Кіріспе

Қытай фьючерстік биржасы

Далянь тауар биржасы (DCE) – Қытайдың Ляонин провинциясының Далянь қаласында орналасқан қытайлық фьючерстік биржа. Ол 1993 жылғы 28 ақпанда құрылған коммерциялық емес, өзін-өзі реттейтін және мүшелік құқығы бар заңды тұлға. Далянь тауар биржасы ұлттық деңгейде әртүрлі ауыл шаруашылығы және өнеркәсіптік өнімдерге негізделген фьючерстік келісімшарттармен сауда жасайды. 2015 жылғы мәліметтер бойынша DCE жалпы 16 фьючерстік өнімді тіркеген, олардың ішінде жүгері, жүгері крахмалы, соя (ГМО және ГМО емес), соя ұны, соя майы, RBD пальма майы, жұмыртқа, талшықты тақта, блокборд, сызықтық төмен тығыздықтағы полиэтилен (LLDPE), поливинилхлорид (PVC), полипропилен (PP), кокс, кокс көмірі және темір кені кіреді.

Сауданың қалыпты жұмыс уақыты – Бейжің уақыты бойынша дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 9:00-дан 11:30-ға дейін және 13:30-дан 15:00-ге дейін.

Құрылымы мен қызметі

Биржаның барлық қытайлық тауарлар фьючерстік биржаларының ішінде ең терең өтімділік қоры бар. Фьючерс индустриясының қауымдастығы мәліметтері бойынша, биржа сегіз жыл бойы көлем бойынша ең ірі континенттік фьючерс биржасы болды, 2007 жылы ішкі нарықтың жартысын құрады және әлемдік фьючерс нарығының шамамен 2% үлесін алады (қаржылық фьючерстерді қоса алғанда). 2006 жылы оның эталондық жүгері фьючерсінің көлемі үш есеге жуық өсіп, келісімшарт DCE соя кешенін басып өтіп, 65 миллион саудамен ең ірі тауарға айналды, бұл көрсеткіш бойынша әлемдік тауарлар рейтингінде Nymex WTI Crude-ден кейін келеді. Фьючерс индустриясының қауымдастығы мәліметтері бойынша, DCE 29% нарықтық үлесімен әлемдегі екінші ірі ауыл шаруашылығы фьючерстік биржасы болып табылады. 2007 жылы жалпы сауда көлемі мен айналымы 371 миллион келісімшартқа және 11,97 триллион юаньға (1,67 триллион АҚШ долларына) жетті. 2007 жылдың қараша айына қарай биржада 194 мүше тіркелді, оның ішінде 180 брокер және 160 000-нан астам инвестор бар. Луи Дрейфус 2006 жылдың маусым айында алғашқы шетелдік мүше атанды. Қазіргі уақытта DCE-де соя, соя ұны, соя майы, пальма майы, төмен тығыздықты сызықтық полиэтилен (LLDPE) фьючерстері саудаланады. 2007 жылы LLDPE енгізілуімен елдегі алғашқы мұнай-химия фьючерстік келісімшарты жасалды. 2007 жылдың 20 тамызында Қытай ресми түрде Солтүстік-Шығыс аймағын жаңғырту жоспарын (ұлттық деңгейдегі даму стратегиясы) жариялады. Бұл жоспарда Далянь тауар биржасы Қытайдың төртінші экономикалық аймағын дамытудағы маңызды ойыншы ретінде көрсетілді. Солтүстік-Шығыс аймағы салыстырмалы түрде игерілмеген нарық болып табылады және дәстүрлі түрде шикі мұнай, ауыл шаруашылығы жерлері, электр энергиясы және көмір өндіру сияқты табиғи ресурстарға бай. Кеме жасау, портовый логистика және тарату желілері, коммуналдық қызметтер мен ауыл шаруашылығы аймақтағы ең маңызды секторлар болып табылады.

Даму

Сонымен қатар, DCE өнеркәсіптерге қолдау көрсетуді күшейтіп, корпоративтік және институционалдық клиенттер тобын дамытуға ниетті. 11-ші Ұлттық Халық Конгресінің депутаты Лю Синцзянь үкіметке тауарлық фьючерстік қорлар құруға рұқсат беруге шақыру жасады, осы арқылы елдегі қарқынды дамып келе жатқан фьючерстік нарыққа көбірек институционалдық инвесторларды тартуға тырысуда. Қазіргі уақытта Қытайдың тауарлық фьючерстік нарықтарындағы инвесторлардың бар болғаны 5 пайызы тауар өндірушілер мен тұтынушылар, ал қалған 95 пайызы жеке инвесторлар. Ол сондай-ақ үкіметке компанияларға банктерден алған қаражатты болашақ нарықта тәуекелді қорғау үшін пайдалануға рұқсат беруді, бірақ бұл қаражатты спекуляцияға жұмсауға жол бермеуді ұсынады. DCE мүшелеріне технологияны жаңартуға көмек көрсету арқылы олардың техникалық сауда жүйесін жақсартуға көмектеседі. Биржа мынадай бағыттардағы жұмысты күшейтеді: тиімді жаңа тауарлық фьючерстік өнімдерді бекіту механизмі, фьючерстік және қолма-қол мәмілелерді интеграциялау; фьючерстік нарықтың өнеркәсіптерге қолдауын арттыру және фьючерстік нарық пен өнеркәсіптер арасындағы байланысты нығайту; тауарлар мен қаржы өнімдерін интеграциялауға ықпал ету үшін опциондық және тауар индекстік фьючерстік өнімдерді зерттеу және әзірлеу.

Тарих

Далянь тауар биржасы (DCE) 1993 жылғы 28 ақпанда құрылды. Құрылғаннан бері ол континенттік сояның өндірісі мен айналымында маңызды рөл атқарады. Нарықты бекітудің келесі он жылдығында DCE қаржылық адалдығы, сақтықпен тәуекелдерді басқару және халықаралық бағалардың өзара байланысы, ашықтығы мен өтімділігі арқасында инвесторлар арасында беделге ие болды. Тауар нарықтарының енгізілуінен кейінгі алғашқы жылдары көптеген жаңа биржалар ашылды және спекуляциялық көлем өсті. Бірақ көп ұзамай "Фьючерстік нарықтың бақытсыз дамуын тоқтату туралы" директива жарияланды. 1994 жылғы қазан айында Мемлекеттік кеңес 50 фьючерстік биржаны 15 биржаға дейін қысқартып, 20 фьючерстік келісімшартты (35 қалдырып) тізімнен шығарды, алғаш рет фьючерстік комиссиялық делдалдарға лицензия берді, олардың санын 70%-дан астамға азайтты, шетелдік фьючерстік биржалардағы сауда-саттықты шектеді, жаңа ережелер енгізді және биржаларды жергілікті басқарудан мемлекеттік реттеуші органдарға бағынтты. DCE нарықтық үлесі сол кезде 9-шы орында болды, пилоттық өнім ретінде құрғақ ламинария қолданылды. 2000 жылғы 17 шілдеде DCE Қытайдың фьючерстік биржаларының соңғы масштабты түзетуінен кейін алғаш рет соя шротымен сауда-саттық бастады. 2004 жылға дейін соя шроты фьючерстері Қытайдың фьючерстік нарығында ең қарқынды дамыған келісімшарттардың бірі болды. 2002 жылғы 15 наурызда DCE No.1 соя фьючерстерін (ГМО емес соя) саудалай бастады. Жарты жылдан кейін ол Қытайдағы ең ірі ауылшаруашылық фьючерстік келісімшартына және әлемдегі ең ірі ГМО емес соя фьючерстік келісімшартына айналды. Фьючерстік индустрия қауымдастығының мәліметінше, Даляндағы соя фьючерстерінің көлемі тез арада әлемдегі екінші орында тұрды. Далянь тауар биржасы мен Чикаго тауар биржасы (CBOT) арасындағы соя фьючерстерінің бағаларында интеграциялық байланыс бар. 2004 жылғы 22 қыркүйекте DCE жүгері фьючерстерін саудалай бастады. 22 желтоқсанда DCE No.2 соя фьючерстерін саудалай бастады. FIA статистикасы бойынша, 2004 жылы DCE халықаралық фьючерстік биржалар арасында 8-ші орынды иеленді. 2006 жылғы 9 қаңтарда DCE соя майы фьючерстерін саудалай бастады. 2007 жылғы 31 шілдеде DCE-де сызықтық төмен тығыздықты полиэтилен (LLDPE) фьючерстері саудаланды. 2007 жылы LLDPE-нің енгізілуі елдегі алғашқы мұнай-химия фьючерстік келісімшарты болды. 2007 жылғы 29 қазанда DCE-де RBD пальма майы фьючерстері іске қосылды, бұл ағымдағы жеуге болатын май фьючерстерінің құрылымын толықтырды. Қытай экономикасы соңғы он жылда екі еседен астам өсті, елді мыс, соя және күріш сияқты тауарлардың әлемдегі ең ірі тұтынушысына айналдырды. Үкімет компанияларға тәуекелдерді қорғауға көмектесетін қаржы құралдарын көбейтуді қаласа да, реттеушілер 1990-шы жылдардағы жағдайдың қайталануын болдырмауды көздейді, онда спекуляция бағаларды көтеріп, кейбір келісімшарттардың сәтсіздігіне әкелді. Тауар фьючерстері физикалық тауарларды клирингтеу үшін жетілдірілген клирингтік функцияны қамтамасыз етеді. Әрбір фьючерстік келісімшарт контрагенттер арасында белгілі бір баға бойынша ақша ағыны мен ақшалай міндеттемелердің белгілі бір үлгісін тудырады. Фьючерстік келісімшартта төлемдер келісімшарттың барлық мерзімі бойы, фьючерстік баға өзгерген сайын жүргізіледі. Бұл "нарыққа сәйкес келу" деп аталады. Нақты айтқанда, бұл төлемдер фьючерстік клиринг үйінде сақталатын "маржалық шоттарға" ақша қосу және алуды қамтиды. Ұзақ және қысқа тараптардың екеуі де маржа салуға тиіс болғандықтан, келісімшарт жасалған кезде екеуі де жоғалту ықтималдығына тең және екінші тарапқа төлем жасауға тең. Маржалық талаптар арқылы тауар фьючерстері ақша ағыны мен ағыны арасындағы болашақ теңгерімсіздіктерді қазірге жылжытады. Қазіргі қаржылық дағдарыс болашақтағы теңгерімсіздіктер қазіргі жағдайды бұзатын деңгейге жеткен кезде туындауы мүмкін. Кез келген сәтте ақша ағыны мен ақшалай міндеттемелердің белгілі бір үлгісі нақты клиринг пен есеп айырысу үлгісіне айналады. Саудадағы тапшылық агенттері тауар фьючерстерін өтеуді кейінге қалдыру үшін бүгін банктерден ақша алуы керек. Әрине, банктер пайда күту арқылы осы тәуекелді өздеріне алмайды. Бірақ несие арқылы қазіргі теңгерімсіздіктер болашаққа жылжытылады, онда, үміттенсек, олар кері бағыттағы теңгерімсіздіктермен өтелуі мүмкін. Мұндай төлем уәделерінің серпімді болуы төлем жүйесінің серпімділігінің маңызды көзі болып табылады. Бір жағынан, фьючерстік нарық несие нарығынан өзгеше жұмыс істейді. Несие нарығы төлемді болашақ мерзімге немесе мерзімдерге кейінге жылдыруға бағытталған, ал фьючерстік нарық төлемді қазіргі мерзімге немесе мерзімдерге жылдамдатуға бағытталған. Фьючерстік келісімшарттар, қарыз келісімшарттары сияқты, жалпы экономикадағы таза ұсынымы нөлдік екенін атап өту маңызды. Бір адамның ұзақ мерзімді келісімшарты екінші адамның қысқа мерзімді келісімшарты болып табылады. Сонымен қатар, ашық қалған келісімшарттардың саны негізгі активтің санымен тығыз байланысты емес. Бұл бағаның конвергенциясына қатысты белгісіздіктің серпімділігінің шамамен өлшемі болып табылады.

Өнімге инвестиция жасау жөніндегі нұсқаулықтар

DCE өз веб-сайтында жүгері, соя, соя ұны, соя майы, RBD пальма олеині, LLDPE және ПВХ өнімдеріне арналған инвестициялық нұсқаулықтарды қолжетімді етуде. Бұл нұсқаулықтарда осы өнімдердің Қытайдағы өндіріс және тұтыну деңгейлері, сондай-ақ импорт және экспорт сандары, баға тенденциялары және сауда үлгілері туралы шолу ұсынылады.

Нарықтық деректер

DCE веб-сайтында күндізгі, апталық және айлық бағалар бойынша нарық деректері, сондай-ақ айлық және жылдық статистика қолжетімді. DCE нарығының толық деректері Quandl арқылы тегін түрде алуға болады, кейбір фьючерстік келісімшарттар үшін шамамен он жылдық тарих бар. Деректерді кез келген форматта жүктеу мүмкіндігі қарастырылған. DCE нарық деректерін тарататын компаниялардың ішінде Wenhua Information Systems Co, Beijing Compass Technology Development және Shanghai GW Network компаниялары бар.