Кіріспе
АҚШ-тың Нью-Джерси штатының сайланған лауазым иесі, АҚШ-тың Нью-Джерси штатының губернаторының орынбасары – Нью-Джерси штатының вице-губернаторы, АҚШ-тың Нью-Джерси штатының атқарушы билігіндегі конституциялық лауазым иесі. Вице-губернатор штат билігіндегі екінші жоғары лауазымды тұлға болып табылады және төрт жылдық мерзімге губернатормен бірге сайланады. Лауазымның өзі мұрагерлік реті бойынша келесі болудан басқа ешқандай өкілеттіктер мен міндеттерді көздейтін болса, штат конституциясы вице-губернатордың губернатор әкімшілігіндегі министрлік деңгейіндегі ведомствоның немесе әкімшілік агенттігінің басшысы ретінде тағайындалуын талап етеді, бірақ Бас прокурор лауазымынан басқа. 2010 жылға дейін Нью-Джерси АҚШ-тың губернатор лауазымында бос орын туған жағдайда, губернатордың орнын басатын вице-губернаторы жоқ, АҚШ-тың азаматтарының санатындағы бірнеше штаттың бірі болды. Штаттың (және бұрынғы колонияның) тарихының көп бөлігінде губернатор лауазымындағы бос орынды Мемлекеттік Сенаттың төрағасы (1776 жылдан 1844 жылға дейін «Заң шығару кеңесі» деп аталған) немесе колониялық кезеңде корольдік губернатордың провинциялық кеңесінің төрағасы толтырған. 2001 жылы губернатор Кристин Тодд Уитманның және 2004 жылы губернатор Джеймс Э. МакГривидің отставкаларынан кейін бірнеше жыл ішінде штаттың бірнеше «атқарушы губернаторлары» болған бірнеше жағдайдан кейін, штат тұрғындары мен жаңалықтар құралдарының халықтық сезімі мен саяси қысымы губернаторлық мұрагерлік мәселесіне тұрақты және тиімді шешім табуға бағытталды. 2006 жылы штаттың сайлаушылары алдында өткен референдум штат конституциясына түзетулер енгізуге рұқсат берді. Бұл түзету штаттың 2009 жылғы губернаторлық сайлауында штаттың алғашқы вице-губернаторын сайлауға мүмкіндік берді. Республикалық Ким Гуадагно бұл лауазымға алғашқы болып тағайындалды. Бұрын Монмут округінің шерифі болған Гуадагно губернатор Крис Кристидің 2009 жылғы сайлауда Республикалық партияның кандидаттығына өкілі ретінде таңдалды. 2017 жылы Демократиялық Нью-Джерси Ассамблеясының депутаты және бұрынғы Ассамблея спикері Шила Оливер Фил Мерфидің вице-губернаторы ретінде сайланды; ол 2018 жылдың 16 қаңтарында штаттың екінші вице-губернаторы болып ант берді және 2023 жылдың 1 тамызында қайтыс болғанға дейін қызмет етті. Содан кейін Мемлекеттік хатшы Тахеша Уэй 2023 жылдың 8 қыркүйегінде вице-губернатор болып тағайындалды.
the deputy governor of the U. S. state of New Jersey
The lieutenant governor of New Jersey is an elected constitutional officer in the executive branch of the state government of New Jersey in the United States. The lieutenant governor is the second highest ranking official in the state government and is elected concurrently on a ticket with the governor for a four year term. The position itself does not carry any powers or duties other than to be next in the order of succession, but the state constitution requires that the lieutenant governor also be appointed to serve as the head of a cabinet level department or administrative agency within the governor's administration, other than the position of Attorney General. Prior to 2010, New Jersey was one of a few states in the United States that did not have a lieutenant governor to succeed to the governorship in the event of a vacancy in that office. For most of the state's (and previously the colony's) history, a vacancy in the position of governor was filled by the president of the State Senate (called the "Legislative Council" from 1776 to 1844), or during the colonial era by the president of the royal governor's Provincial Council. After several episodes during which the state had multiple "acting governors" in the span of a few years following the resignations of Governor Christine Todd Whitman in 2001 and Governor James E. McGreevey in 2004, popular sentiment and political pressure from the state's residents and news media outlets sought a permanent and tenable solution to the issue of gubernatorial succession. A referendum put before the state's voters authorized the amendment of the state's constitution in 2006. This amendment provided for the state's first lieutenant governor to be elected in the state's 2009 gubernatorial election. Republican Kim Guadagno was the first to serve in the post. Guadagno, previously the sheriff in Monmouth County, was chosen by Governor Chris Christie to be his running mate on the Republican Party ticket in the 2009 election. In 2017, Democratic New Jersey Assemblywoman and former Speaker of the Assembly Sheila Oliver was elected lieutenant governor as the running mate of Phil Murphy; she was sworn in as the state's second lieutenant governor on January 16, 2018 and served until her death on August 1, 2023. Then Secretary of State Tahesha Way was appointed lieutenant governor on September 8, 2023.
Губернаторлық мұрагерлік (17762001)
Қазіргі заманғы лейтенант-губернатор лауазымы құрылғанға дейін, штат бойынша, федералды емес, сайланған жалғыз лауазымды адам Нью-Джерси губернаторы болды. Нью-Джерси лейтенант-губернаторы жоқ сегіз штаттың бірі және басқа штаттық сайланған лауазымды тұлғалары (оның ішінде округ прокурорлары) жоқ төрт штаттың бірі болды. Сонымен қатар, штат конституциясы штаттық деңгейдегі кабинеттік лауазымдарға сайлау өткізуді қарастырмайды – ол губернаторға атқарушы билік үшін «басты департамент басшыларын» тағайындау өкілеттігін береді. Осы себептерге байланысты Нью-Джерси губернаторы АҚШ-тағы ең беделді сайланған басшы деп есептелді. Губернатор лауазымында бос орын туған жағдайда, штат конституциясы штат Сенатының Жоғарғы палатасы – Нью-Джерси штаты Сенатының Президенті, штат Сенатынан шығу қажеттілігінсіз губернатордың міндетін атқарушы рөлін атқаратынын белгіледі. Егер штат Сенатының Президенті атқаратын губернатордың міндеті тоқтатылса немесе ол адам лауазымды қабылдай алмаса, губернатордың орнын штат заң шығарушы органының Төменгі палатасы – Нью-Джерси Бас Ассамблеясының спикері басатын еді. Бұл мұрагерлік реті 1776 жылғы алғашқы штат конституциясына енгізіліп, 1844 жылғы конституцияда қайта жаңартылып, 2006 жылғы түзетуге дейін 1947 жылғы Конституцияда сақталды. Штат тарихында вице-губернатор лауазымын құру жөнінде бірнеше рет ұсыныс жасалып, олар қабылданбады. Губернатор Альфред Э. Дрисколл 1947 жылы штат конституциясын қайта жазу кезінде, Нью-Брансуиктегі Рутгерс университетінде өткен конституциялық конвенцияда осы лауазымды құру туралы ұсынысты қолдады. Дрисколлдың ұсынысы мақұлданбады. 1986 жылы губернатор Томас Кин бұл лауазымды құруды ұсынды, бұл сол кезде «көрінетіндей, демократтық мұрагердің пайда болуын болдырмау мақсатындағы» саяси маневр ретінде қарастырылды. Сол кезде Кин 1988 жылғы президенттікке немесе АҚШ Сенатына кандидат ретінде қарастырылып, штат Сенатының Президенті демократ болды. Киннің ұсынысы ақырында сәтсіз аяқталды.
2009 жылғы губернаторлық сайлау
Нью-Джерси штаты 2009 жылы өзінің бірінші вице-губернаторын сайлады. 2009 жылдың маусым айындағы алғашқы сайлаудан кейін губернатор Корзин A.3902 заңына қол қойды, бұл заң жобасы штаттық заң шығарушы органнан штат конституциясындағы губернаторлыққа кандидаттың өзімен бірге сайланатын адамды таңдау туралы белеңдес түсініктеме беретін бапты нақтылауға бағытталған. Корзин заң жобасына 2009 жылдың 25 маусымында қол қойды. Конституцияда губернаторлыққа кандидат «ұсынудан» кейін 30 күн ішінде өзімен бірге сайланатын адамды таңдауы керек еді. «Ұсыну» терминінің мағынасы – алғашқы сайлау күні ме, әлде сол сайлаудың дауыс санағы штат хатшысымен ресми расталған және куәландырылған күн ме деген шатасу туды. Алайда, алғашқы сайлаудың ресми жеңімпазы штаттың 21 округіндегі кеңселерден ресми нәтижелер жиналғанға дейін ресми емес. Бұл штат хатшысына штаттан тыс жерде орналасқан әскери қызметкерлерден кешігіп келген бюллетеньдерді тіркеуге, дауыс санауының соңғы түзетулерін жасауға, құқықтық дауларды қарауға және қажет болған жағдайда дауыстарды қайта санауға уақыт береді. A.3902 заңы осы мерзімді «алғашқы сайлау нәтижелері штат хатшысымен расталғаннан кейін 30 күн, ал емес алғашқы сайлаудың өзі» деп нақтылады. Заң жобасы сондай-ақ маусымдағы алғашқы сайлау нәтижелерін куәландыру мерзімін 86 күннен (бұл мерзімді тамыз айына дейін создыратын) маусымның төртінші жұмасына дейін, яғни сайлаудан кейін 4 аптадан кем уақытқа дейін қысқартты. Оның республикалық қарсыласы, бұрынғы АҚШ прокуроры Крис Кристи Монмут округінің шерифі Ким Гуадагноны өзімен бірге сайланатын адам ретінде таңдады. Тәуелсіз кандидат Крис Даггет Кин университетінің тарих профессоры және бұрынғы әкімшісі Франк Дж. Эспозитоны таңдады. 2009 жылдың 3 қарашасында Кристи Корзинды 48,5% (1,174,445 дауыс) және 44,9% (1,087,731 дауыс) есебімен жеңді, ал Даггетке берілген дауыстардың үлесі 5,8% (139,579 дауыс) құрады. Кристи губернатор болып сайланғаннан кейін Ким Гуадагно штаттың қазіргі заманғы түріндегі бірінші вице-губернаторы болуға белгіленді. Кристи мен Гуадагно 2010 жылдың 19 қаңтарында өткен салтанатты шараларда қызметке кірісті.
Кейінгі сайлаулар
2013 жылғы губернаторлық сайлауда Гуадагно Кристинің кандидат ретінде вице-губернатор болып қайта сайланды. Кристи-Гуадагно жұптығы демократтардан сенатор Барбара Буононы (губернаторлыққа) және кәсіби одақтар жетекшісі Милли Силваны (вице-губернаторлыққа) жеңді. 2017 жылы губернаторлыққа республикалық іріктеуді жеңгеннен кейін Гуадагно Вудклиф Лейк қаласының мэрі Карлос Рендоны өзінің кандидаттығына қосты. Демократтардың губернаторлық іріктеу жеңімпазы Фил Мерфи, өзінің тізіміндегі екінші орынға құрастырушы Шила Оливерді таңдады. Мерфи-Оливер демократиялық командасы қарашадағы жалпы сайлауда Гуадагно-Рендо республикалық жұптығын жеңді. Мерфи мен Оливер 2021 жылдың 2 қарашасында бұрынғы құрастырушы Джек Чиаттареллиді (губернаторлыққа) және бұрынғы штаттық сенатор Дайан Алленді (вице-губернаторлыққа) жеңіп, қайта сайланды. Оливер 2023 жылдың 1 тамызында қайтыс болғандықтан вице-губернатор лауазымы бос қалды. Губернатор Мерфи одан кейін мемлекеттік хатшы Тахеша Уэйді вице-губернатор етіп тағайындады, бұл тағайындау растаудан өтпеді, және Уэй мемлекеттік хатшы лауазымын да сақтап қалды.
Біліктіліктері мен міндеттері
2006 жылдың 17 қаңтарында өзгертілген Нью-Джерси штатының конституциясы бойынша, адам губернатор лауазымына үміткер болу шарттарына сай болса ғана вице-губернатор лауазымына үміткер бола алады. Конституцияның V бабының I бөлімінің 2-тармағында губернатор (демек, вице-губернатор) лауазымына үміткер кем дегенде 30 жаста болуы, кем дегенде 20 жыл АҚШ азаматы болуы және кем дегенде жеті жыл Нью-Джерси штатында тұруы тиіс деп көрсетілген. Штат бойынша алғашқы сайлау нәтижелері расталғаннан кейін 30 күн ішінде губернаторға үміткер вице-губернаторға үміткер ретінде сайлау тізіміне қосылу үшін серіктес таңдайды. Конституцияның V бабының I бөлімінің 10-тармағында қосымша талаптар белгіленген, онда вице-губернатор губернатор әкімшілігіндегі кабинет деңгейіндегі министрлік немесе әкімшілік мекеменің басшысы болып тағайындалуы керек, бірақ вице-губернатор штаттың бас прокуроры бола алмайды.
Колониалды кезеңдегі тағайындалулар (17021776)
Меншік кезеңінде (1664–1702) Нью-Джерси екі жеке колонияға бөлінді: Шығыс Джерси және Батыс Джерси. Олардың алғашқы жылдарында Солтүстік Америкада тұратын және провинцияның губернаторы мен ірі инвесторларын ("меншік иелері") өкілдік ететін, көбінесе Лондонда тұратын уәкілдер арқылы басқарылды. 1702 жылы Шығыс және Батыс Джерсидің меншік иелері саяси билігін Анна патшайымға өткізді. Патшайым екі провинцияны бір патшалық колониясы етіп біріктірді, оны тағайындалған патшалық губернатор басқарды. Нью-Джерсидің отарлық тарихында тек екі адам ғана вице-губернатор лауазымын атқарды. Бұл лауазым британ монархының тікелей тапсырысымен тек екі қысқа мерзімге – 1702–09 және 1755–57 жылдары ғана болды. Отарлық кезеңнің көп бөлігінде патшалық губернатордың отставкаға кетуі, ұзаққа созылған жоқтығы немесе қайтыс болуы жағдайында провинцияны "уақытша губернатор" басқарды, ол провинциялық кеңестің (сондай-ақ "Губернаторлар кеңесі" деп аталатын) президенті болды. Кеңес президенті – кеңестің ең үлкен мүшесіне берілетін құрметті, рәсімдік лауазым еді. Ричард Ингольдесби (1719 жылы қайтыс болды), Лейслер көтерілісінен кейін Нью-Йорктегі патшалық билікті қалпына келтіру үшін Нью-Йоркке жіберілген британ армиясының капитаны, 1702 жылдың қарашасында Нью-Джерси мен Нью-Йорктің вице-губернаторы болып тағайындалды. Ингольдесби колонияның алғашқы патшалық губернаторы Эдвард Хайд, Лорд Корнбери және одан кейін оның ізбасары Джон Лавлейс, 4-ші барон Лавлейс басшылығымен қызмет етті. Оның губернаторлық өкілеттігі 1709 жылдың қазанында жойылды, бірақ оны қызметтен шеттету туралы хабар 1710 жылдың сәуірінде ғана жетті. Поунеллдің міндеті тек қартайған губернатордың өлімін күтумен шектелді, ол өкілеттік мерзімінің көп бөлігінде прогрессивті параличтен денсаулығы нашарлаған еді. Белчер күткеннен ұзақ өмір сүрді, ал Поунелл толқыды. Ингольдесби 1710 жылы қызметтен босатылғаннан бастап Поунеллдің қызмет мерзіміне дейін төрт тағайындалған патшалық губернатор (Джон Монтгомери, сэр Уильям Косби, Льюис Моррис және Джонатан Белчер) қызмет бабында қайтыс болды және олардың орнына провинциялық кеңестен уақытша губернаторлар тағайындалды. Осы уақытша губернаторлардың екеуі (Джон Андерсон және Джон Гамильтон) қызмет бабында қайтыс болды және олардың орнына провинциялық кеңестің мүшелерінен тағы бір уақытша губернатор тағайындалды.
Қазіргі заман (2010 қазіргі)
#СуретВице-губернаторПартияҚызметтеГубернаторКабинеттегі лауазымы1 Ким Гуаданьо (1959 ж.т.) Республикалық 19 қаңтар 2010 – 16 қаңтар 2018 Крис Кристи Мемлекеттік хатшы 2 Шейла Оливер (1952–2023) Демократиялықаты=e|Вице-губернатор Шейла Оливер 2023 жылдың 1 тамызында қызмет барысында қайтыс болды. Демократиялық 8 қыркүйек 2023 – қазіргі уақыт Мемлекеттік хатшы