Шығыс Тимордың Ликиса шіркеуіндегі қырғын (Shygys Timorlyń Líkisá shírkeuindegi qyrǵyn)
Liquiçá Church massacre
Шығыс Тимордың 1999 жылғы қырқыны: Ликиса шіркеуіндегі трагедия, 200-ге жуық адам қаза болды. Индонезия әскері мен милициясының кінәсі. Тарихты біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
1999 жылы Шығыс Тимордағы жаппай қырғын
1999 mass killing in East Timor
Ликиша шіркеуіндегі қырғын – 1999 жылғы сәуірде Шығыс Тимор тәуелсіздік алуға ұмтылған кезде болған жаппай өлтіру. Бұл Екінші арнайы комиссия қараған алғашқы іс еді.
The Liquiçá Church massacre was a mass killing that occurred in April 1999, during East Timor's bid for independence. It was the first case to be heard by the Second Special Panel.
Оқиғалар мен соңынан
Бұл оқиға кезінде Ликикадағы шіркеудің жанындағы діни қызметкердің үйінде шамамен 200 шығыс тиморлық адам өлтірілді. Оқиғаның көптеген куәгерлері болды, олардың ішінде жергілікті католик діни қызметкері Рафаэль дос Сантос та бар еді. Ликицада Индонезияға қарсы милициялық топтардың (негізінен Besi Merah Putih) және индонезиялық әскерилер мен полициясының құрбандарының жалпы саны толық анықталған жоқ, Индонезияның мәлімдемесі бойынша бес адамнан бастап, жергілікті дереккөздер бойынша 200-ден астам адамға дейін жетеді. Бұл қылмысты алғаш рет Индонезия үкіметінің шақыруымен австралиялық дипломаттар тергеді, бірақ есеп 2001 жылға дейін жарияланбады. Кейін Халықаралық полиция тобы тергеу жүргізді, ол БҰҰ-ның құрамында жұмыс істеп, АҚШ, Ұлыбритания және Филиппин елдерін, сондай-ақ Австралия және Жаңа Зеландия әскери полициясының қылмыс орындарын зерттеу мамандарын қамтыды. Топтың алғашқы басшысы Ұлыбританиядан келген полиция офицері Стив Минхинет болды. Кейін американдық полиция офицері Карл Кларк басшылық етті және американдық барлау офицері Аллен Уильямсқа көп сүйенді. Бұл тергеу нәтижесінде көптеген мәйіттер эксгумацияланды, куәгерлердің жауаптары алынды және нәтижесінде 21 индонезиялық офицерге және Индонезияны қолдаған шығыс тиморлық милицияға қатысты қастандық, азаптау, мәжбүрлеп жер аудару және кісі өлтіру айыптары қойылды. Ликиша шіркеуіндегі қырғын мен Мануэль Карраскалаоның үйіне жасалған шабуыл Ауыр қылмыстар бөлімінің он басым тергеуінің екеуі болды. Бұл іс осы тергеулер нәтижесінде туындаған бірнеше айыптаудың алғашқысы болды. Алғашқы сот процесін екінші арнайы сот алқасы қарады, оған судья Бенфеито Моссо Рамос (Кабо-Верде), судья Антеро Луис (Португалия) және судья Антонио Хелдер (Шығыс Тимор) төрағалық етті. Сот отырысы бес тілде өтті: португал, ағылшын, индонезия, тетум және Ликиша аймағының жергілікті тілі – токодеде. Сот айыпталушылардан Besi Merah Putih милициясына қатысы туралы егжей-тегжейлі куәліктерді тыңдады, оның ішінде Ликиша шіркеуіне шабуыл жасау алдында алкоголь, жануарлар қаны және есірткінің қоспасын ішуге мәжбүрленгендері туралы мәлімдемелер де болды. Куәліктер индонезиялық сарбаздардың шабуылға тікелей қатысқандығын көрсетті, олар милиция мүшелеріне ұқсау үшін азаматтық киім киген деген айыптамалар да болды. Леонето Мартинс, Томе Диого, Эврико Гутерриш және Жоао да Силва Таварес қаза кезіндегі негізгі күдіктілер және жетекші тұлғалар болды, барлығы Шығыс Тимордың азаматтары еді.
During the event, up to some 200 East Timorese people were murdered at the Liquica priest's house next to the local Catholic church. The event left many witnesses, including the local Catholic Priest, Raphael dos Santos. The total number of victims at the hands of pro Indonesia militias (primarily the Besi Merah Putih) and Indonesian soldiers and police in Liquica has never been fully determined, ranging from a low of five claimed by Indonesia, to more than 200 by local sources. The crime was first investigated by Australian diplomats at the invitation of the Indonesian Government, but the report wasn't released until 2001. Later it was investigated by a team of International Police which became known as the UNTAET Crime Scene Detachment, serving under the United Nations and representing the countries of the United States, Great Britain, and the Philippines, as well as Australian and New Zealand Military Police Crime Scene Specialists. The unit was initially commanded by police officer Steve Minhinett, of Great Britain. It was later commanded by American police officer Karl Clark, and relied heavily on American intelligence officer Allen Williams. This investigation led to a large number of exhumations of the dead, witness statements taken, and ultimately charges of assassination, torture, forced deportation and murder being filed against 21 Indonesian Officers, and pro Indonesian East Timorese Militia. The Liquiçá Church massacre and the attack at Manuel Carrascalão's house were two of the ten priority investigations of the Serious Crimes Unit. This case was the first of several indictments arising from these investigations to reach trial. The very first trial was to be heard by the Second Special Panel, consisting of Judge Benfeito Mosso Ramos (Cape Verde) presiding, Judge Antero Luís (Portugal) and Judge António Helder (East Timor). The hearing was conducted in five languages: Portuguese, English, Indonesian, Tetum and Tokodede, the local language of the Liquiçá area. The court heard detailed testimony from the accused about involvement in the Besi Merah Putih militia, including a militia ceremony in which they were allegedly forced to drink a cocktail of alcohol, animal blood and drugs before killing, as a part of the attack on the Liquiçá Church. Testimony implicated the direct participation in the attacks by Indonesian soldiers, who were allegedly dressed in civilian clothes to look like militia members. Leoneto Martins, Tomé Diogo, Eurico Guterres and João da Silva Tavares were the primary suspects and leading figures during the massacre, all were East Timorese.