Кіріспе

Бірнеше саусақ тақтасы бар гитара – бірнеше саусақ тақтасы мен мойындары бар гитара. Олар электрлі де, акустикалық та нұсқаларда кездеседі. Көп мойынды гитаралар мен лютняның мысалдары Ренессанс дәуіріне дейін жетеді. Бүгінде ең көп таралған көп мойынды гитара – қос мойынды гитара, оның ең көп таралған түрі – жоғарғы мойынында он екі сабы бар электр гитарасы, ал төменгі мойынында қалыпты алты сабы болады. Алты сабы бар және бас гитаралар да қолданылады, сондай-ақ лады бар гитарамен лады жоқ гитараның, немесе гитара мойындары мен датчиктердің кез келген басқа комбинациясы да қолданылады. Акустикалық нұсқалары да бар. Екі мойынды гитара музыкантқа гитараны ауыстыруға уақыт кетірмей, дыбыстарды жылдам және оңай өзгертуге мүмкіндік береді.

Өзіндікке бейімдеу

Бірнеше мойынды гитараны реттеудің көптеген жолдары бар, мысалы, мойындағы сымдардың саны, ладтардың болуы немесе болмауы, әр мойында қолданылатын құйрық және т.б. Әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан ең ерте дизайнның бірі – 1850 жыл шамасында Венада ойлап табылған акустикалық контрагитара. Бұл гитара, сондай-ақ Шраммель гитарасы деп те аталады, ладталған алты сымды мойынға және екінші, ладсыз мойынға ие, онда тоғыз бас сымға дейін болуы мүмкін. Ең көп кездесетін комбинациялардың бірі – екі мойынды гитараның бір мойыны алты сымды гитара ретінде, ал екіншісі – төрт сымды бас-гитара ретінде жасалған жағдай. Foo Fighters тобының гитарисі Пэт Смир тікелей эфирде екі мойынды гитараны пайдаланады (жоғарғы мойында бас-гитара, төменгі мойында алты сымды электр гитарасы), «Wasting Light» альбомынан «I Should Have Known» әнінде Крис Новоселичтің бас партиясын орындау үшін, өзінің міндеттерімен қатар. Rickenbacker International Corporation және Gibson Guitar Corporation компаниялары АҚШ-та осы конфигурациялардың өндірістік үлгілерін бұрын өндірген. Көбінесе 12 сымды гитара мойны төрт сымды бас-гитара мойнымен үйлестіріледі: Rush тобының Гедди Ли 1970 жылдары 4/12 сымды Rickenbacker 4080/12 өндірістік үлгісін тікелей эфирде жиі қолданған. 1970 және 1980 жылдары Genesis тобының Майк Разерфорд тікелей эфирде Shergold Modulator екі мойынды гитара-бас блогын ойнағанмен танымал болды, себебі ол әннің аранжировкасына байланысты жиі жетекші гитара, 12 сымды гитара және бас-гитара арасында ауысып отырды. Бұл гитара жиынтығының ерекшелігі – бірнеше модульді элементтерден тұрады, оларды дюбельдер мен бұрандалар жүйесі арқылы бөліп, біріктіруге болады, соның ішінде электрлік қосылыс та қарастырылған. Толық жиынтық бастапқыда 6 сымды гитараның «жоғарғы бөлігінен», әртүрлі құйрықтарды оңай қолжеткізу үшін екі 12 сымды гитараның «жоғарғы бөлігінен» және 4 сымды бас-гитараның «төменгі бөлігінен» тұрды. Бас бөлігін жоғарғы бөліктердің кез келгеніне қосып, екі мойынды комбинациялар жасауға болады. (Сонымен қатар, екі мойынды конфигурацияның бөлігі ретінде қолданылмаған кезде, бір гитараның пішінін толықтыру үшін жоғарғы бөліктердің кез келгеніне бекітілетін кішкентай төменгі корпус бөлімі болды.) Разерфордтың осы екі мойынды гитараны жиі пайдалануын әзілмен бейнелеу үшін «Land of Confusion» бейнеклипіндегі Разерфордтың қуыршақ нұсқасы төрт мойынды гитара ойнатады.

Көп мойынды бас гитаралар

Екі немесе одан көп мойынды электр бас-гитаралар кем дегенде 1970-жылдардан бері кездеседі. Кейбір бас-гитаралар үш немесе одан да көп мойынға ие, бірақ көбінесе тек жеке тапсырыс бойынша жасалады. Екі мойынды бас-гитараны әртүрлі реттеулер үшін пайдалануға болады (мысалы, бір мойында B E A D, екінші мойында E A D G және т.б.); фреттелген және фретсіз мойындарды біріктіру; әртүрлі санындағы ішектері бар мойындарды біріктіру және т.б. Carvin Guitars 1959 жылдан 1993 жылға дейін екі мойынды гитаралар мен бас-гитаралар жасады; олардың бизнес-моделі көбінесе тапсырыс бойынша жасалған аспаптарға негізделген, сондықтан бірнеше екі мойынды бас-гитаралар шығарды, оның ішінде Стив Макдональд үшін жасалған фреттелген және фретсіз мойындары бар DN440T үлгісі де бар. Yes тобының Крис Сквайр "Going for the One" (1977) альбомындағы "Awaken" әнінде үш мойынды бас-гитарада ойнады. Бұл Рик Уэйкменнің "Англиялық рок ансамблі" тобының мүшесі Роджер Ньюэлл үшін Wal компаниясы жасаған үлгінің көшірмесі. Сквайрдың түпнұсқасында төрт ішекті фреттелген мойын, төрт ішекті фретсіз мойын және октаваларда күйленген алты ішекті мойын (aA dD gG ретінде) болған. Бұл бас-гитара қазір Hard Rock Cafe-де қойылған. Стив Диджоорджо фретсіз және фреттелген мойындары бар көп мойынды бас-гитараны қолданды. Көптеген өндірушілер 8 ішекті бас-гитара мойыны (жұп ішектер, 12 ішекті гитара сияқты октаваларда күйленген) жоғарғы жағында және 4 ішекті бас-гитара мойыны төменгі жағында болатын екі мойынды бас-гитаралар жасады. Әртүрлі басқа комбинациялармен де екі мойынды бас-гитаралар бар, мысалы 4 ішекті/6 ішекті және 4 ішекті/5 ішекті.

Гибридтер

Сонымен қатар, бірнеше мойынды "гитаралар" жасалды, олардың құрамында басқа да тартылатын аспаптар бар. Кантри гитарист Джо Мафис төменгі жағында 6 кыллы мойын және жоғарғы жағында "октавалық гитара" бар Mosrite аспабында ойнады. Бұл стандартты гитарадан бір октава жоғары реттелген 6 кыллы мойын, ол аспаптың диапазонды кеңейтті және Мафиске мандолинаға ұқсас дыбыстарды ойнауға мүмкіндік берді. 1958-1968 жылдар аралығында Gibson осы типтегі аспапты "Қос мандолин" (Gibson EMS 1235) деп атады. 6 кыллы гитара мойны мен нағыз 8 кыллы мандолина мойны бар гибридтер де жасалды (мысалы, 1971 жылғы Dawson Electric гитара/мандолина). Led Zeppelin тобының мүшесі Джон Пол Джонстың үш мойынды электроакустикалық аспабы бар, ол оған арнап лютиер Энди Мэнсон жасаған, онда (жоғарыдан төменге қарай) 8 кыллы мандолина, 12 кыллы гитара және 6 кыллы гитара мойындары орналасқан. 2011 жылы Ұлттық гитара мұражайы "Rock Ock" аспабын таныстырды, оны әлемдегі ең үлкен, толық ойналатын көп мойынды аспап деп атады. 8 мойынды гитараның салмағы 40 фунт, 154 лады, 51 кыл және 8 мойын бар. Сегіз аспапқа мандолина, укулеле, 6 кыллы, ладтары жоқ бас, стандартты бас, 12 кыллы, баритон гитара және 7 кыллы гитара кіреді. Гитараны белгілі суретші Жерар Хуерта (басқалармен қатар AC/DC логотипін жасаған) жобалап, DGN Custom Guitars компаниясының Ден Нефси құрастырған. Гитараның аппараттық бөліктерін Mojo Musical Supply компаниясы жеткізген, ал аспаптың өзін Ұлттық гитара мұражайы тапсырыс берген. Аспап тікелей орындауларда қолданылды және оны YouTube-да көруге болады.

Эксперименттік нұсқалар

Кейбір аспап жасаушылар екі мойынды гитараларды ғана емес, сонымен қатар бірнеше мойынды, қосымша көпірлерді, ерекше конструкцияларды және осы сияқты нәрселерді жасау үшін жұмыс істеді. Ханс Райхел денесінің екі жағында екі мойын бар үшінші көпірлі гитаралардың сериясын жасады. Линда Манзер Пэт Метень үшін Пикассо гитарын (үш мойынды, 42 ішекті гитара) жасады. Solmania – Осака қаласындағы шулы музыка тобы, олар қолдан келген бөлшектерден тәжірибелік электр гитараларын жасаумен белгілі. Гитаралар көбінесе өте ерекше формада болады, дәстүрден тыс дене пішіндерін, қосымша мойындарды, бейшара пішіндерде орналасқан ішектер мен датчиктерді, сондай-ақ микрофондар сияқты түрлі қосымша құрылғыларды пайдаланады. Олардың көптеген аспаптары қос мойынды гитаралар немесе арфа гитаралары болып табылады.

Логистика және жобалау

Екі мойынды гитарада ойнаған көптеген музыканттар бұл аспаптардың ауыр және қолайсыз екенін айтады, бірақ тәжірибемен оны басқаруға болады. Үш мойынды аспаптар одан да салмақтырақ және икемсіз. Бұл, кейбір көп мойынды гитаралардың үлкен түрлерін гитара ретінде ойнауға бола ма, тіпті оларды концерттерде пайдалануға ыңғайлы ма деген сұрақ тудырады. Рик Нильсеннің әйгілі бес мойынды Hamer гитарасының төменгі мойнына орташа бойлы адам қалыпты тұрған күйде жетіп, ойнау қиын, екі қолын да созып, мойынға жетуге тырысса да. Сегіз мойынға дейінгі гибридтік аспаптар жасалғанмен ("Rock Ock" дегенді қараңыз), бес мойынды гитаралар көп мойынды гитаралар үшін практикалық шек деп саналады. Дегенмен, аспап жасаушылар тиімділік немесе адам анатомиясының шектеулеріне қарамастан, одан да көп мойынды аспаптар жасауды жалғастыруда. 2008 жылы Macari's Music of London компаниясы Нильсеннің бес мойынды гитарасына ұқсас дизайнмен алты мойынды гитара ("жануар") тапсырыс берді. Жапондық шу-рок тобы Boredoms-тың Yamantaka Eye "Sevena" деп аталатын жеті мойынды гитарамен гастрольдік сапарлар жасады. Бұл аспапта бір жағында төрт, екінші жағында үш мойын бар, ол тіреуге орнатылып, барабан таяқшаларымен соғып ойналатын перкуссиялық аспап ретінде қолданылады. 2012 жылғы мәліметтерге сәйкес, бір гитараға орнатылған ең көп мойын саны – 12, бұл 2002 жылы жапон суретшісі Йошихико Сатохқа бірінші рет бұйырған.