Кіріспе
Экономикалық модельдегі актер және шешім қабылдаушы. Экономикада агент – экономиканың қандай да бір саласының моделіндегі актер (әсіресе, шешім қабылдаушы). Әдетте, әрбір агент жақсы немесе нашар анықталған оптимизациялық немесе таңдау мәселесін шешу арқылы шешімдер қабылдайды. Мысалы, сатып алушылар (тұтынушылар) және сатушылар (өндірушілер) – жалғыз нарықтың ішінара тепе-теңдік модельдеріндегі агенттердің екі кең таралған түрі. Макроэкономикалық модельдер, әсіресе микронегіздемелерге тікелей негізделген динамикалық стохастикалық жалпы тепе-теңдік модельдері, көбінесе шаруашылықтарды, фирмаларды және үкіметтерді немесе орталық банктерді экономикадағы агенттердің негізгі түрлері ретінде ажыратады. Осы агенттердің әрқайсысы экономикада бірнеше рөл атқара алады; мысалы, үй шаруашылықтары модельде тұтынушылар, жұмысшылар және сайлаушылар ретінде әрекет ете алады. Кейбір макроэкономикалық модельдер жұмысшылар мен сатып алушылар немесе коммерциялық банктер сияқты агенттердің тіпті көбірек түрлерін ажыратады. «Агент» термині басқарушы-агент модельдеріне қатысты да қолданылады; бұл жағдайда ол басқарушының атынан әрекет етуге уәкілеттік алған адамды білдіреді. Агенттік есептеу экономикасындағы сәйкес агенттер – бұл «регламенттерге сәйкес өзара әрекеттесетін модельдер» емес, нақты адамдар. Регламенттер белгіленген стимулдар мен ақпарат негізінде мінез-құлықты және әлеуметтік өзара әрекеттесуді модельдеу үшін жасалған. «Агент» ұғымы кеңінен түсіндірілуі мүмкін: динамикалық көп агенттік экономикалық жүйеде басқа осындай субъектілермен өзара әрекеттесетін кез келген тұрақты жеке, әлеуметтік, биологиялық немесе физикалық тұлға.
In economics, an agent is an actor (more specifically, a decision maker) in a model of some aspect of the economy. Typically, every agent makes decisions by solving a well or ill defined optimization or choice problem. For example, buyers (consumers) and sellers (producers) are two common types of agents in partial equilibrium models of a single market. Macroeconomic models, especially dynamic stochastic general equilibrium models that are explicitly based on microfoundations, often distinguish households, firms, and governments or central banks as the main types of agents in the economy. Each of these agents may play multiple roles in the economy; households, for example, might act as consumers, as workers, and as voters in the model. Some macroeconomic models distinguish even more types of agents, such as workers and shoppers or commercial banks. The term agent is also used in relation to principal–agent models; in this case, it refers specifically to someone delegated to act on behalf of a principal. In agent based computational economics, corresponding agents are "computational objects modeled as interacting according to rules" over space and time, not real people. The rules are formulated to model behavior and social interactions based on stipulated incentives and information. The concept of an agent may be broadly interpreted to be any persistent individual, social, biological, or physical entity interacting with other such entities in the context of a dynamic multi agent economic system.
Өкілдік және гетерогенді агенттер
Берілген типтегі барлық агенттердің (мысалы, барлық тұтынушылар немесе барлық фирмалар) толыққанды бірдей деп есептелетін экономикалық модель өкілдік агенттік модель деп аталады. Агенттер арасындағы айырмашылықтарды ескеретін модельге гетерогенді агенттік модель деп аталады. Экономистер экономиканы ең қарапайым түрінде сипаттағысы келгенде көбінесе өкілдік агенттік модельдерді пайдаланады. Ал, қолдағы мәселе үшін агенттер арасындағы айырмашылықтар тікелей маңызды болған жағдайда, гетерогенді агенттік модельдерді қолдануға міндетті болуы мүмкін. Мысалы, зейнетақының экономикалық әсерін зерттеу үшін жасалған модельде жас ерекшеліктерін ескеру қажет болуы мүмкін; ал сақтықпен жинақтау немесе қайта бөлу салықтарын зерттеу үшін жасалған модельде кіріс деңгейіндегі айырмашылықтарды ескеру қажет болуы мүмкін.