Кіріспе

Адам процессор моделі немесе MHP (Model Human Processor) – Стюарт К. Кард, Томас П. Моран және Аллен Ньюэлл (1983) әзірлеген когнитивті модельдеу әдісі, ол белгілі бір тапсырманы орындауға қажетті уақытты есептеу үшін қолданылады. Басқа когнитивті модельдеу әдістеріне параллель жобалау, GOMS және пернелік деңгей моделі (KLM) кіреді. Когнитивті модельдеу – өнімнің қолдануға ыңғайлылығын бағалаудың бір жолы. Бұл әдіс когнитивтік және моторлық өңдеу уақытын есептеу үшін тәжірибелік уақытты пайдаланады. Адам процессор моделінің артықшылығы – ол жүйе дизайнерана эксперимент жүргізбей-ақ, адамның тапсырманы орындауға қажетті уақытына қатысты өнімділікті болжауға мүмкіндік береді. Модельдеудің басқа әдістеріне инспекциялық әдістер, сауалнама әдістері, прототиптеу әдістері және сынақтан өткізу әдістері жатады. MHP стандартты анықтамасы: MHP компьютердің өңдеу және жад аймақтары мен компьютер пайдаланушысының қабылдау, мотор, когнитивтік және жад аймақтары арасындағы аналогияны көрсетеді. Адам процессор моделі когнитивтік, қабылдау және моторлық процессорларды, сондай-ақ визуалды бейне, жұмыс жады және ұзақ мерзімді жадты пайдаланады. Төменде диаграмма көрсетілген. Әр процессордың циклдік уақыты және әр жадтың тозу уақыты бар. Бұл мәндер де төменде келтірілген. Төменде көрсетілген байланыстарды және циклдік немесе тозу уақытын ескере отырып, пайдаланушының белгілі бір тапсырманы орындауға қажетті уақытын есептеуге болады. Бұл саладағы алғашқы зерттеулерді 1983 жылы Стюарт К. Кард, Томас П. Моран және Аллен Ньюэлл жүргізді. Ағымдағы зерттеулерге қарт адамдардағы процестердің уақытын ажырату бойынша Тиффани Джастрембски мен Нил Чарнесс (2007) жүргізген жұмыстар кіреді.

Мүмкін болатын пайдалану

Есептеулер аяқталғаннан кейін, пайдаланушының процесте кездескен элементті еске түсіру ықтималдығын анықтау үшін оларды қолдануға болады. Ықтималдықты табу үшін келесі формула қолданылады: P = e K*t, мұнда K – сәйкес жадтың (жұмыс немесе ұзақ мерзімді) ыдырау тұрақтысы, ал t – өткен уақыттың мөлшері (K-ның өлшем бірліктерімен сәйкес). Бұл ықтималдықты пайдаланушының белгілі бір әрекет жасаған кезде көрсетілген маңызды ақпаратты еске түсіру мүмкіндігін анықтау үшін пайдалануға болады. Пайдаланушының t уақыты ішінде маңызды ақпаратты қайталай алатынын алдын ала білу маңызды, себебі олай жасай алмаса, бұл жұмыс жадына теріс әсер етеді. Мысалы, егер пайдаланушы мәтінді оқып жатса және мәтінде маңызды телефон нөмірі келсе, оқуды жалғастыру қажет болған жағдайда, ол нөмірді қайталай алмауы мүмкін. Бұл пайдаланушының жұмыс жадының ыдырау уақытын қысқартады, соның салдарынан еске түсіру ықтималдығы төмендейді.