жасалатын жаназа рәсімдерін көрсетеді, көбінесе бұл дененің өртелуімен байланысты. Бұл өмірлік циклдың дәстүрлі санскараларының соңғысы болып табылады, индуизм дәстүрінде оның бастауы түсінуден (тұқымданудан) басталады. Оны Антима Самскара, Антйа Крия, Анвароханья немесе Вахни Самскара деп те атайды. Антиэсти рәсімінің мәліметтері өлген адамның аймағына, әлеуметтік тобына, жынысына және жасына байланысты өзгеріп отырады.

Final rites in Sikhism

Сыйқизмдегі соңғы рәсімдер туралы мәліметтер жоқ.

Этимология

Антие́стi (अन्त्येष्टि) – санскрит тіліндегі «антья» және «ишти» сөздерінің құрамынан түрады, олар тиісінше «соңғы» және «құрбандық» немесе «ырысқа толы рәсім» деген мағынаны білдіреді. Біріктірілгенде, бұл сөз «соңғы құрбандық» дегенді көрсетеді. Сол сияқты, «Антима Самскара» фразасы тікелей «соңғы қасиетті рәсім немесе соңғы өткел рәсімі» дегенді білдіреді.

Жазбалар

Антиэстилік өту рәсімі индуизмнің ежелгі әдебиетіндегі барлық тірі жандардың микрокосмосы – ғаламның макрокосмосының көрінісі деген пікірге негізделген. Жан (Атман, Брахман) – антиэсти рәсімінде босатылатын мән және өлмейтін нәрсе, бірақ дене де, ғалам да индуизмнің түрлі мектептерінде құрал ретінде қарастырылады және уақытша. Адам денесі мен ғалам индуистік мәтіндерде бес элементтен тұрады: ауа, су, от, жер және кеңістік. Егер бала мерзімінен бұрын қайтыс болса, жерлеу рәсімінің соңғы бөлігі Ригведаның 10.18-ші тарауында кездеседі, онда гимндер баланың өліміне аза тұтып, Мритю құдайына «біздің қыздарымыз бен ұлдарымызға ешқандай зиян тигізбесін» деп дұға етеді және жерді өлген баланы жұмсақ жүндей жауып, қорғауға шақырады.

Антиэсти практикасы

Салтанатты құрбандықтар индуизм қоғамының барлық деңгейінде әртүрлі болып келеді. Веда діндерінде адамның қайтысынан кейін оның жанының тыныштығы мен жұмаққа жолы табуы үшін орындалатын ең көп таралған рәсімдер мыналар:

Шмашана - кремация орны

Кремацияға арналған жер санскрит тілінде Шмашана немесе бенгал тілінде "Шошан" деп аталады, және ол өзен жанында, тіпті өзен жағасында да орналасуы мүмкін. Күш-жігері жететіндер Ашокастами және Рамесварам күндері Пури, Гая, Каши, Харидуар, Праяградж, Шрирангам, Брахмапутра сияқты арнайы қасиетті орындарға барады, осы күлді суға батыру рәсімін аяқтау үшін.

Жүктеу рәсімдері

Өлім-жора әдетте қайтыс болғаннан кейін бір күн ішінде аяқталады. Әр түрлі секталардағы дәстүрлер әртүрлі болғанымен, әдетте, марқұмның денесі жуылады, егер ол ер адам немесе жесір болса ақ матаға оралады, ал күйеуі тірі әйел болса – қызыл матаға оралады. Ол денемен бірге құрғақ ағаштан жасалған отты айналып, сөз сөйлейді немесе гимн оқиды, өлген адамның аузына кунжут немесе күріш салады, дене мен отты ге (айқын май) шашып, содан кейін Яма (өлгендердің құдайы), Кала ('Уақыт', кремация және соңғы нәрсенің құдайы) және марқұмды білдіретін үш сызық салады. Кремацияға қатысып, марқұмның денесіне немесе кремация түтініне ұшырағандардың барлығы кремациядан кейін мүмкіндігінше тезірек жуынып, тазарады, себебі кремация рәсімі таза емес және ластайды деп есептеледі. Кремациядан қалған суық күл кейіннен ең жақын өзенге немесе теңізге арналады.

Қазіргі заманғы кремация әдістері

Индустар үшін бамбук ағашынан жасалған қолмен тұтандырылатын өрт және электрлік кремация екі түрлі қолданылады. Электрлік кремация үшін дене электр камерасының есігіне жақын рельстерде бамбуктан жасалған жақтауға қойылады. Кремациядан кейін, қайтыс болғанның туысы күлін жинап, өзен немесе теңіз сияқты су нысанына арнайды.

Индуизмдегі жерлеу

Денелерді өртеу әдісінен басқа, индуизмнің бірнеше секталары өлгендерді жерлеу дәстүрін ұстанады. Кейбір секталарда маңызды гурулар, свамилер немесе садхулар жерленеді. Дайындық рәсімдері көбінесе кремацияға ұқсас, мысалы, денені жуу, қайтыс болғанның маңдайына вибути немесе чандхам жағу сияқты, бірақ өртеудің орнына, марқұм жерленеді. Дене жатып ұйықтаған күйде немесе кейбір шива және тайпалық дәстүрлерде Падмасана позында, аяқтары бүктеліп, қолы жамбасына тіреліп, медитациялық позаны елестетеді. Жерлеу орны қаладан немесе ауылдан тыс орналасқан, Шамшана деп аталатын қоғамдық жерлеу алаңында дайындалады. Кейбір дәулетті адамдар өлгендерін өз жерлерінде жерлейді. Жатқан позыдағы жерлеу орнының ені әдетте үш фут (шамамен 90 см), ұзындығы алты фут (шамамен 180 см) ал отыратын позыдағы жерлеу орны үш футтан үш футқа (90 см х 90 см) дейін болады. Барлық секталардағы қалыпты ереже бойынша, әулиелер жеке жерде отырып жерленеді, кейіннен ғибадат ететін орынға айналатын самадхи салынады. Мысалы, Аяваджи сектасының жақтастары мәйітті географиялық солтүстікке қаратып, Падмасана позында, табутсыз жерлейді және оны құммен немесе Намаммен (қасиетті топырақ) жабады, бұл Dharma Yukam ашылуы үшін жасалған қатаң амал.

Антиестіден кейінгі рәсімдер

Өлімнен кейінгі басқа да үнді ритуалдарына Ниравапанджали, Тарпана, Шрадха, Расам Пагри және Питру Пакша кіреді.

Тринидад және Тобаго

Тринидад пен Тобагоға 1845 және 1917 жылдар аралығында британдық отаршылдық үкімет плантациялар үшін келісімшарт бойынша жұмысшылар ретінде әкелінген индустар кремациялауға және дәстүрлі неке сияқты өмірлік жолдарға жол бермейтін кемсітушілік заңдарға тап болды, себебі отаршылдық шенеуніктер мұны жасанды және өркениетсіз, варварлық әдеттер деп санады. Сондай-ақ, индустар емес үкімет крематорий салуға рұқсат бермеді. Он жылдықтар бойы әлеуметтік ұйымдасу мен петициялардың нәтижесінде Тринидад индустары 1950 жылдары Антиестиді қоса алғанда, дәстүрлі өмірлік жолдарды орындауға рұқсат алды және 1980 жылдары алғашқы крематорийді салды. Ол, енді "күннің сәулесімен денесіне тиген күйде және ұлының от жағуымен өртелуге құқығы бар екеніне" шүкіршілік білдірді, сондай-ақ ол және елдегі басқа индустар мен сикхтер жерлеу рәсімдерін орындау үшін қолайлы жерді іздеуді бастады.