Кіріспе

Жылқылардың жоғарғы тыныс жолдарының жұқпалы инфекциясы

Аттығу (жылқы дистемпериясы) – жылқылар мен басқа да жылқы түліктің жоғарғы тыныс жолдарының грам-оң бактерия, Streptococcus equi қоздырғышынан туындайтын жұқпалы инфекциясы. Оның салдарынан лимфа түйіндері ісіп, жұтқыншақ, көмекей және трахеяны қысып, тыныс алу жолдарының бітелуіне, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Сондықтан бұл ауру "аттығу" деп аталады.

Белгілер

Аттың жұқпалы безгек ауруына шалдыққан жағдайда, бас және мойын лимфа түйіндерінде іріңді абсцесс пайда болады, осының салдарынан жөтел ұстамалары мен жұту қиындықтары туындайды. Клиникалық белгілеріне 106°F дейін жететін қызба және мұрын мен көзден сары түсті сөлі жатады.

Алдын алу

Интрамускулярлық және интраназальды вакциналар қол жетімді, бірақ олардың тиімділігі 50%-дан жоғары емес. Жаңа келген жылқыларды төрт-алты аптаға оқшаулау, жұққан жылқыларды дереу оқшаулау, тұрақтарды, су ыдыстарын, жемдеу алаңдарын және басқа да жабдықтарды дезинфекциялау, странгуляцияның таралуын болдырмауға көмектеседі.

Емдеу

Көптеген стрептококк инфекциялары сияқты, бета-лактамалық антибиотиктер (мысалы, пенициллиндер) ең тиімді емдеу болып табылады, бірақ кейбір мамандар абсцестер пайда бола бастағаннан кейін антибиотиктерді қолдануға болмайды деп санайды, себебі олар инфекцияның лимфа түйіндеріне таралуына (жалған құрт) ықпал етеді, бұл өлім-жітім көрсеткішін күрт арттырады. Абсцес жарылғаннан кейін жараны таза ұстау маңызды. Ашық жараны дезинфекциялау үшін сұйылтылған повидон-йод ерітіндісі қолданылады, оны шприцтің ұшына бекітілген катетер немесе сосқаның канюласы арқылы шайып, содан кейін айналасын жұмсақ сүрту арқылы таза ұстау керек. Симптомдық ем – балама емдеу әдісі, онда абсцестерді пісіру үшін жылы компрестер қолданылады, осылайша олардың ауыруын азайтып, жылқыға қолайлы жағдай жасалады, бірақ абсцестер піскеннен кейін оларды қосымша инфекциялардың алдын алу үшін таза ұстау қажет. Бұл S. equi емдеуі инфекцияны жою емес, тек жылқының ауыруын басуға көмектеседі.

Нәтижелері

Strangles ауруының өлім-жітімі 8,1% құрайды. Асқынуларсыз жағдайларда өлім-жітім көрсеткіші, "жабайы" Strangles (бастард strangles) жағдайларына қарағанда төмен. Ауру өте жұқпалы және ауруға шағу көрсеткіші жоғары. Аурудың таралуын шектеу үшін сақтық шаралары қажет, ал ауруға шағылғандар әдетте оқшауланады. Карантин аяқталғанға дейін аурудың жасырын кезеңінде емес екеніне көз жеткізу үшін, әдетте 4–6 апталық оқшаулау кезеңі қажет.

Эпидемиология

Кез келген жастағы жылқылар бұл ауруға шалдығуы мүмкін, бірақ жас және егде жастағы жылқыларға көбірек ұғады. Жас жылқыларда бұрынғы тәжірибе болмағандықтан, ауруға қарсы иммунитет жетілмеген болуы мүмкін. Егде жастағы жылқылардың иммундық жүйесі нашарлауы мүмкін.