Кіріспе

Американдық футболдағы арнайы уақыт ережелері

Кәсіби американдық футболдың көп бөлігінде және 2024 жылдан бастап NCAA мен Техас штатының жоғары мектеп футболында екі минуттық ескерту – ойынның әр жартысында, яғни екінші және төртінші тоқсанның соңында, сондай-ақ қосымша уақытта сағатта екі минут қалғанда болатын ойынды уақытша тоқтату. Оның ойынға тигізетін әсері тайм-аутқа ұқсас: ойын сағаты тоқтап, командалар стратегияны талқылау үшін жиналады. Ойынды тоқтату екі минутқа созылады, бұл әр жартының арасындағы қысқа, екі минуттық үзілістермен бірдей. Атауының себебі – ойынның басында төрешілер командаларға жарты уақыт аяқталуға жақын екенін хабарлаған кездерде пайда болды, себебі екі минуттық ескерту енгізілген кезде стадионда ресми ойын сағаты көрсетілмеген. Қазіргі заманда стадионда ресми ойын сағаты анық көрсетілгендіктен, екі минуттық ескертудің бастапқы мақсаты қажет болмайды, бірақ ол ойынның маңызды бағанасы болып қалыптасқан. Екі минуттық ескерту кезінде бірнеше ережелер өзгереді, оның ішінде ойын сағатына қатысты ережелер де бар. Екі минуттық ескерту команданың уақытты басқару стратегиясында маңызды рөл атқарады. Екі минуттық ескертуді сақтап қалудың тағы бір себебі – ойынның осы кезеңінде телеарна эфирінің құндылығы. Телеарналар екі минуттық ескерту жарияланған бойда жарнамаларды көрсетеді, бұл слоттар маңызды футбол трансляцияларындағы ең табыстыларының бірі болып саналады. Екі минуттық ескерту, егер сол уақытта доп өлі болса, сағат 2:00-ге жеткенде жарияланады. Егер сағат 2:00-ге жеткенде доп ойында болса, ойын әдеттегідей аяқталуына рұқсат етіледі және екі минуттық ескерту ойын аяқталғаннан кейін жарияланады. Сондықтан екі минуттық ескерту сағатта екі минуттан аз уақыт қалғанда, мысалы, 1:55-те жариялануы да мүмкін. Ол қай уақытта жарияланса да, сағат екі минуттық ескерту үшін әрқашан тоқтатылады, тіпті жағдай сағатты қосуды талап етсе де. Сонымен қатар, доп өлі жағдайда, екі минуттық ескерту күшіне енген кезде ойын сағатында қанша уақыт қалғанына қарамастан, сағат әдетте ойынды тоқтатудан кейін болатындай қалпына келтіріледі. Ойын сағаты келесі ойын үшін допты ұстаған кезде қайта басталады. Егер ашық уақыт кезеңінде екі минут қалса, қосымша екі минуттық ескерту беріледі, бұл кезеңнің ұзақтығы ең көп он минутты құрайды (регулярлық маусымда бұрынғыда қосымша кезең он бес минутқа созылған). Алайда, постсезондық турнирлерде, ойын нәтиже шыққанша жалғаса беретін жағдайда, қосымша уақытта жарты уақыттың уақытын белгілейтін ережелер қолданылады. Осылайша, бірінші қосымша уақытта екі минуттық ескерту болмайды, бірақ егер екінші қосымша уақытта және одан кейінгі кез келген қосымша уақытта ойын екі минут қалғанда тең болып тұрса, екі минуттық ескерту жарияланады.

Тарих

Бұл ойынның бастауы Ұлттық футбол лигасының (NFL) алғашқы жылдарына келіп тіреледі, онда ресми ойын уақытын төрешілер тобының бір мүшесі тіркеп отырды, ал стадиондағы сағат ресми емес болды. Оның мақсаты – командаларға ойынның қалған уақытын білуге көмектесетін бақылау пункты болып табылды. 1960 жылдардың басында жаңадан құрылған Америка футбол лигасы (AFL) стадион сағатын ресми ойын уақыты деп белгіледі, ал НФЛ осы өзгеріні кейін, АФЛ-мен бірігуге дейін жасады. Ол кезде теледидар кәсіби футболда маңызды рөл атқарды, сондықтан екі минуттық ескерту жарнамалық үзіліс ретінде сақталды және "күшті күйзеліс тудыру" үшін пайдаланылды, осылайша ойынның ағынының маңызды бөлігіне айналды.

Жарақаттар

Егер ойыншы жарақаттанса және оның командасының жартысында/қосымша уақытта тайм-ауттары қалған болса, сол командаға автоматты түрде тайм-аут есептеліп, жарақат алған ойыншы алаңнан шығарылады. Егер команданың тайм-ауттары бітіп қалса, оларға шамадан тыс «төртінші тайм-аут» (немесе қосымша уақыт болса үшінші) беріледі. Дегенмен, ойын уақытын сақтау үшін жарақаттарды жалғандауды азайту мақсатында, төртінші тайм-ауттан кейін туындаған кез келген жарақат үшін бес ярдтық айып салынды. Шамадан тыс тайм-ауттан басқа, егер жарақат алған ойыншы шабуылшы болса және ойын нәтижесінде уақыт тоқтатылмаса, 10 секундтық уақыт өтеді немесе ойын сағаты 40 секундқа қайта орнатылады (егер жарақат алған ойыншы қорғаушы болса). Жоғарыда айтылғандарға мыналар кірмейді: егер қарсы команда алдыңғы ойыннан кейін бірден тайм-аут шақырып алса; жарақат қарсыластың бұзушылығы салдарынан болса; немесе алдыңғы ойын нәтижесінде доптың иелігі өзгерсе, сәтті алаңға гол соғылса немесе реализацияға тырысылса. Америка футбол лигасының тарихында жартысының/қосымша уақыттың соңына бір минут қалғанда бір минуттық ескерту қолданылып келді. 2024 жылға дейін орта мектептер мен колледждерде осыған ұқсас ереже болған жоқ; орта мектептерде төрешілер әр командаға жартысының соңына үш минут қалғанда хабарлауға міндетті, бірақ бұл ереже ойын сағатын тоқтатпайды. 2024 жылдың сәуір айында NCAA Футбол ережелерін қадағалау комитеті осы маусымнан бастап екі минуттық ескертуді бекітті. USFL-дің 2022 жылғы нұсқасы екі минуттық ескертуді пайдаланды және сол кезеңде бірінші қадамнан кейін ойын сағатын тоқтатты. USFL, 2020 жылдардағы XFL-мен біріккеннен кейін, қазіргі Біріккен Футбол Лигасын құрды, ал UFL осы USFL ережесін қабылдады.