Лондон мен Шотландия арасындағы түнгі пойыз қызметі

Кіріспе

Лондон мен Шотландия арасындағы түнгі ұйқы пойыздары

«Каледониялық ұйқы» – Ұлыбританиядағы Лондон мен Шотландия арасындағы түнгі ұйқы пойыздары қызметінің жалпы атауы. Бұл Ұлыбританиядағы теміржол желісінде қазіргі уақытта жұмыс істейтін екі ұйқы вагондары бар қызметтердің бірі, екіншісі – Лондон мен Пензанс қалалары арасында жүретін «Night Riviera». Батыс жағалау магистральдық желісінде 1873 жылдың 24 ақпанынан бері ұйқы вагондары қызметі жүргізіліп келеді. Тарихи тұрғыдан ұйқы вагондары бәсекелес Шығыс жағалау магистральдық желісінде де пайдаланылған, алайда шығыс жағалау бағыттарындағы барлық қалған ұйқы вагондары қызметтері 1988 жылдың мамырында тоқтатылды. «InterCity» кейін «Каледониялық ұйқы» деп аталған қызметті жалғастырған кезде, 1990 жылдардың ортасында қалған ұйқы вагондарының барлық орындықтарын алып тастауға шешім қабылдады. 1995 жылдың 5 наурызында ағылшын-шотланд ұйқы вагондары қызметі «ScotRail» компаниясына берілді. «British Rail» компаниясының жекешелендірілуінің нәтижесінде, 1997 жылдың 31 наурызында қызмет «ScotRail» франшизасының бір бөлігі ретінде жекешелендіріліп, бастапқыда «National Express» компаниясымен басқарылды. 2000 жылдың қаңтарынан бастап «Mark 3» ұйқы вагондарымен қатар «Mark 2» отыратын вагондар да қайтадан пайдалануға берілді, сондай-ақ олар жаңартылды. 2004 жылдың 17 қазанында «ScotRail» франшизасы, демек «Каледониялық ұйқы» «FirstGroup» компаниясына берілді. 2015 жылдың сәуір айынан бастап «Каледониялық ұйқы» жеке франшиза ретінде құрылды. Ол Шотландия үкіметінің бақылауымен «Serco» компаниясымен басқарылды. «Serco» жеңіске жеткен өтінімінің аясында қызметке 100 миллион фунт стерлинг инвестициялауға уәде берді, бұл қаражат жаңа вагондарды сатып алу сияқты мақсаттарға жұмсалатын болды. 2019 жылы «British Rail» кезеңіне жатқан вагондарды алмастырған «Mark 5» вагондарының жаңа паркі енгізілді. Бұл вагондар электрлендірілген учаскелерде электр локомотивтерімен, ал қалған учаскелерде қайта жаңартылған электродизельдік локомотивтермен тасымалданады. 2019 жылы қолданыстан алынған бұрынғы локомотивтердің ішінде белгілі бір локомотивтер болды. Әр түнде Лондоннан Эстонға жексенбіден жұмаға дейін екі қызмет шығып, Батыс жағалау магистралі арқылы Шотландияға барады. Алғашқы рейс Эдинбургте Абердин, Форт-Уильям және Инвернесске бөлінеді. Кейінгі рейс Эдинбург пен Глазгоға қызмет көрсетеді және Карстерсте бөлінеді. Осы бағыттардан Лондонға қарай әр түнде бес бөлім кетеді, олар Эдинбург пен Карстерсте екі пойызға бірігеді. «Serco» компаниясымен жасалған келісім 2023 жылдың маусым айының басында аяқталды, содан кейін қызмет «Transport Scotland» мемлекеттік меншігіне өтті. Оның атынан «Scottish Rail Holdings» компаниясы басқаруды жүзеге асырады.

Caledonian Sleeper is the collective name for overnight sleeper train services between London and Scotland, in the United Kingdom. It is one of only two currently operating sleeper services on the railway in the United Kingdom, the other being the Night Riviera which runs between London and Penzance. A sleeper service has been run along the West Coast Main Line since 24 February 1873. Sleepers were historically run on the rival East Coast Main Line as well; however, all remaining sleeper services that ran on the east coast routes were withdrawn in May 1988. While InterCity continued to operate what would later become known as the Caledonian Sleeper, it decided to remove all seating accommodation on its remaining sleeper services during the mid 1990s. The Anglo Scottish sleeper services were transferred to ScotRail on 5 March 1995; as a consequence of the privatisation of British Rail, on 31 March 1997, the service was privatised as a part of the wider ScotRail franchise, initially being operated by National Express. Seated Mark 2 carriages were re added to the service alongside the Mark 3 sleeping cars, the latter were also refurbished, from January 2000. On 17 October 2004, the ScotRail franchise and thus the Caledonian Sleeper, was transferred to FirstGroup. Since April 2015, the Caledonian Sleeper has been structured as a standalone franchise. It was operated by Serco under the supervision of the Scottish Government. As a part of its successful bid, Serco had pledged to invest £100million into the service, which was to be spent on, amongst other things, procuring new rolling stock. During 2019, a new fleet of Mark 5 carriages were introduced, replacing the British Rail era carriages. These are hauled by a combination of electric locomotives (on electrified sections only) and rebuilt electro diesel locomotives; prior traction withdrawn in 2019 included , and locomotives. Two services depart London Euston each night from Sunday to Friday and travel via the West Coast Main Line to Scotland. The earlier departure divides at Edinburgh into portions for Aberdeen, Fort William and Inverness. The later departure serves Edinburgh and Glasgow, splitting at Carstairs. Five London bound portions depart from these destinations each night, combining into two trains at Edinburgh and Carstairs. Serco's contract concluded early in June 2023, and the service was taken into public ownership by Transport Scotland. It is operated on its behalf by Scottish Rail Holdings.

1996 жылға дейінгі ағылшын-шотланд ұйқышылары

1873 жылдың ақпанында Солтүстік Британ темір жолы Ұлыбританиядағы алғашқы ұйықтайтын вагонды таныстырды. Ол Ashbury Carriage Company компаниясымен салынды және Глазго, Эдинбург және Лондонның Кингс-Кросс қалаларында көрсетілді. 1873 жылдың 24 ақпанында Шығыс жағалау магистралі арқылы Глазгодан Кингс-Кроссқа бағытталған пойызға қосылғанда, ол британдық теміржолдарда пайдаланылған алғашқы ұйықтайтын вагон болды. 1873 жылдың 1 қазанында бәсекелес Каледония темір жолы аптасына үш рет, Глазго Буканен көшесі мен Лондон Юстон арасында Батыс жағалау магистралі арқылы жүретін пошта пойыздарында Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолының ұйықтайтын вагонын енгізді. Қызметтер Глазгодан сейсенбі, бейсенбі және сенбі күндері, ал Лондоннан дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері іске асырылды. Ұйықтау орны үшін қосымша он шиллинг төленді. Ұйықтайтын вагон қызметтері бір ғасырдан астам уақыт бойы батыс және шығыс жағалау бағыттарында, тіпті мемлекеттік теміржол операторы British Rail кезінде де жұмыс істеді. 1976 жылы Кингс-Кросттан Эдинбург пен Абердинге, ал Эустоннан Глазго-Централға, Пертке, Инвернесске, Странраер портына және Форт-Уильямға қызметтер көрсетілді. Сонымен қатар, Бристоль Темпл Мидстен Глазго мен Эдинбургке Батыс жағалау бағыты арқылы қызметтер жүргізілді. Дегенмен, 20-ғасырдың екінші жартысында ұйықтайтын қызметтердің саны азайды. 1987 жылдың қарашасында Шығыс жағалау бағыттарындағы соңғы ұйықтайтын қызметтердің 1988 жылдың мамырында тоқтатылатыны жарияланды. Бір кезде InterCity 1992 жылдың мамырынан бастап қалған ұйықтайтын қызметтеріндегі барлық орындықтарды алып тастауды жоспарлаған. Алайда, ол британдық Stagecoach көлік конгломератымен келісім жасады, нәтижесінде Mark 2 орындық вагондары осы мерзімнен кейін сатылды. Бұл тек уақытша жеңілдік болды, өйткені 12 айдан кейін вагондар қызметтен шығарылды. 1995 жылдың 5 наурызында "Англо-Шотландия" қызметтерін басқару жауапкершілігі British Rail құрамында InterCity West Coast компаниясынан ScotRail компаниясына берілді. 1990 жылдардың ортасында British Rail Форт-Уильям бағытындағы қызметті тоқтатуды ұсынды, бірақ Шотландияның сессия соты дұрыс қызметті тоқтату процедурасы орындалмағанын анықтағаннан кейін, Хайленд аймақтық кеңесі ресми консультацияны күту үшін сәтті өтініш білдірді. Ақырында, British Rail Форт-Уильям бағытын сақтап қалуға келісті, бірақ ұйықтайтын вагондардың санын төрттен бірге дейін азайтты. 1995 жылы қосымша моторвагондық қызмет тоқтатылды.

In February 1873, the North British Railway revealed the first sleeping car in Britain. It had been built by the Ashbury Carriage Company and was displayed at Glasgow, Edinburgh and London King's Cross. It became the first sleeping carriage used on British railways when it made a revenue earning trip on 24 February 1873 attached to a train at Glasgow for King's Cross via the East Coast Main Line. On 1 October 1873, the rival Caledonian Railway introduced a London and North Western Railway sleeping car on mail trains three days per week between Glasgow Buchanan Street and London Euston via the West Coast Main Line. The service ran from Glasgow on Tuesdays, Thursdays and Saturdays, and from London on Mondays, Wednesdays and Fridays. An extra charge of ten shillings was made for a sleeping berth. Sleeping car services were operated on both the west and east coast routes to multiple destinations for over a century, even under the nationalised railway operator British Rail. During 1976, services from King's Cross ran to Edinburgh and Aberdeen, and from Euston to Glasgow Central, Perth, Inverness, Stranraer Harbour, and Fort William. There was also a service from Bristol Temple Meads to Glasgow and Edinburgh via the West Coast route. However, sleeper services declined in number during the latter half of the 20th century. During November 1987, it was announced that the last of the sleeper services running on the East Coast routes was to be withdrawn in May 1988. At one point, InterCity was planning to remove all seating accommodation on its remaining sleeper services from May 1992. However, it instead concluded a deal with the British transport conglomerate Stagecoach that saw the Mark 2 seating carriages retailed beyond this point. This was only a temporary reprieve however, as the Stagecoach carriages were withdrawn after 12 months. On 5 March 1995, responsibility for operation of the Anglo Scottish services was transferred within British Rail from InterCity West Coast to ScotRail. During the mid 1990s, British Rail had proposed to cease operating the Fort William portion of the service, however, the Highland Regional Council successfully sought a stay pending a formal consultation, after the Scottish Court of Session ruled that the correct service closure process had not been followed. Eventually, British Rail agreed to retain the Fort William portion, albeit with a reduction four sleeping carriages to only one. During 1995, the associated motorail service was withdrawn without reprieve.

ScotRail

1996 жылғы 4 маусымда Caledonian Sleeper таңбасымен түнгі қызмет қайта іске қосылды. Қызметтің әр бөлігіне жеке атау берілді: Глазгоға бағытталған Night Caledonian, Эдинбургке – Night Scotsman, Абердинге – Night Aberdonian, Инвернеске – Royal Highlander және Форт-Уильямға – West Highlander. 1997 жылғы 31 наурызда ол бастапқыда National Express компаниясы басқарған ScotRail франшизасының құрамына кірді. Қызмет British Rail-дің Mark 3 ұйықтайтын вагондарында бұрынғысынша жалғасты, бірақ бірден қолайлы локомотивтер қолжетімді болған жоқ. Сондықтан, локомотивтерді West Coast операторы Virgin Trains компаниясынан қысқа мерзімге жалдау туралы шешім қабылданды. Бұл келісім 1998 жылғы наурызға дейін сақталды, содан кейін жүк тасымалдау операторы English, Welsh and Scottish Railway (EWS) келісімшартты өз мойнына алды. 2000 жылғы қаңтардан бастап, ұйықтайтын вагондарға отыратын вагондар қосылды; бұл 11 бұрынғы Virgin Trains Mark 2 вагондары болды, олар Wolverton Works-те жөнделді, соның ішінде бірінші класс стиліндегі жайлы орындықтар орнатылды. Осы жұмыстармен қатар, ұйықтайтын вагондар да жөнделді, осы кезде олар ScotRail-дің күлгін және көк түсімен боялды. 2004 жылғы 17 қазанда ScotRail франшизасы, соның ішінде Caledonian Sleeper қызметі FirstGroup компаниясына берілді. Бұл трансферге қарамастан, вагондар мен локомотивтерге қатысты келісімдер негізінен өзгеріссіз қалды, тек вагондар мен EWS-тің үш локомотиві FirstGroup корпоративтік көк, қызғылт және ақ түсімен қайта боялды.

Серко

2012 жылы Шотландия үкіметі 2015 жылдың сәуірінен бастап ScotRail франшизасын қайта беру кезінде Caledonian Sleeper жеке франшиза ретінде жұмыс істейтінін хабарлады. 2013 жылдың маусым айында Transport Scotland Arriva, FirstGroup және Serco компанияларының жаңа франшизаға үсыныс беруге іріктелгенін мәлімдеді. 2014 жылдың мамыр айында франшиза Serco компаниясына берілді; сол кезде компания жаңа пойздарға 100 миллион фунт стерлинг инвестициялауға уәде берді, оларға 'en suite' бөлмелер және жаңа үлгідегі клуб вагондары кіретін еді. Осыған сәйкес, Mark 2 және Mark 3 вагондары ауыстырылуға тиіс болды, бастапқы жоспар бойынша 2018 жылға дейін. 2015 жылдың 31 наурызында Serco Caledonian Sleepers қызметті өз мойнына алды. 2015 жылдың желтоқсан айының соңында қызметкерлер қолданыстағы пойздардың қауіпсіздігіне және денсаулық сақтау талаптарына қатысты алаңдаушылықтары мен Serco компаниясының оларды тиісінше шешуге ұмтылмағанына байланысты екі күндік ереуілге шақырды. 2019 жылдың қыркүйегінде RMT пен Serco арасындағы келіссөздер штаттық жетіспеушілік және жеткіліксіз оқыту туралы талаптар бойынша сәтсіз аяқталғаннан кейін тағы үш күндік ереуіл өтті. 2020 жылдың ортасына қарай Caledonian Sleeper COVID-19 пандемиясы кезінде жолаушылар ағынының күрт төмендеуіне жауап ретінде қызмет көлемін айтарлықтай қысқартты. 2021 жылдың соңында Caledonian Sleeper қызметкерлерді зорлау және мазақтау туралы айыптауларға байланысты тағы да ереуілге ұшырады. Бұл компания 2022–2024 жылдардағы Ұлыбритания теміржол ереуілдеріне қатысқан көптеген теміржол операторларының бірі болды, бұл Ұлыбританияда үш онжылдықтан бері өткен алғашқы ұлттық теміржол ереуілі еді. Оның қызметкерлері жалақы мен еңбек жағдайларына байланысты туындаған дауға байланысты наразылық акцияларына қатысты. Ереуіл күндері Caledonian Sleeper пойыздары жолданды. 2022 жылдың қазанында Шотландия үкіметі Serco басқаратын франшизаны тоқтату туралы хабарлады. 2023 жылдың 25 маусымында қызмет Scottish Rail Holdings компаниясына берілді.

Ағымдағы операциялар

Екі пойыз аптасына алты күн (сенбі күні кешкі және жексенбі күні таңертеңгі сағаттарда емес) қатынайды. Highland Sleeper үш бөлімнен тұрады, олар маршруттарға қызмет көрсетеді, ал Lowland Sleeper екі бөлімнен тұрады, олар маршруттарға қызмет көрсетеді. Пойыздар әдетте максималды жылдамдықпен жүреді, бірақ егер пойыз 20 минуттан астам кешіксе, жолдың жылдамдығына қарай, оларға одан да жылдам жүруге рұқсат беріледі. Пойыздар Шотландия мен Лондон арасындағы Батыс жағалау магистралін пайдаланады, олардың соңғы станциясы болып табылады. Жексенбі күнгі рейстер Батыс жағалау маршруты инженерлік жұмыстарға жабық болған кезде кейде Шығыс жағалау магистралі арқылы өзгертіледі. Мұндай жағдайларда олар әлі де Лондон Юстон станциясын пайдаланады, бірақ егер станция жабық болса немесе инженерлік жұмыстар кезінде станцияға бару мүмкін болмаса, олар жақын орналасқан станцияны пайдаланады. Caledonian Sleeper жолаушылары үшін лаунждар , , , және станцияларында қолжетімді, ал жолаушылар басқа операторлармен ортақ лаунждарды , , және станцияларында да пайдалана алады.

Төменгі жерлердегі ұйқышыл

Солтүстікке қарай бағытталған «Лоуленд Слипер» пойзы Лондон Эустонынан 23:50-де (жексенбі күндері 23:30-да) жолаушыларды алу үшін аялдайды. Содан кейін, пойыз аралық аялдамаларсыз жалғасады, ал одан кейін жететін жерге дейін пойыз екі бөлікке бөлінеді: алдыңғы сегіз вагон бір аралық аялдамамен жалғасады, ал артқы сегіз вагон Карстерсте разворот жасап, тоқтамай жалғасады, екі бөлік те келесі күні таңертең өздерінің соңғы станцияларына жетеді. 2015 жылдың сәуір айына дейін вагондарға ауыр техникалық қызмет көрсету Инвернесс TMD-де жүргізілді, содан кейін жұмыс Alstom компаниясына келісімшарт бойынша тапсырылып, Polmadie Traction and Rolling Stock Maintenance Depot-қа ауыстырылды. «Каледониялық Слипер» екі түрлі қозғаушы күшті пайдаланады. Гласгоу/Эдинбург пен Лондон арасындағы электрленген учаскелерде пойыздарды электр локомотивтері тартады. Бұлардың ешқайсысы ScotRail франшизасына кірмеді, оның орнына Virgin Trains компаниясымен келісімшарт жасалды. 1998 жылдың наурыз айында олар ағылшын, уэльс және шотланд теміржолы (EWS) компаниясымен ауыстырылды. Алайда, механикалық проблемаларға байланысты, бастапқыда DB Cargo UK компаниясынан жалға алынған, бірақ кейін Freightliner компаниясына ауыстырылған 90 класты локомотив пайдаланылды. 2015 жылдан 2019 жылға дейін AC Locomotive Group компаниясының вагондары Лондон мен Глазгодағы бос вагондарды тасымалдау үшін және кейде түнгі жолаушылар қызметтерін орындау үшін пайдаланылды. Шотландиядағы электрленбеген учаскелерде пойыздарды EWS Форт-Уильямға және Абердин мен Инвернесске 2001 жылдың маусымына дейін тартты, содан кейін 47 класты локомотивтерді алмастыра бастады. 67 класты локомотивтер 2006 жылдың маусымынан бастап Форт-Уильям бағытында да пайдаланылды. Төрт локомотив құйма темірден жасалған тежегіштермен жабдықталды және олар осы қосымша қызмет үшін ғана пайдаланылды. GB Railfreight компаниясы 2015 жылы Serco франшизасы үшін пойыздар мен экипаждарды қамтамасыз ете бастағанда, қайта жаңартылған локомотивтерді пайдалану жоспарланды.

Қазіргі автопарк

ClassImageTypeЖоғары жылдамдықФлот мөлшеріҚолданылуыҚұрылысыЕскермелерSmphkm/h67Дизельді-электрлік локомотив1252002Эдинбург – Абердин/Форт-Уильям/Инвернесс 1999 2000GB Railfreight компаниясынан жалға алынған.73/9Электр-дизельді локомотив9014561962, 1965–1967(2014–2017 жж. қайта жаңартылған)92Электрлік локомотив871407Лондон – Глазго/Эдинбург19931996Марк 5Жолаушылар вагоны10016175Тұтас желі20162018

Оқиғалар

2019 жылдың сәуір айында жаңа Mark 5 вагондары пайдалануға енгізілді, бірақ тұңғыш сапары Лондон Юстон стансасына үш сағаттан астам кешікті. 2019 жыл бойындағы басқа да қызметтердің көптегені "техникалық бұзулар" есебінен кешікті. Лондон мен Шотландия арасындағы қызметтер біріктіріліп іске қосылады, содан кейін олар бірнеше бағыттарға қызмет көрсету үшін қысқа пойыздарға бөлінеді. 2019 жылдың 1 тамызында Карстерс стансасында бөлінгеннен кейін, тежегішті оқшаулайтын клапан жабылып, локомотивтен пойыз тежегіштерін басқару мүмкіндігі жойылды, нәтижесінде Эдинбургке баратын пойыз Эдинбург Уэверли стансасының платформасын өткізіп кетті. Осы оқиғаны Желі апаттарын зерттеу бюросы тергеп, екі ұсыныс жасады. Бір ұсыныс Темір жол қауіпсіздігі және стандарттар жөніндегі кеңеске, темір жол ережелер кітабының мәтінін өзгертуге қатысты, осылайша тежегіштің үздіксіз жұмыс істеуін тексеру барлық біріктіру жұмыстары аяқталғаннан кейін жүргізілуі тиіс екенін нақтылау керек. Екінші ұсыныс Caledonian Sleeper компаниясына, жылжымалы құрамдағы оқшаулау клапандарының осалдығын қарастыруға бағытталды, адамдар немесе заттардың оларды қателікпен іске қосуына жол бермеу үшін.