Кіріспе

Länsiväylä (Батыс тас жолы, шведше: Västerleden) – Финляндияның Үлкен Хельсинки аймағындағы, негізінен Хельсинки агломерациясындағы автомагистраль. Бұл – Финляндияның 51-ші ұлттық тас жолының бөлігі. Жол Хельсинкидің батысындағы Рухолахтиден басталып, Лауттасаари аралы арқылы батысқа қарай жалғасады, содан кейін қала шекарасынан өтіп Эспооға дейін созылады. Länsiväylä тас жолы Эспооның оңтүстік бөлігі бойымен толығымен жалғасады. Магистраль батысқа қарай шекарадан өтіп, Киркконуммиге дейін созылады. Länsiväyläның бастапқы нүктесінде 1965 жылы салынған Лапинлахти көпірі орналасқан, ол көп жыл бойы Финляндиядағы ең ұзын көпір болды. Хельсинки қаласының есептеулеріне сәйкес, 2013 жылдың қыркүйегінде көпірден күніне орташа 56 710 автомобиль өткен. Länsiväylä Хельсинки мен Эспоо қалаларын байланыстыратын маңызды магистраль болып табылады. Хельсинки орталығы мен Эспооның оңтүстігіндегі (мысалы, Тапиола және Отаниеми аудандары) автобустар мен жеке көліктердің көп бөлігі Länsiväylä арқылы жүреді. I және III айналма жолдарымен бірге, бұл елдегі ең қызыл жолдардың бірі. Автомагистраль ретінде салынғандықтан, айналма жолдармен салыстырғанда, ауыр жүк көлігіне қолайлырақ. Länsiväylä арнайы автобус жолақтары бар кеңейтілген автобус жедел тасымалдау желісін пайдаланады. Алайда, 2017 жылдың күзінде аяқталған Хельсинки метрополитенінің Länsimetro желісі Länsiväyläдағы көптеген автобус бағыттарын алмастырды. Осыған ұқсас тас жол – Itäväylä (Шығыс тас жолы, шведше: Österleden) Сорнайненнен басталып, шығысқа қарай Сипооға дейін созылады.

Тарих

Автомобиль жолын салу 1961 жылы басталды. Руохолахти мен Грэса арасындағы бөлік (Эспоодағы Хаукилахтиге қосылысы) 1965 жылғы 1 қазанда ашылды, ал келесі жылы ол Суоменояға дейін созылды. 1969 жылы тас жол Эспоонлахтиге жетті. Бастапқыда автожол Порккаланкату арқылы, Хиеталахденранта мен бұрынғы Хельсинки портының темір жолынан Лонноринкату және Ууденмаанкатуға дейін өтуі тиіс еді. Синебрихофф саябағының астындағы Маласкату туннелі – осы жоспардың қалдығы. Бұл туннель Хельсинки орталығына батыс жақтан кіреберіс болуы керек еді. Тағы бір қалдық – Салмисааридегі тас жол бағытының өзгеруі, мұнда автожол Порккаланкату арқылы тікелей жалғасу үшін бұрылыс жасаған. Бастапқыда Мехелинькату солтүстік жағынан Ленсивайлаға тікелей қосылған. Қосылыстың алынып тасталуы үлкен көлік проблемаларын тудырды, бірақ ең ірі проблемалар Мехелинькатудың оңтүстігіндегі жаяу өткелдер мен қиын қоғамдық көлік шешімдерінен туындады. 1933-1938 жылдар аралығында Ленсивайланың алдағысы – Йорвакстие болды, ол Хельсинкиден Киркконуммидегі Йорвасқа дейінгі екі қатарлы автомобиль жолы еді. Хельсинкидегі тас жолдың бір бөлігі, Руохолахтиден Салмисаариге дейінгі жол, сондай-ақ Лауттасаариге дейінгі көпір және Лауттасаари аралынан өтетін Лауттасааренти көшесі осы байланыстың бір бөлігі болды. Йорвакстие Лауттасаарентидің батыс шетінен басталып, Коивусаари және Ханасаари аралдары арқылы Эспоодағы Кархусаариге дейін көпірлер мен жолдармен өтіп, онда ол оңтүстік Эспоо арқылы Эспоонлахтиге дейін жалғасты, ол Мюло көпірімен өтіп, одан әрі Киркконуммиге дейін Йорвасқа жетті. Мұнда ол Мюрала мен Кауклахти арқылы өтетін Ескі Король жолымен қосылды. Бірақ кейіннен Ленсивайла атауы Эспоода да қолданыла бастады. Жол әлі де кейде Йорвакстие деп аталады, бірақ бұл атау ресми түрде тек Киркконуммидегі 51-ші тас жолдың бөлігіне қатысты.

Параллель жолдарды салу

Автомобиль жолы салынып жатқанда, солтүстікке қарай Тапиоладан Мартинсильтаға дейін қатарласа жатқан көше салынды. Länsiväylä-де Лауттасаари мен Тапиола арасында қатарласа жол болмағандықтан, автокөлік жолында немесе оның бойындағы жеңіл көлік жолында жүре алмайтын ауыр техника сияқты баяу қозғалатын көліктер Töölö, Munkkiniemi, Kuusisaari және Lehtisaari арқылы автомобиль жолын айналып өтуге мәжбүр. Айналма жолдармен және Тапиоламен уақыт өте келе жаңа байланыстар жасалды, ал Тапиола мен Вестенд арасындағы ең кең бөлігінде 12 қатарлы автомобиль жолы бар. 2000 жылдардың басында Матинкюля мен Олари арасындағы Iso Omena сауда орталығында жаңа байланыс салынды. Länsiväylä-ның оңтүстігіне қатарласа көше салу жоспары бастапқыда-ақ болған, бірақ Грасаноя арқылы Хаукилахтиге қосылыс 2000 жылдардың басында ғана, ал Суоменлахдентиеге дейінгі қатарласа көше 2016 жылы ғана салынды. Länsiväylä бойында жеңіл көліктерге арналған жеке жолдар бар.

Басқа қолданыстар

Länsiväylä (газет) – Эспоо, Кауниайнен және Киркконумми қалаларында таратылатын фин тіліндегі тегін газет.