Кіріспе

Вилмундюр Гилфасон (1948–1983) – исландиялық саясаткер, тарихшы және ақын. Ол Гюльфи Торстейнсон Гисласон мен Гудрун Вилмундардоттирдің ұлы болған.

Отбасы

Вильмундурдің әкесі Гилфи Торстейнсон Гисласон, парламент мүшесі, министр және профессор болған. Оның анасы Гудрун Вилмундардотир үй шаруасымен айналысып, бір кезде журналист ретінде жұмыс істеді. Вильмундурдың екі бауыры болды: философ Торстейн Гилфасон және экономист Торвальдур Гилфасон. Вильмундур Бьярни Бенедиктссонның қызы Вальгердюр Бьярнадоттырға үйленген.

Өмір және жұмыс

Вильмундур 1964-1968 жылдары Рекьявик Мэнттасколинде оқыды. Ол студенттік газеттің редакторы болды, бір жыл бойы мектеп инспекторы қызметін атқарды және студенттік өмірге белсенді қатысты. Ол тілдерге баса назар аудара отырып бітірді. Бітірген соң Англияда оқып, 1971 жылы Манчестер университетінде әдебиет және тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1973 жылы Эксетер университетінде осы пәндер бойынша магистр дәрежесін аяқтады. 1973 жылы Исландияға оралғаннан кейін Рекьявик Мэнттасколинде тарих пәнінің мұғалімі болып жұмысқа орналасты және исланд газеттерінде мақалалар жазды. Ол өмірінің соңына дейін МР-да сабақ берді. Вильмундур өнер мен мәдениет туралы радио бағдарламаларын ұйымдастыруға белсенді қатысты, "Хелгарпостурн" газетінің құрылуына үлкен үлес қосты, сондай-ақ "Нытт-ланд" газетін құрып, оның редакторы болды. Ол екі поэзия кітабын да жариялады: "Myndir og ljóðbrot" (1970) және "Ljóð" (1980). 1970 жылдың 10 шілдесінде Вильмундур мен оның әйелі Þingvellir-дегі үкіметтік жазғы үйінде болған өртте ұлын жоғалтты, ол сол жерде әжесімен, премьер-министр Бьярни Бенедиктссонмен және оның әйелімен бірге тұрған, олар да өрттен қаза тапты. Вильмундур 1983 жылдың 19 маусымында өз өмірін өз қолымен аяқтады.

Саясат

Вильмундурдың саяси көзқарастары Англияда болған уақытында қалыптасты және ол анық солшыл бағытта болды. 1971 жылғы Исландия парламенті сайлауында Вильмундур Батыс Фьорд сайлау округінен Социал-демократиялық партиядан кандидат ретінде қатысты. Ол партияның жұмысына белсенді түрде қатысып, партия ішінде бірнеше лауазымды атқарды. Бір жыл бойы партия газеті – Alþýðublaðið редакторы болды. 1978 жылғы сайлауда Вильмундур Рейкьявик қаласынан кандидат болып түсті және сайланды. 1979 жылдың қазанынан 1980 жылдың ақпанына дейін ол азшылықтағы социал-демократиялық үкіметте Әділет, Дің және Білім министрі қызметін атқарды. 1982 жылы Вильмундур Социал-демократтардан шығып, 1983 жылы Социал-демократтардың одағын құрды. Партия сол жылы өткен сайлауда төрт мандат жеңіп алды.