Кіріспе

Santi Nereo ed Achilleo – Италияның Рим қаласында орналасқан төртінші ғасырға жататын базиликалық шіркеу. Ол Каракалла термаларының басты кіреберісіне қарама-қарсы, Селио ауданындағы Терме ди Каракалла көшесінде орналасқан. 2020 жылдың 28 қарашасынан бері кардинал Селестино Аос Браконың титулярлық шіркеуі болып табылады. Қасиетті Доматилла катакомбасының Апий жолындағы зират шіркеуі ерте орта ғасырларда жоғалып, 1870 жылдары археолог Джованни Баттиста де Росси тарапынан қайта ашылғанын атап өткен жөн, ол да Нерео мен Ахиллеоға арналған.

Тарих

337 жылы Сан-Паоло-ди-Форин-ле-Мура базиликасындағы эпитафиялық жазуда Titulus Fasciolae деп аталатын шіркеудің лекторы болған, қадірлі Циннамиус Опас еске алынады; бұл атау дәстүрлі түрде, әулие Петір Мамертин түрмесінен қашуға тырысқанда, тізбектерінен туған жараларын ораған аяқ байлауын (fasciola) жоғалтқан жер деп түсіндіріледі. Папа Симмахтың 499 жылғы синод актілерінде Titulus Fasciolae бес діни қызметкерге қызмет еткені тіркелген. Осы ғимарат 595 жылы titulus Sanctorum Nerei et Achillei деп жазылған; демек, IV ғасырдағы екі сарбаз және шейіт болған Нер мен Ахиллге арналған құдайылықтар VI ғасырда пайда болған болуы керек. 814 жылы папа Лев III ескі титулды қайта жаңартып салды. 13 ғасырда екі шейіттің қабірлері Домитилла катакомбасынан Сант-Адрианоға көшірілді, кейін кардинал Барониус оларды осы шіркеуге көшірді. Ғибадатхана ғасырлар бойы құлдырап, 1320 жылы, Турин каталогы бойынша, діни қызметкері жоқ пресвитериалдық титулға айналды. Сондықтан, шіркеу 1475 жылғы мерейтойға орай папа Сикст IV-тің күшімен қалпына келтірілді, ал 1600 жылғы мерейтой фрескаларға тапсырыс берген, білімді антиквар кардинал Чезаре Баронио қаржылаған соңғы маңызды жөндеуге себеп болды.

Интерьер

Оның сырт қарағанда қарапайым болған қасбетінің артында шіркеу, бір кемесі және екі бүйірлік дәлізі бар, дәстүрлі базилика жоспары бойынша салынған. Алғашқы бағаналар 15 ғасырда сегізбұрышты тіреулермен алмастырылды, ал кеме кардинал Баронионың тапсырысымен жасалған ірі фрескалық әшекейлермен ерекшеленеді. Кардинал 1600 жылғы мерейтойға арналған иконографиялық схемасында христиандықтың алғашқы ғасырларындағы римдік шейіттердің рөлін баса көрсетті. Фрескаларды орындау жұмысы "Помарансио" деп аталған, көбінесе Николо Цирциньяни деп саналатын, аса танымал емес суретшіге тапсырылды. Көрнекті фрескалар көбінесе қасіретті шейіттердің зорлық-зомбылыққа толы көріністерін бейнелейді. Ортағасырлық амбо, жақын жердегі Каракалла термаларынан әкелінген үлкен порфирлі ыдысқа орнатылған. Хоры бөліп тұрған төменгі қоршау 13 ғасырға тән Косматеск стиліндегі инкрустациямен әшекейленген. Сан-Паоло-фьюори-ле-Мурадан ақ мәрмәрден жасалған шамдақ әкелінді. 16 ғасырға жататын киборий африкалық мәрмәр бағаналарға орнатылған. Кеменің соңындағы арканың қабырғаларында Лео III заманына жататын бұрынғы мозаикалардың қалдықтары сақталған, ал ортасында мандорла ішіндегі Тұрлену бейнеленген. Үш Косматеск панелінен жасалған бас алтарьда Нерей, Ахилл және Әулие Флавия Домитилланың қабірлері орналасқан; олардың үшеуі де Домитилла катакомбасынан осы жерге әкелінген. Алтарьдың жанында, жақын маңдағы ғибадатханадан алынған екі қанатты рух бейнеленген екі жәді тас тұр. Алтарьдың артындағы апсидада, антиквар Кардинал Барониус басшылығымен құрастырылған, Косматеск стилімен байланысты, Вассалетто мектебіне тән тіреулер ретінде арыстан бейнелері қолданылған епископтық тақ орналасқан; арқалығында Әулие Григорийдің жиырма сегізінші уағызының басталу және аяқталу сөздері жазылған, оның осы жерде, Әулиелер Нерей мен Ахиллдің қабірлерінің алдында уағыз айтқандығы туралы қате пікірге негізделген. Кардинал Баронио бұл жазуды тапсырған кезде, қабірлердің бастапқыда Домитилла катакомбасының жер асты базиликасында жерленгенін білмеген, сондықтан осы жерде Әулие Григорий уағыз айтқан деп ойлаған. Апсида аркасында 9 ғасырға жататын Аңдау, Тұрлену және Теотокос (Мадонна мен бала) бейнеленген мозаикалар бар.