Көркем сөз өрнегі: Кеннингтер

Кіріспе

Сөз тіркесі

Кенинг (исланд тілінде: kenning) – айналымды сөйлеу тәсіліне жататын сөз тіркесі, нақты бір есім сөздің орнына бейнелі тілді қолданатын күрделі сөз. Кенингтер ежелгі скандинавиялық исланд және ежелгі ағылшын аллитерациялық өлеңдерімен тығыз байланысты. Олар ғасырлар бойы исланд поэзиясының (оның ішінде римур) маңызды бөлігі болып келді. Кенинг екі бөліктен тұрады: негізгі сөз (бас сөз деп те аталады) және анықтауыш. Мысалы, "íss rauðra randa" ("қызыл қалқандардың мұзы" [ҚЫЛЫШ], Einarr Skúlason: Øxarflokkr 9) кенингінің негізгі сөзі – íss ("мұз, мұз айдыны"), ал анықтауышы – rǫnd ("шекара, қалқан жиегі, қалқан"). Кенинг арқылы бейнеленген нәрсе, адам, орын немесе объекті оның анықтамасы (бұл жағдайда қылыш) деп аталады. Ағылшын тіліндегі аудармада кенингтер кейде дефиспен біріктіріліп жазылса да, ежелгі скандинавия поэзиясында кенингтер әдеттегі сөздер тізбегімен жазылуы міндетті емес, сондай-ақ кенингтің бөліктерінің қатар тұруы да қажет емес. Қазіргі ағылшын тілінде грамматикалық жақтардың болмауы кенингтердің осы ерекшелігін аударуды қиындатады.

Этимология

Қазіргі заманғы "ken" етістігіне сәйкес келетін сөз шотланд және ағылшын диалектілерінде, сондай-ақ жалпы ағылшын тілінде "кеңнен тыс" ("біреудің білімінен асып түсу") тіркесі арқылы, және фонологиялық өзгерістерге ұшыраған "қандай-да бір", "сюрреалистік" немесе "табиғаттан тыс", "зейін тапқан", "сақты" деген сөздердің туындылары арқылы сақталған. Қазіргі шотланд тілінде (диалектілер арасындағы шағын айырмашылықтармен) "tae ken" – "білу", "kent" – "білген" немесе "таныс", африкаанс тілінде "ken" – "танысу" және "білу", ал "kennis" – "білім" сөздері қолданылады. Ежелгі скандинав тіліндегі "kenna" (қазіргі исланд тілінде "kenna", швед тілінде "känna", дания тілінде "kende", норвег тілінде "kjenne" немесе "kjenna") ескі ағылшын тіліндегі "cennan", ескі фриз тіліндегі "kenna, kanna", ескі саксон тіліндегі "(ant)kennian" (орта голланд және голланд тілінде "kennen"), ескі жоғарғы неміс тіліндегі "(ir, in, pi) chennan" (орта жоғарғы неміс және неміс тілінде "kennen"), гот тіліндегі "kannjan" < Proto Germanic *kannjanan сөздерімен туыс. Бұл сөз бастапқыда "*kunnanan" ("білу қабілеті") сөзінен туындаған, содан қазіргі ағылшын тіліндегі "can" ("білуге шамасы келген") сөзі пайда болды. Сөздің түбірі – *ǵneh₃, ол қазіргі ағылшын тіліндегі "know", латын тілінен алынған "cognition" және "ignorant", грек тіліндегі "gnosis" сөздеріне де бастау берген.

Құрылымы

Ежелгі скандинавия кенингтері генетивтік сөз тіркесінің (báru fákr "толқынның аты" = "кеме" (Þorbjörn Hornklofi: Glymdrápa 3)) немесе күрделі сөздің (gjálfr marr "теңіз жылқысы" = "кеме" (Anon. : Hervararkviða 27)) түрінде болады. Ең қарапайым кенингтер негізгі сөзден (исланд тілінде stofnorð, неміс тілінде Grundwort) және негізгі сөздің мағынасын нақтылайтын немесе өзгертетін анықтауыштан (исланд тілінде kenniorð, неміс тілінде Bestimmung) тұрады. Анықтауыш негізгі сөздің алдында немесе артында орналасқан, тікелей немесе аралық сөздермен негізгі сөзден ажыратылған, генетивтегі есім болуы мүмкін. Осылайша, осы мысалдардағы негізгі сөздер – fákr "ат" және marr "жылқы", ал анықтауыштар – báru "толқындар" және gjálfr "теңіз". Кеннинг көрсетіп тұратын жасырын зат есім оның референты деп аталады, бұл жағдайда: skip "кеме". Ежелгі скандинавия поэзиясында кенингтің кез келген компоненті (негізгі сөз, анықтауыш немесе екеуі де) қарапайым зат есімнен немесе "поэтикалық синонимнен" тұруы мүмкін. Жоғарыдағы мысалдарда fákr және marr ерекше поэтикалық лексемалар болып табылады; ал Ежелгі скандинавия тілінде "ат" сөзі hestr деп аталады.

Күрделі кенингтер

Скалдтар күрделі кенингтерді де қолданған, онда анықтағыш немесе кейде негізгі сөздің өзі қосымша кенингтен тұрады: grennir gunn más "соғыс құстарындан тамақтанатын" = "қарақұстың тамақтанатыны" = "жауынгер" (Þorbjörn Hornklofi: Glymdrápa 6); eyðendr arnar hungrs "бүркіттің аштығын жоятын" = "бүркіттің тамақтанатыны" = "жауынгер" (Þorbjörn Þakkaskáld: Erlingsdrápa 1) (шайқастан кейін қалдықтарды жеген құстар туралы). Бір кенинг екіншісіне осылай кіріктірілген жағдайда, бүкіл тіркес "екі рет анықталған, екі рет өзгертілген" – tvíkent деп аталады. Көп жағдайда, анықтауыш өзі кенинг болған кезде, анықтауышты құрайтын кенингтің негізгі сөзі бүкіл кенингтің негізгі сөзіне тіркеліп, құрама сөзді құрайды: mög fellandi mellu "алқызының ұлы өлтірушісі" = "алқызының ұлдарын өлтіруші" = "алқыздарды өлтіруші" = "Тор құдайы" (Steinunn Refsdóttir: Lausavísa 2). Егер тіркесте үштен астам элемент болса, онда ол "кеңейтілген" – rekit деп аталады. Сноридің өзі бес элементтен тұратын кенингтерді қабылданатын лицензия ретінде сипаттайды, бірақ одан да күрделі құрылымдарға қарсы ескертеді: Níunda er þat at reka til hinnar fimtu kenningar, er ór ættum er ef lengra er rekit; en þótt þat finnisk í fornskálda verka, þá látum vér þat nú ónýtt. "Тоғызыншы [лицензия] – кенингті бесінші анықтағышқа дейін кеңейту, бірақ одан әрі кеңейту пропорциясыз. Ежелгі ақындардың шығармаларында кездескен болса да, біз енді оған жол бермейміз". Скалдик поэзияда табылған ең ұзын кенинг Торд Сьеркссонның Hafgerðingadrápaсында кездеседі және былай делінеді: nausta blakks hlé mána gífrs drífu gim slöngvir "қайық сарайының ашулы желдің, қорғау айының, жылқының, жалындаған қылыштың иесі" – бұл жай ғана "жауынгер" дегенді білдіреді.

Сөздердің рет-реті мен түсініктілігі

Ежелгі норвег тіліндегі сөздердің реті қазіргі ағылшын тіліндегіге қарағанда әлдеқайда еркін болды, себебі ескі норвег және ескі ағылшын тілдері синтетикалық тілдер, онда түбір сөзге (негізгі зат есім, етістік, сын есім немесе есімдік) қосымшалар мен жұрнақтар грамматикалық мағынаны білдіреді, ал орта ағылшын және қазіргі ағылшын тілдері грамматикалық ақпаратты сөздердің реті арқылы жеткізу үшін аналитикалық тілдер ретінде қолданылады. Бұл еркіндік скальдикалық өлеңде толыққанды пайдаланылады және прозада кездесетінге қарағанда одан да жоғары деңгейге жетеді. Басқа сөздер түбір сөз бен оның меншік жалғауының (генетиві) арасында, кейде күрделі сөздің құрамында (тмезис) араласуы мүмкін. Кеннингтер, тіпті толық сөйлемдер де бір-бірімен тоқуға болады. Ежелгі норвег тілінің күрделі морфологиясының арқасында, егер ағылшын мәтіні осындай бұрылыстарға ұшыраса, екіұштылық көбінесе азаяды. Түсінуге көмектесетін тағы бір фактор – көне скандинавиялық кеннингтердің жоғары дәрежеде конвенциялық болуы. Көбінесе олар бір-бірімен байланысты тақырыптарды қарастырады және осы үшін салыстырмалы түрде аз дәстүрлі метафораларды қолданады. Осылайша, көшбасшы немесе маңызды адам бір жалпыға ортақ конвенция бойынша жомарт деп сипатталады және «алтынның жауы», «байлыққа шабуыл жасаушы», «білезіктерді жойғыш» және т.б. деп аталады, сондай-ақ ол халқының досы болады. Дегенмен, корпуста екіұштылықтың көптеген мысалдары бар, олардың кейбіреулері қасақана болуы мүмкін, және кейбір деректер скальдтар тек ыңғайлылық үшін ғана қабылдамай, сөздердің ретін бұрауды өзі үшін жақсы көретінін көрсетеді.

Семантика

Кеннингтер ұзартылып, кейде жанды метафораларға айналуы мүмкін: tröddusk törgur fyr [ ] hjalta harðfótum "қалқандар ұстағының (қылыштың) қатты табандары астында тапталды" (Eyvindr Skáldaspillir: Hákonarmál 6); svarraði sárgymir á sverða nesi "қарақат теңіз (= қан) қылыштардың (= қалқанның) мүйісіне шашырады" (Eyvindr Skáldaspillir: Hákonarmál 7). Снори мұндай мысалдарды nýgervingar деп атайды және оларды Háttatal-дың 6-шы тармағында көрсетеді. Бұл жердегі әсер, көбінесе табиғи бейнелер мен көзге шалынатын өнердің өзара әрекеттесуіне байланысты. Бірақ скальдтар кеннингтерді кездейсоқ, тек безендіру үшін пайдалануға да қарсы болған жоқ: "Яғни, билеуші тіпті шайқаста жүргенде де алтынды бөлісіп береді, ал алтын теңіздің оты деп аталады, тіпті ол адамның қолындағы алтын жүзік түрінде болса да. Егер алтын жүзік киген адам құрлықта шайқасқа қатысса, онда теңіз туралы айту оның жағдайына ешқандай қатысы жоқ және сипатталатын шайқас суретіне ешқандай үлес қоспайды" (Faulkes (1997), 8–9 бб.). Снори аралас метафораны, ол nykrat деп атағанды ("жасалма монстрға айналдырылған") шектеу қояды (Snorri Sturluson: Háttatal 6), ал оның жүйесі löstr практикасын "кемшілік" деп атады (Óláfr hvítaskáld: Үшінші грамматикалық трактат 80). Осыған қарамастан, "көптеген ақындар бұған қарсылық білдірмеді және кейбіреулері ұқсамайтын кеннингтердің бароктік үйлесімдерін және өз өлеңдеріндегі бейтарап немесе үйлеспейтін етістіктерді ұнатқан болуы мүмкін" (Foote & Wilson (1970), 332-бет). Мысалы, heyr jarl Kvasis dreyra "тыңда, граф, Квазирдің қанына (= поэзияға)" (Einarr skálaglamm: Vellekla 1). Кейде бүкіл кеннингтің мағынасы немесе оған арналған кеннинг кіріктіріледі: barmi dólg svölu "жаушылдықтың қарлығаш бауыры" = "қарақ бауыры" = "қарақ" (Oddr breiðfirðingr: Illugadrápa 1); blik meiðendr bauga láðs "сақиналар жерінің жарқыраған зиянкестері" = "қолдың жарқыраған зиянкестері" = "сақиналардың зиянкестері" = "басшылар, дворяндар, әлеуметтік жағдайы жоғары адамдар (алтынды жомарттықпен тарату, яғни оны тегін беру)" (Anon. : Líknarbraut 42). Кейбір көне норвегиялық кеннингтер салыстырмалы түрде түсінікті болса да, көбі белгілі бір мифтер мен аңыздарды білуді қажет етеді. Осылайша, аспан натуралистік тұрғыдан él ker "сазды ыдыс" (Markús Skeggjason: Eiríksdrápa 3) деп аталуы мүмкін немесе мифтік тұрғыдан Ymis haus "Имирдің бас сүйегі" (Arnórr jarlaskáld: Magnúsdrápa 19) деп сипатталуы мүмкін, бұл аспан алғашқы алып Имирдің бас сүйегінен жасалған деген идеяға сілтеме жасайды. Тағы басқалары мифтік тұлғаларды нақты оқиғаға сілтеме жасамай, белгілі бір конвенцияларға сәйкес атайды: rimmu Yggr "ұрыс Один" = "жауынгер" (Arnórr jarlaskáld: Magnúsdrápa 5). Ортағасырлық Исландиядағы ақындар тіпті христиандық тақырыптарды дәстүрлі кеннингтер репертуарын пайдалана отырып, пұтқа табынушы мифтерге және әулиелерге арналған аристократиялық эпитеттерге сілтеме жасап бейнеледі: Þrúðr falda "бас киімдерінің құдайы" = "Қасиетті Екатерина" (Kálfr Hallsson: Kátrínardrápa 4). Кейде түрдің белгілі бір өкіліне берілген ат, сол түрдің кез келген өкілін білдіреді. Мысалы, көне скандинав тілінде valr "жағал" дегенді білдіреді, бірақ көне скандинав мифологиясында Valr атты жылқы туралы айтылады, сондықтан көне скандинав поэзиясында valr кейде "жылқы" деген мағынада қолданылады.

Kennings could be developed into extended, and sometimes vivid, metaphors: tröddusk törgur fyr [ ] hjalta harðfótum "shields were trodden under the hard feet of the hilt (sword blades)" (Eyvindr Skáldaspillir: Hákonarmál 6); svarraði sárgymir á sverða nesi "wound sea (=blood) sprayed on headland of swords (=shield)" (Eyvindr Skáldaspillir: Hákonarmál 7). Snorri calls such examples nýgervingar and exemplifies them in verse 6 of his Háttatal. The effect here seems to depend on an interplay of more or less naturalistic imagery and jarring artifice. But the skalds were not averse either to arbitrary, purely decorative, use of kennings: "That is, a ruler will be a distributor of gold even when he is fighting a battle and gold will be called the fire of the sea even when it is in the form of a man's arm ring on his arm. If the man wearing a gold ring is fighting a battle on land the mention of the sea will have no relevance to his situation at all and does not contribute to the picture of the battle being described" (Faulkes (1997), pp. 8–9). Snorri draws the line at mixed metaphor, which he terms nykrat "made monstrous" (Snorri Sturluson: Háttatal 6), and his nephew called the practice löstr "a fault" (Óláfr hvítaskáld: Third Grammatical Treatise 80). In spite of this, it seems that "many poets did not object to and some must have preferred baroque juxtapositions of unlike kennings and neutral or incongruous verbs in their verses" (Foote & Wilson (1970), p. 332). E. g. heyr jarl Kvasis dreyra "listen, earl, to Kvasir's blood (=poetry)" (Einarr skálaglamm: Vellekla 1). Sometimes there is a kind of redundancy whereby the referent of the whole kenning, or a kenning for it, is embedded: barmi dólg svölu "brother of hostility swallow" = "brother of raven" = "raven" (Oddr breiðfirðingr: Illugadrápa 1); blik meiðendr bauga láðs "gleam harmers of the land of rings" = "harmers of gleam of arm" = "harmers of ring" = "leaders, nobles, men of social standing (conceived of as generously destroying gold, i. e. giving it away freely)" (Anon. : Líknarbraut 42). While some Old Norse kennings are relatively transparent, many depend on a knowledge of specific myths or legends. Thus the sky might be called naturalistically él ker "squall vat" (Markús Skeggjason: Eiríksdrápa 3) or described in mythical terms as Ymis haus "Ymir's skull" (Arnórr jarlaskáld: Magnúsdrápa 19), referring to the idea that the sky was made out of the skull of the primeval giant Ymir. Still others name mythical entities according to certain conventions without reference to a specific story: rimmu Yggr "Odin of battle" = "warrior" (Arnórr jarlaskáld: Magnúsdrápa 5). Poets in medieval Iceland even treated Christian themes using the traditional repertoire of kennings complete with allusions to heathen myths and aristocratic epithets for saints: Þrúðr falda "goddess of headdresses" = "Saint Catherine" (Kálfr Hallsson: Kátrínardrápa 4). Sometimes a name given to one well known member of a species, is used to mean any member of that species. For example, Old Norse valr means "falcon", but Old Norse mythology mentions a horse named Valr, and thus in Old Norse poetry valr is sometimes used to mean "horse".

Эллипсис

Белгілі бір терминді жақсы таныс кенингтен шығарып тастау мүмкін: val teigs Hildr "қыранның жерінің валькириясы / құдайы" (Haraldr Harðráði: Lausavísa 19). Мұндағы толық тіркес "жердің/мекеннің жарқылы/оты/әшекейі, қыранның қонбауы" = "қолдың жарқылы құдайы" = "алтын құдай" = "ханым" (дәстүр бойынша алтын әшекейлер тағатыны белгілі, қол кенингі – бүркітшілікке сілтеме). Ақын тыңдаушылардың мұндай дәстүрлерді білуіне сүйеніп, мағынаны жеткізеді.

Анықтамалар

Кейбір ғалымдар "кеннинг" терминін кеңінен екі немесе одан көп элементтен тұратын кез келген есімдік алмастыруды қамтиды, оның ішінде жай ғана сипаттамалық эпитеттерді де (мысалы, көне скандинав тіліндегі grand viðar "ағашқа зиян" = "от" (Снорри Стурлусон: Skáldskaparmál 36)), ал басқалары оны метафоралық мысалдармен шектейді (мысалы, көне скандинав тіліндегі sól húsanna "үйлердің күні" = "от" (Снорри Стурлусон: Skáldskaparmál 36)), әсіресе, "[н]егізгі сөз референтті одан өзгеше нәрсемен теңестіреді, тек ақын оны және шектеуші элементтің мағынасын ерекше қарым-қатынаста көзге елестетеді" (Бродер (1959) 248–253). Кейбіреулері тіпті көне ағылшын тіліндегі forstes bend "мұздың байланысы" = "мұз" немесе қысқы ġewǣde "қысқы киім" = "қар" сияқты табиғи метафораларды да жоққа шығарады: "Метафора – тек референт пен негізгі сөздің мағынасы арасындағы қарама-қайшылық болса ғана кенинг болып саналады; кенингте шектеуші сөз фигура үшін маңызды, себебі ол болмаса, ешқандай теңестіру мүмкін болмайды" (Бродер (1959) 248–253). Сипаттамалық эпитеттер әлемнің көптеген бөліктерінде кең таралған әдеби тәсіл, ал осы шектеулі мағынадағы кенингтер көне скандинав тілінің ерекше белгісі болып табылады, сондай-ақ көне ағылшын поэзиясында да аз дәрежеде кездеседі. Дегенмен, Снорридің өзінің қолданысы еркін мағынаға көбірек сәйкес келеді: "Снорри «кеннинг» терминін құрылымдық тәсілге сілтеме жасау үшін қолданады, яғни адам немесе объект екі немесе одан көп терминді қамтитын перифразалық сипаттама арқылы белгіленеді (ол бір немесе бірнеше тәуелді генетивтері бар зат есім, немесе күрделі зат есім, немесе осы екі құрылымның комбинациясы болуы мүмкін)" (Фолкс (1998 a), xxxiv б.). Бұл термин Skáldskaparmál еңбегінде метафоралық емес тіркестерге де қолданылады: En sú kenning er áðr var ritat, at kalla Krist konung manna, þá kenning má eiga hverr konungr. "Адамзаттың патшасы Мәсіх деп бұрын жазылған кенингті кез келген патша пайдалана алады." Сол сияқты, Háttatal еңбегінде: Þat er kenning at kalla fleinbrak orrostu [ ] "Найза соққысын шайқас деп атау – кенинг [ ]". Бродёр бұл сөзді оның қатаң анықтамасына сәйкес келмейтін перифразалық эпитеттерге қатысты қолданғанмен. Свердлов бұл мәселеге морфологиялық тұрғыдан қарастырады. Герман тіліндегі күрделі сөздердің модификациялық компоненті генетив немесе түбір түрінде болуы мүмкін екенін атап өтеді, сондай-ақ генетивтік детерминанттар мен тұрақты ескі норвег тіліндегі күрделі сөздердің модификациялық элементі арасындағы мінез-құлықтың ұқсастығына назар аударады, мысалы, екеуі де еркін (түбірленген) сөзбен өзгертілмейді. Бұл көзқарас бойынша, барлық кенингтер формальды түрде күрделі сөздер болып табылады, кең таралған tmesis-ке қарамастан.

Some scholars take the term kenning broadly to include any noun substitute consisting of two or more elements, including merely descriptive epithets (such as Old Norse grand viðar "bane of wood" = "fire" (Snorri Sturluson: Skáldskaparmál 36)), while others would restrict it to metaphorical instances (such as Old Norse sól húsanna "sun of the houses" = "fire" (Snorri Sturluson: Skáldskaparmál 36)), specifically those where "[t]he base word identifies the referent with something which it is not, except in a specially conceived relation which the poet imagines between it and the sense of the limiting element'" (Brodeur (1959) pp. 248–253). Some even exclude naturalistic metaphors such as Old English forstes bend "bond of frost" = "ice" or winter ġewǣde "winter raiment" = "snow": "A metaphor is a kenning only if it contains an incongruity between the referent and the meaning of the base word; in the kenning the limiting word is essential to the figure because without it the incongruity would make any identification impossible" (Brodeur (1959) pp. 248–253). Descriptive epithets are a common literary device in many parts of the world, whereas kennings in this restricted sense are a distinctive feature of Old Norse and, to a lesser extent, Old English poetry. Snorri's own usage, however, seems to fit the looser sense: "Snorri uses the term 'kenning' to refer to a structural device, whereby a person or object is indicated by a periphrastic description containing two or more terms (which can be a noun with one or more dependent genitives or a compound noun or a combination of these two structures)" (Faulkes (1998 a), p. xxxiv). The term is certainly applied to non metaphorical phrases in Skáldskaparmál: En sú kenning er áðr var ritat, at kalla Krist konung manna, þá kenning má eiga hverr konungr. "And that kenning which was written before, calling Christ the king of men, any king can have that kenning. Likewise in Háttatal: Þat er kenning at kalla fleinbrak orrostu [ ] "It is a kenning to call battle 'spear crash' [ ]". although Brodeur applies this more specifically to those periphrastic epithets which do not come under his strict definition of kenning. Sverdlov approaches the question from a morphological standpoint. Noting that the modifying component in Germanic compound words can take the form of a genitive or a bare root, he points to behavioural similarities between genitive determinants and the modifying element in regular Old Norse compound words, such as the fact that neither can be modified by a free standing (declined) adjective. According to this view, all kennings are formally compounds, notwithstanding widespread tmesis.

Ежелгі ағылшын және басқа да кенингтер

Кенингтерді жасау тәжірибесі дәстүрлі түрде ортақ германдық мұра ретінде қарастырылған, бірақ ерте герман тілдерінің арасында олардың қолданылуы негізінен Ескі норвегия және Ескі ағылшын поэзиясымен шектелгендіктен, бұл пікір кейіннен дау тудырды. "Алтын" сөзіне қатысты мүмкін ерте кезде пайда болған кенинг (walha kurna "римдік/галдық дән") Тюркё (I) C брактеатындағы протонорвегиялық рун жазуында кездеседі. Континенттік Батыс германдық өлеңдердің сақталған корпусында кенингтерге дерлік кездеспейсіз; Ескі саксондық "Хелианд" тек бір мысал келтіреді: lîk hamo "дене киімі" = "дене" (Heliand 3453 b), бұл тіркес, әйтеуір, Батыс герман және Солтүстік герман прозасында кең таралған (Ескі ағылшын līchama, Ескі жоғары неміс lîchamo, lîchinamo, голланд тіліндегі lichaam, Ескі исланд тіліндегі líkamr, líkami, Ескі швед тіліндегі līkhamber, швед тіліндегі lekamen, Дания және Норвегия бокмол тіліндегі legeme, Норвегия нынорск тіліндегі lekam). Ескі ағылшын кенингтерінің барлығы қарапайым типте, тек екі элементтен тұрады. "Теңіз" сөзіне мысалдар: seġl rād "кеме жолы" (Beowulf 1429 b), swan rād "қу жолы" (Beowulf 200 a), bæð weġ "моюн жолы" (Andreas 513 a), hron rād "қыт жолы" (Beowulf 10), hwæl weġ "қыт жолы" (The Seafarer 63 a). Көбінесе Ескі ағылшын тіліндегі мысалдар құрама сөздер түрінде болады, онда бірінші элемент өзгермейді: "heofon candel" "аспан шамшырағы" = "күн" (Exodus 115 b). Гентивті тіркестерден тұратын кенингтер де кездеседі, бірақ сирек: heofones ġim "көктегі зергерлік бұйым" = "күн" (The Phoenix 183). Ескі ағылшын ақындары жиі синонимдер тізбегін қолданады, оларға кенингтер (еркін немесе қатаң анықталған) және сөзбе-сөз мағынасы да кіруі мүмкін: Hrōðgar maþelode, helm Scyldinga "Хротгар, Скилдингтердің қорғаушысы (helm), былай деді" (Beowulf 456). "Кеннинг" сөзі германдық емес тілдерде жиі қолданылмаса да, осыған ұқсас форманы Киелі кітап поэзиясында параллелизмді қолдану арқылы табуға болады. Мысалдар: Жаратылыс 49:11, онда "жүзімнің қаны" сөзі "шарап" сөзінің кенингі ретінде қолданылады, және Айуп 15:14, онда "әйелден туған" сөзі "адам" сөзінің параллелі болып табылады.

The practice of forming kennings has traditionally been seen as a common Germanic inheritance, but this has been disputed since, among the early Germanic languages, their use is largely restricted to Old Norse and Old English poetry. A possible early kenning for "gold" (walha kurna "Roman/Gallic grain") is attested in the Proto Norse runic inscription on the Tjurkö (I) C bracteate. Kennings are virtually absent from the surviving corpus of continental West Germanic verse; the Old Saxon Heliand contains only one example: lîk hamo "body raiment" = "body" (Heliand 3453 b), a compound which, in any case, is normal in West Germanic and North Germanic prose (Old English līchama, Old High German lîchamo, lîchinamo, Dutch lichaam, Old Icelandic líkamr, líkami, Old Swedish līkhamber, Swedish lekamen, Danish and Norwegian Bokmål legeme, Norwegian Nynorsk lekam). Old English kennings are all of the simple type, possessing just two elements. Examples for "sea": seġl rād "sail road" (Beowulf 1429 b), swan rād "swan road" (Beowulf 200 a), bæð weġ "bath way" (Andreas 513 a), hron rād "whale road" (Beowulf 10), hwæl weġ "whale way" (The Seafarer 63 a). Most Old English examples take the form of compound words in which the first element is uninflected: "heofon candel" "sky candle" = "the sun" (Exodus 115 b). Kennings consisting of a genitive phrase occur too, but rarely: heofones ġim "heaven's gem" = "the sun" (The Phoenix 183). Old English poets often place a series of synonyms in apposition, and these may include kennings (loosely or strictly defined) as well as the literal referent: Hrōðgar maþelode, helm Scyldinga "Hrothgar, helm (=protector, lord) of the Scyldings, said " (Beowulf 456). Although the word "kenning" is not often used for non Germanic languages, a similar form can be found in Biblical poetry in its use of parallelism. Some examples include Genesis 49:11, in which "blood of grapes" is used as a kenning for "wine", and Job 15:14, where "born of woman" is a parallel for "man".

Қазіргі қолданысы

Кеннингке ұқсас сөйлеу фигуралары қазіргі ағылшын тілінде (әдебиетте де, күнделікті сөйлеуде де) кездеседі және көбінесе басқа поэтикалық тәсілдермен бірге қолданылады. Мысалы, Madness тобының "The Sun and the Rain" әнінде "құлай бергенде тік тұру" деген жол бар, онда "құлай берген" жаңбырды білдіреді және "тік тұруға" қарсы қойылады. Кейбір заманауи ағылшын жазушылары өздерінің туындыларында кенингтерге ұқсас тіркестерді қолдануға тырысты. Джон Стейнбек 1950 жылы жазған "Жарқын от" повесінде кенинг сияқты сөйлеу фигураларын пайдаланды, ол сол жылы Бродвейдегі пьесаға бейімделді. Стейнбек туралы зерттеуші Джей Паринидің айтуынша, "Бұл тәжірибе жақсы ниетпен жасалған, бірақ ол абсурдқа дейін ерекше болып қалады. Стейнбек кенингтерді еске түсіретін күрделі тіркестер ойлап тапты (көне ағылшын тіліндегі кенингтердің қолданысына ұқсас), мысалы, 'әйелді жоғалту', 'досқа адал' және 'аштықтан өлген күлкі', олар тек ерекше көрінеді". Кеннингтер неміс тілінде де жиі кездеседі (велосипед үшін Drahtesel "сым есек", мотоцикл үшін Feuerstuhl "от креслосы", мысық үшін Stubentiger "бөлме жолбарысы" және т.б.). Ақын Шеймус Хини өз шығармаларында кенингтерді тұрақты түрде қолданды, мысалы, "қаңқа" үшін "сүйек үйі".