Микроэкономика теориясы
-
Жеке тұлғалар мен фирмалардың экономикалық мінез-құлқы
Микроэкономика: жеке тұлғалар мен фирмалардың ресурстарды қалай бөліп, шешім қабылдауын зерттейді. Бағалар, нарықтар мен тиімділік талдау.
-
Рационалды таңдау теориясы: Әлеуметтік және экономикалық мінез-құлықты түсіндіру
Рационалды таңдау теориясы: экономикалық & әлеуметтік мінез-құлықты түсіндіретін негізгі қағидалар. Адам Смит еңбектерінен бастау алады, пайда-зардап талдау, жеке мүдде & нарық механизмі зерттеледі.
-
Нарықта бағаны анықтау моделі
Нарықта баға қалыптасуы: сұраным мен ұсыныс микроэкономиканың негізгі моделі. Баға тепе-теңдігі, нарық тазалануы, экономикалық тепе-теңдік туралы біліңіз.
-
Парето тиімділігі және ресурстарды оңтайлы бөлу
Парето тиімділігі: ресурстарды оптималды бөлу, экономикалық тиімділік, жақсарту мүмкіндігінің жоқтығы. Вильфредо Паретоның теориясы.
-
Экономикада пайдалылық тұжырымы
Экономикада пайдалылық – қанағат деңгейі. Нормативтік және сипаттамалық тұрғысынан маңызды экономикалық түсінік. Таңдаулар мен қалаулар арқылы анықталады.
-
Сұраныс пен ұсынылдың тепе-теңдік теориясы
Жалпы тепе-теңдік теориясы: сұраныс, ұсыныс, бағалардың өзара әрекеттесуін зерттейді. Экономиканың тұтас жүйесін талдау, нақты жағдайлардағы тепе-теңдік.
-
Рональд Коуздың «Фирма табиғаты» мақаласы: экономикалық теорияға әсері мен дамуы
Рональд Коуздың «Фирманың табиғаты» мақаласы (1937) фирмалардың құрылу себептерін, транзакциялық шығындарды азайту арқылы экономикалық тұрғыдан түсіндіреді. Нобель сыйлығының иесі.
-
Экономикалық адам моделі: Ұтымдылық және жеке мүдделер
Экономикалық адам – рационалды, өзімшіл агенттер моделі. Пайданы бағалап, ең тиімді шешімдерді қабылдайды. Теориялық тұжырым, ойын теориясы.
-
Қауіптен қашу: Экономикалық және психологиялық аспектілер
Қаржыдағы тәуекелден қашу – адамдардың белгісіздіксіз нәтижелерді жоғарырақ әлеуеттік кіріспен салыстырғанда бағалауы. Инвестиция, пайда, қауіпсіздік туралы біліңіз.
-
Карл Менгердің "Экономика негіздері": Австрия мектебінің бастауы
Карл Менгердің «Экономика негіздері» (1871) австриялық экономика мектебінің негізін қалады. Шегілік пайдалылық теориясы, құнның көзі, алмаз-су парадоксы шешілді.
-
Сарапталған білім және нарықтардағы баға қалыптасуы
Тарқалған білім: Нарықтағы бағалар мен өндіріс факторлары ешбір қатысушының толық білуінде болмайды. Томас Соуэллдің теориясы, нарық ақпараты.
-
Шеттік пайдалылық теориясы
Шектес пайдалылық теориясы: тауарлар бағасының айырмашылығын түсіндіреді. Неоклассикалық экономикадағы маңызды ұғым, құн мен бағаны анықтайды.
-
Экономикалық тепе-теңдік жағдайы
Экономикалық тепе-теңдік: сұраныс пен ұсыныстың балансы, нарық бағасы мен санының қалыптасуы. Наш тепе-теңдігі де қарастырылады.
-
Тұтынушы таңдауы теориясы
Тұтынушы таңдауы теориясы: экономикалық шешімдер, тұтынушы әрекеттері, кіріс, мәдени факторлар, психологиялық әсерлер. Бюджет шектеулері талданады.
-
Экономикада уақытқа қатысты бағалау және қалау дәрежесі
Экономикада уақытқа қатысты бағалау, немесе уақыт жеңілдігі – қазіргі уақытта зат немесе ақшаны ерте алудың кейінгі алудан артық бағалануы. Қаржы, қажеттіліктер әсер етеді.
-
Тұтынушының бюджеттік шектеулері және олардың экономикадағы ролі
Бюджеттік шектеулер: табысқа қарай тауарлар мен қызметтерді таңдау, тұтыну теориясы, социалистік экономикадағы мемлекеттік қолдау.
-
Шарттар экономикалық талдауы
Келісімшарттарды экономикалық талдау: ақпарат ассиметриясы, құқықтық қатынастар, басқарушылар сыйақысы. Экономика және құқық саласындағы зерттеу.
-
Карл Менгердің субъектілі құндылық теориясы
Субъективтік құн теориясы: тауарлардың құны еңбек емес, сатып алушының қалауымен анықталады. Карл Менгердің экономикалық теориясы, құнның өзгеру себептері.
-
Бағасы көтерілгенде тұтыну артатын тауарлар
Гиффена тауары: бағасы өскен сайын сұраныс артатын ерекше экономикалық құбылыс. Түсінігі, себептері, және сұраныс заңына қарама-қарсылығы туралы біліңіз.
-
Табыс артумен сұранысы өсетін тауарлар
Жұмыс табысы артып, тұтынушы мінез-құлқы өзгешеленгенде сұраныс артатын нормативтік тауарлар туралы экономикалық мақала. Кіріс пен сұраныс байланысы.
-
Таңдаудың салдары немесе шартты айырбас
Таңдау жасау: сауда-айырбас – сапа, мөлшер немесе қасиеттерден айнып, басқа артықшылықтарға қол жеткізу. Шешімдердегі плюстер мен минустарды түсіну.
-
"Ceteris paribus" ұғымы және экономикадағы қолданысы
"Ceteris paribus" латын тіркесі – ғылымдағы маңызды тұжырым. Басқа факторлар өзгермей тұрса, себеп-салдар байланысын зерттеуге көмектеседі.
-
Тауарлардың қанағат деңгейін сақтай отырып, алмасу шарасы
Экономикада тауарларды алмастыру қабілеті – тұтынушының пайдалылығын сақтап, бір тауардан екіншісіне мөлшерін қалай өзгертетінін көрсетеді. MRS, тепе-теңдік, пайдалылық.
-
Қауіпсіздікке бейжай қатынас
Қауіпсіздікке бейжай қатынас экономика мен қаржыдағы тәуекелге қатысты шешімдерді, күтілетін пайданы бағалауды және фирмалар мен инвесторлар стратегияларын қарастырады.
-
Статистикалық үлгілер: Жалпы және ерекше себептер
Статистика: жалпы және арнайы себептер, вариация түрлері, қателер. Shewhart, Deming әдістері, Knight қағидалары. Сапаны басқару, экономика.
-
Тұтынушы таңдауында табыс қисығы
Тұтынушы таңдау теориясындағы кіріс-тұтыну қисығы, кіріс өзгерісінің тұтынуға қатысты әсерін көрсетеді. Баға төмендегенде немесе кіріс өскенде не болады?🔍💰
-
Баға өзгеруінің микроэкономикалық әсері
Баға өзгеруінің микроэкономикалық әсері: тауарларға сұраныс, бағаның төмендеуі, кіріс әсері, және қолдану эффектісі. Экономикалық теорияны зерттеңіз.
-
Эджворт қорабы: Екі тауарлы нарықтың графиктелі көрсетілісі
Экономикалық нарық моделі: Эджворт қорабы – екі тауарлы нарықты бейнелейтін график. Бұл құрал екі тұтынушы арасындағы тауар бөлісін көрсетеді.
-
Шарттық қисық және Парето тиімділігі
Микроэкономика: Contract curve – бұл екі тауарды екі адам арасындағы өзара тиімді сауда нәтижесінде пайда болатын нүктелер жиыны. Парето тиімділігі, сауда мүмкіндіктері.
-
Шектелген нарықтағы сұраныс және ұсыныс
Талдау: шектеулі нарықта тиімді сұраныс. Тиімді сұраныс, нақты және жиынтық сұраныс арасындағы айырмашылықтар, тепе-теңдік бағасы туралы ақпарат.
-
Тұтыну: Қажеттіліктерді қанағаттандыру және экономикалық үдерістер
Тұтыну – қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін ресурстарды пайдалану. Экономикадағы маңызды ұғым, инвестициядан өзгеше. Тауарлар мен қызметтерді тұтыну туралы біліңіз.
-
Өкілдік агент: Экономикалық модельдеудегі қолданылуы мен дамуы
Өкілдік агент – экономикадағы типолық шешім қабылдаушы. Модельде барлық агенттер ұқсас немесе жиынтық шешімдері бір адамға тең. Экономикалық талдау.
-
Математикалық қатынастардағы кері транзитивтілік
Математикада транзитивті емес қатынастар: анықтама, түрлері (антитранзитивтілік, иррефлексивтілік). 3+ элементтері бар жиындардағы қасиеттері.
-
Экономикалық модельдер: теория және қолданылуы
Экономикалық модельдер: экономикалық процестерді математикалық тұрғыдан түсіндіретін, теориялық құрылымдар. Зерттеу, болжам жасауға көмектеседі.
-
Қатерсіздік жағдайындағы күтілетін пайда гипотезасы
Күтілетін пайда теориясы: қауіпсіздік жағдайындағы экономикалық шешімдер, рационалды таңдау, математикалық модельдеу, пайда функциясы. Экономикадағы негізгі ұғым.
-
Экономикада салыстырмалы статика: Теория және қолданылуы
Экономикада салыстырмалы статика – параметр өзгергенге дейін және кейін экономикалық нәтижелерді салыстыру. Нарық пен саясатты талдау құралы.
-
Әлеуметтік әл-ауқатты бағамындаушы жоспарлаушы
Әлеуметтік игілікке бағытталған жоспарлаушы туралы біліңіз. Экономикада ресурстарды тиімді бөлу, Парето тиімділігі және әлеуметтік әл-ауқатты арттыру жолдары.
-
Тұтынушы қанағаттандыруы және экономикалық теория
Тұтынушы қанағаттануы – экономикалық теория. Тауар өндірісін тұтынушылардың сұранысы анықтайды, әл-ауқатты өзі бағалау қағидаты. Нарық, мемлекеттік саясат.
-
Тұтынушының кірісін баптау және пайданы максималдау мәселесі
Тұтынушылардың қаржыны тиімді жұмсау жолдары: пайданы максималды ету, таңдау жасау, кіріс, бағалар мен қалаулар ескеріледі. Экономикалық теория негіздері.
-
Маршалдық сұраныс функциясы: микроэкономикалық талдау
Маршалл сұраныс функциясы: тауар бағасы, кіріс, басқа тауарлар бағасының әсерін көрсетеді. Пайданы максималдау, толық және бөліктелген тепе-теңдік теория.
-
Тұтынушы шығындары функциясы: теориялық негіздер мен қасиеттері
Шығын функциясы: микроэкономикадағы тұтынушының белгілі пайданы алу үшін жұмсалатын ең төменгі ақша сомасы. Бағалар мен пайда арасындағы байланыс түсіндіріледі.
-
Өмірлік цикл бойынша тұтыну және үнемдеу теориялары
Өмір бойы тұтыну теориясы: жинақ, үнемдеу, зейнетақыға дайындық. Фишер, Харрод, Модильяни, Фридман сияқты экономистердің тұжырымдары мен өмірлік цикл моделі.
-
Берілген ақпарат бойынша оптималды әрекет ететін жүйелер
Рационалды агент: ақпарат негізінде ең тиімді шешімдер қабылдайтын тұлға немесе жүйе. AI, экономика, этика және т.б. салаларында маңызды ұғым.
-
Эджворт теоремасы: Экономиканың өсуімен нарық тепе-теңдігіне жуындау
Эджворт теоремасы: Экономикада агенттер саны артқан сайын, нарық тепе-теңдігіне қарай жуықтайды. Вальрастық тепе-теңдік, баға белгілеушілер, экономикалық теория.
-
Эрроу-Дебрё моделі: Жалпы тепе-теңдік теориясы
Экономикалық үлгі: Arrow-Debreu моделі – жалпы тепе-теңдік теориясының негізі. Бұл модель нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігін анықтайды.
-
Экономикалық теориядағы логикалық қайшылық
Экономикалық теориядағы либералдық парадокс – Амартья Сен ұсынған тұжырым. Жеке пікірлерді қорытудың мүмкін еместігін көрсетеді. Парето принципі, еркіндік шектеулері талқыланады.
-
Ақпарат экономикасы: микроэкономиканың бір саласы
Ақпарат экономикасы – экономикалық шешімдерге ақпараттың әсерін зерттейтін микроэкономика саласы. Бағдарламалық қамтамасыз ету, фармацевтика жане т.б. туралы біліңіз.
-
Тәртіптік пайдалылық функциясы және тұтынушы таңдаулары
Талдау теориясы: қанағат деңгейін сандық емес, реттік өлшеммен бағалау. Тұтынушы шешімдерінде маңыздылығы, айырмашылықты анықтау. Экономикалық тұжырым.
-
Кардиналды пайдалылық: Экономикалық теорияның тарихы мен дамуы
Экономикада кардиналды пайдалылық функциясы – таңдауларды сақтайтын, масштаб пен бастапқы нүктесі бойынша өзгешеленетін индекстің түрi. Бернулли мен Крамер еңбектерiн қарастырады.
-
Калдордың циклдық сұраным мен ұсыныс моделі
Калдордың «өрімшік моделі» нарықтағы айналмалы сұраныс пен ұсынысты түсіндіреді. Бұл модель бағаның мерзімдік өзгеруін, өндірушілердің болжамдарын қарастырады.
-
Толық емес шарттар және экономикалық мәселелер
Экономикалық мәселе: толық емес келісімшарттар, инвестициялар, келіссөздердегі қиындықтар. Бірлескен жұмысқа қарамастан, тараптар пайда табу үшін келісімдерден бас тартады.
-
Ұрпақ алмасу моделі: Халық динамикасы мен экономикалық өсімді зерттеу
Жас ұрпақтар алмасу моделі: макроэкономика, экономикалық өсім, зейнетақы жүйесі, табыс деңгейі, демографиялық өзгерістерді зерттеуге арналған құрал.
-
Ақша тепе-теңсіздігі теориясы: негіздері мен дамуы
Ақша дизэквилибриясы теориясы: Мизес, Йегер еңбектерінде ақша балансы, баға деңгейі өзгерісі арқылы жаңа тепе-теңдік орнату жолдары қарастырылады. Экономикалық теория.
-
Слуцкий теңдеуі: экономикадағы сұраныс өзгерісінің талдауы
Слуцкий теңдеуі: микроэкономикадағы сұраныс өзгерісін, бағаның өсуіне реакцияны, орны алмастыру және табыс әсерін түсіндіреді. Экономикалық формула.
-
Асимметрия ақпарат және сигналдау теориясы
Сигналдау теориясы: жұмыс іздеушілер біліктілігін білім беру арқылы растайды. Агент пен қағидадағы ақпарат алмасу, жұмыс нарығындағы маңызды құрал.
-
Қаржыны үнемдеудің парадоксы
Экономикадағы үнемдеу парадоксы: жеке үнемдеу ұлғайса, жалпы сұраныс төмендеп, экономикаға зиян келтіруі мүмкін. Қаржы, макроэкономика туралы біліңіз.
-
Тұрақты тұтыну өсімінің ең жоғары деңгейін қамтамасыз ететін жинақ деңгейі
Алтын қағида жинақ деңгейі тұтыну өсімінің максималды деңгейін анықтайды. Solow моделі, үнемдеу, инвестиция, және ұрпақтар аралық тепе-теңдік туралы біліңіз.
-
Таңдалған қасиеттер теориясы
Таңдалған тауарлар арқылы тұтынушының қалауын анықтау – ашықталған қалаулар теориясы. Пол Самуэльсон жасаған бұл экономикалық модель саясаттың әсерін бағалауға көмектеседі.
-
Хикс сұраныс функциясы: тұтынушы таңдауы мен баға өзгерісі
Хикс аймақтық сұраныс функциясы: тұтынушының белгілі пайдалылық деңгейінде баға өзгерісіне қалай реакция жасайтынын, кірісі өтеумен көрсетеді. Экономика, микроэкономика.
-
Экономикада "күн дақтары" және олардың негізгі факторларға әсері жоқтығы
Экономикада "күн дақтары" – экономикалық негіздерге әсер етпейтін сыртқы факторлар. Күтпеген өзгерістер мен белгісіздіктер экономикаға қалай әсер етеді?
-
Шартты факторға қатысты сұраныс және өндіріс факторларын таңдау
Талданған факторлық сұраныс: өндіріс көлемі, еңбекақы, капитал бағасы есебінен ең төмен шығынмен өндіріс факторларын қалай таңдау керектігі.
-
Шешімнің бұрыш нүктесі: Максималдау мәселесіндегі ерекше жағдай
Бұрыш шешімі: матем. & экон. мақс. функциясында аргумент мөлшерінің нөлге теңдесуі. Таңдау жасаушы тауарлар арасында компромисске бармайды. Бюджеттік шектеулер.
-
Толық нарықтар және болашақ жағдайларға байланысты активтер
Толық нарықтар: экономикадағы теория, болашақ жағдайларға салым, активтер бағасы, ақпараттың толықтығы. Мемлекеттік преференция теориясының негізі.
-
Paradox of value
-
Пьетро Верри: Итальян экономисі және жазушысы (1728-1797)
Пьетро Верри (1728-1797): итальяндық экономист, философ, жазушы. Нарық экономикасы, сұраныс пен ұсыныс, тұтынушы қалаулылығы туралы ойлары.
-
Экономикалық теңсіздікті өлшеу индексі: Тейл индексі
Тейл индексі: экономикалық теңсіздікті өлшеуге арналған статистикалық көрсеткіш. Экономикалық құбылыстарды, нәсілдік сегрегацияны бағалауға қолданылады.
-
Walrasian auction
-
Yrjö Vartia
-
Тұтынуға бейімділіктің орташа көрсеткіші: Кейнстің теориясы
Тұтынуға бейімділік (APC) – Кийнс теориясы бойынша, табыс пен тұтыну арақатынасы. Орташа және шекті тұтынуға бейімділік, тұтыну функциясы туралы біліңіз.
-
Адам назары – экономикалық ресурстың шектеулігі
Назар экономикасы: адам назары – шектеулі ресурс. Ақпаратты басқаруда назарды экономикалық тұрғыдан қарастыру, зер салу қабілетінің маңыздылығы.
-
Уалрас заңы: Жалпы тепе-теңдік теориясының негіздері
Уалрас заңы: экономикалық тепе-теңдік теориясы, артық сұраныс пен ұсыныстың қарымын көрсетеді. Л.Уалрас пен О.Ланге еңбектерінен. Бағалар, нарықтар тепе-теңдігі.
-
Түралымдық тиімділік және кіріс тең бөлу мәселесі
Түралымдық тиімділік: тауарлар ең мұқтаждарға жеткізілуі. А. Лернер ұсынған, шегінді пайдалылық заңына негізделген экономикалық принцип.
-
Толық емес нарықтар: экономикалық талдау және шектеулер
Толық емес нарықтар: экономикадағы тәуекелді бөлісуге кедерес, тұтынуды теңестіру қиындықтары. Arrow-Debreu қағаздарының маңызы, нарық жетілмеушілігі.
-
Қауіпсіздік астындағы шешімдерде күтілетін пайдалылықтың жалпыланған теориясы
Жалпыланған күтілетін пайдалылық теориясы – тәуекел жағдайындағы шешімдерді қабылдау моделі. Аллейс және Эллсберг парадокстарын шешуге бағытталған, экономикалық теорияның маңызды саласы.
-
Бір рет кесісетін жағдай: Экономикалық теориядағы қолданылуы
Жалғыз қиылыс шарты: экономикадағы белгісіздік, үлгілердің бір рет қана қиылысуын қамтамасыз етеді. Карлин, Даймонд, Стиглиц, Атей жұмыстарында қолданылады.
-
Қатысты бағалар: Анықтамасы мен маңызы
Салыстырмалы баға – тауарлар мен қызметтердің өзара қатынасы. Бұл микроэкономиканың негізгі ұғымы, өнімділік пен сұранысқа әсер етеді. Бағалардың қатынасын зерттеу.
-
Экономикалық модельдегі агенттер мен шешім қабылдаушылар
Экономикадағы агент – шешім қабылдаушы. Тұтынушылар, өндірушілер, үкіметтер модельдердегі негізгі қатысушылар. Экономикалық жүйедегі рөлі неде? Біліңіз!
-
Тұтынушы талғамының жергілікті қанағаттанбау қасиеті
Тұтынушы талғамындағы жергілікті қанағаттанбау (LNS) қағидасы: әрбір тауар жинағына жақсырақ, жақынрақ жинақ табылады. Монотондылықтан әлсіз, "жаман" тауарларға да қолданылады.
-
Қор жағдайларын анықтауға арналған математикалық модельдер
Жаңа өнімдерді қоймаға қалай орналастыру? Бұл модель сұранысты болжап, заласыздануды азайтуға көмектеседі. Оптималды деңгейді анықтауға арналған математикалық құрал.
-
Экономикалық құндылық және нарықтық баға
Экономикалық құн: тауарлар мен қызметтердің пайдасы, ақшаның тиімділігі, нарық бағасынан өзгешелігі. Теориялық аспектілер мен анықтамалар мақалада.
-
Лексикографиялық қалаулар және экономикалық теңдік
Лексикографиялық қалаулар: экономикада тауарларды салыстыру тәсілі. Бірінші тауар мөлшері басым, тең болған жағдайда ғана екіншісі қарастырылады.
-
Сонненшейн-Мантель-Дебрю теоремасы және нарық тепе-теңдігінің тұрақсыздығы
Сонненшейн-Мантель-Дебрю теоремасы: жалпы тепе-теңдік экономикасындағы маңызды тұжырым. Нарықтарда тұрақты тепе-теңдік болуы міндетті емес.
-
Асимметрия ақпаратты жеңу стратегиясы: Іріктеу
Ассиметрия ақпараттарындағы кері таңдаумен күресу стратегиясы – скрининг. Скрининг арқылы ақпарат жинап, сауда жасау кезінде дұрыс шешім қабылдауға болады.
-
Трансакциялық ерекшелік және мүмкіндіктерді пайдалану мәселелері
Активтердің ерекшелігі – транзакциялық қатынастардағы маңызды ұғым. Инвестициялардың қайта қолданудағы құны төмендеген жағдайды қарастырады. Экономика, маркетинг салаларында зерттеледі.
-
Рамсей-Касс-Купманс моделі: неоклассикалық экономикалық өсу теориясы
Рамсей-Касс-Купманс моделі: неоклассикалық экономикалық өсім моделі, тұтыну таңдауын және жинақ деңгейін анықтайды. Парето тиімділігі зерттеледі.
-
Лозанна мектебі: неоклассикалық экономикалық ойлар
-
Composite good
-
Computable general equilibrium
-
Applied general equilibrium
-
Aggregate behavior
-
Myerson–Satterthwaite theorem