Ирландиядағы Rye Water жағасындағы көктем және Leixlip Spa тарихы
Leixlip Spa
Ирландиядағы Kildare округіндегі Rye Water жағасындағы Leixlip Spa – 18-19 ғасырларда танымал емдік курорт. Минералды сулар, археологиялық құрылыстар бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландияның Кильдар графтығындағы Рай суының жағалауындағы бұлақ.
Spring on the banks of the Rye Water in County Kildare, Ireland
Лейкслип спасы (Луиза көпірі спасы деп те аталады) – Дублинге жақын, Лейкслип қаласындағы Луиза көпіріне таяу орналасқан, Корольдік каналдың жанындағы археологиялық және гидрогеологиялық кешен. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында бұл орын танымал емдеу курорты болған. Бұл жерде әртүрлі көздерден шыққан жылы минералды және суық бұлақтар бар екені мәлім. Археологиялық құрылымдарға алтыбұрышты бұлақ және романдық стильдегі ванна кіреді. Жылы бұлақ 1794 жылы Корольдік канал салынысы кезінде табылған. Луиза көпіріндегі минералды бұлақ, батпақ және сіңіп кету аймақтары Рай-вода аңғары / Картон ерекше қорғау аймағының құрамына кіреді.
The Leixlip Spa (also known as Louisa Bridge Spa) is an archaeological and hydrogeological complex at Louisa Bridge, Leixlip, near Dublin, Ireland, situated close to the Royal Canal. It was a popular health spa in the late 18th and early 19th century. The site is known to contain a warm mineralised spring and a cold spring originating from different sources. The archaeological structures comprise a hexagonal spring well and a Romanesque bath. The warm spring was uncovered in 1794 during the construction of the Royal Canal. The mineral spring, marsh and seepage areas at Louisa Bridge are included in the Rye Water Valley / Carton Special Area of Conservation
Өмірбаян
Корольдік каналды Grand Canal компаниясы басқармасының бір мүшесі ойластырды және осы каналмен бәсекелесу үшін жобаланды. Корольдік каналдың ұзындығы 175,4 шақырым болуы тиіс еді (бірақ оның ұзындығы 144,8 шақырымды құрады). Құрылыс 1790 жылы басталды. 18-ғасырдың ортасында Корольдік каналдың жоспарлары жасалып жатқанда, Корольдік канал жобасының акционері, Лайнстердің 2-ші герцогы Уильям Фицджеральд, бастапқы жоспарланған бағыттың орнына, каналды Майнуттың оңтүстігіне қайта бағыттауды талап еткен болуы мүмкін (оны Картон Хаусқа жақын жерде мүлкі болған). Делейни маршруттың өзгеруіне басқа да себептерді атады, соның ішінде солтүстік бағыт қосымша шлюзді қажет ететіні, бұл бағыт Майнутқа қызмет етпейтіні және екі бағыттың да шығындары шамамен бірдей болғаны. Алайда, бұл есептеулер мүлдем қате болып шықты. Осы бағытқа Рай суының (Рай өзені деп те аталады) үстінен су құбыры салу қажет болды. Осы бағытты таңдау Лейкслип шипажайларының табылуына әкелді. Шипажай салынған Лейкслип маңында Ирландиядағы ең қымбат азаматтық инженерлік жұмыстардың бірі жүргізілді, себебі канал (жаңадан ашылған шипажаймен бірге салынған) Рай-Водолу аңғарынан 26 метр (85 фут) төмендегі деңгейден өтуі керек болды. Инженерлік жұмыстың аяқталуына 6 жыл кетті. "Рай суы" су құбырының құрылысы 1790 жылы басталды және техникалық және қаржылық қиындықтарға толы болды.
The Royal Canal was conceived by a member of the board of the Grand Canal company, and designed to compete with that canal. The Royal Canal was to be 175.4 kilometres long (it ended up being 144.8 kilometers in length). Construction began in 1790. When plans for the Royal Canal were being devised in the mid 18th century, William FitzGerald, 2nd Duke of Leinster, a shareholder of the Royal Canal scheme, may have insisted that the canal be re routed south of Maynooth (where he had an estate at Carton House) rather than the initially planned route north of Maynooth (according to Caesar Otway. However, other reasons for the change in route are mentioned by Delaney including that the northern route would involve an additional lock, that this route would not serve Maynooth and that the estimates in cost were similar for both routes. The estimates would prove to have been grievously miscalculated. This route would require the creation of an aqueduct crossing the Rye Water (also known as the Rye River). The selection of this route led to the discovery of the springs at Leixlip Spa. The area around Leixlip where the spa was built saw one of the most expensive civil engineering tasks ever undertaken in Ireland as the canal (built alongside the newly discovered spa) had to cross the Rye Water valley, 26 metres (85 ft) below the level of the canal. The engineering effort took 6 years to complete. Construction of the Rye Water aqueduct commenced in 1790 1 and was fraught with difficulties, both technical and financial.
Операция
Бұл бұлақ кем дегенде 20 жыл бойы денсаулық сақтау орны ретінде пайдаланылды. 1839 жылы Цезарь Отуэй осы сауықшылық орынды "Ирландиядағы ең әдемі және мол сулы жерлердің бірі" деп сипаттады және бұлақ қыста табылғандықтан, оның жылуы басқа бұлақтарға қарағанда анық байқалатынын айтты. Отуэйдің сөзіне қарағанда, бұлақта қызыл құрт бар екендігі айтылады, оны жаралы аяқты емдеу үшін қолдануға болады, ал осы судың бір-екі квартын ішу "виски қызуынан" құтылуға көмектеседі. Ол өзі бұл емнің куәсі болған. 1794 жылғы "Anthologica Hibernica" еңбегінде бір бақылаушы жексенбі күні таңғы 6-дан кешкі 5-ке дейін шамамен 12 000 адам сауықшылық орынға қарай жол тартқанын есептеген. Лейкслип сауықшылық орнының және оған жиналған көпшіліктің карикатурасы Дублин Тринити колледжінің Робинсон карикатуралар жинағында сақтаулы. Кейіннен Луиза көпірінің сауықшылық орнының танымалдылығы азайды және 1820 жылдан кейін адамдар баратын болмайды. Ирландияның Мұра кеңесі тапсырысымен жасалған Лейкслип сауықшылық орнының сақтау және басқару жоспарында Ирландияда мұндай жылу моншасының архитектуралық құрылысының басқа мысалы жоқ екендігі көрсетілген.
The spring was used as a health spa for at least 20 years. Caesar Otway in 1839 described this spa as "one of the most beautiful and abundant in Ireland" and noted that as the spring was discovered in winter, its warmth was apparent compared to other springs. Otway says that the spring is reputed to contain a red worm which may be used to cure a sore leg, and that drinking a quart or two of this water is known to cure "whiskey fever" he himself had witnessed this cure In the Anthologica Hibernica of 1794, an observer estimated that approximately 12,000 persons who made their way towards the Spa on one Sunday alone between 6 am and 5 pm. A caricature of the Leixlip Spa and its attendant crowds is held in the Robinson Collection of Caricatures at Trinity College Dublin. The popularity of the Louisa Bridge Spa waned later on, and it is noted that after 1820 people just stopped visiting. The Conservation Management Plan for the Leixlip Spa, commissioned by the Heritage Council (Ireland), notes that there are no other examples of such a thermal Bath architectural construction in Ireland.
20 ғасыр
Көп жылдар бойы шипажай 1972 жылға дейін назарсыздан қалды, содан кейін An Foras Forbartha (кейіннен Қоршаған ортаны қорғау агенттігіне (Ирландия) енген) бұл аймақты ғылыми тұрғыдан қызығушылық тудыратын жер деп хабарлады. 1974 жылы Каналды және оның төңірегіндегі аумақтарды қайта жаңарту үшін Корольдік каналдың жайлылығын қамтамасыз ету тобы құрылды. 1975 жылы An Taisce ұйымының Килдар бөлімшесі Лейкслип шипажайында қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді, содан бері бірнеше жергілікті топтар көптеген қайта жаңарту және күтім жұмыстарын атқарды. Лейкслип шипажайының даму тарихының толық мерзімдік кестесі 2009/10 жылғы шипажайды сақтау жоспарына қосылған. Шипажайды сақтау мақсатында Лейкслип қалалық кеңесінің, Килдар округінің кеңесінің, An Taisce, Duchas және Ирландия Ұлттық тарих мұражайының өкілдерінен тұратын комиссия құрылды. Луиза көпірі маңындағы шипажай Ұлы ашаршылық мұра жолында орналасқан, ал Лейкслип шипажайына жақын жерде Строкстаунның Роскоммоннан Дублинге ашаршылықтан көшіп келгендерінің саяхатын еске сақтайтын қоладан жасалған екі жұп аяқ киімнен тұратын мүсін орнатылған.
The spa remained neglected for many years, until 1972 when An Foras Forbartha (who were later absorbed into the Environmental Protection Agency (Ireland)) reported the area as being of scientific interest. In 1974 the Royal Canal Amenities Group was formed to restore the Canal and surrounding areas. In 1975 the Kildare Branch of An Taisce did restoration work on the Leixlip Spa and there has been much restoration and maintenance work done by several local groups since then a full timeline history of the development of the Leixlip Spa is included in the 2009/10 Conservation Plan for the Spa. To preserve the spa, a committee was set up from members of Leixlip Town Council, Kildare County Council, An Taisce, Duchas and the Irish National History Museum. The Louisa Bridge Spa lies along the Great Famine Heritage Trail and a sculpture of a pair of bronze shoes is located close to the Leixlip Spa, commemorating the travel of Strokestown's Famine Emigrants from Roscommon to Dublin.
Фольклорлық
Духастағы Ирландияның қолжазбалар жинағынан (Ирландия фольклорлық комиссиясы) алынған құжат 1938 жылы жиналған халықтық әңгімелер туралы ақпаратты сипаттайды – бұл "Спа", сондай-ақ "Темір Спасы" немесе "Темір Құдығы" деп белгілі. Мұнда Спа көз аурулары мен қыстыққа қарсы ем ретінде сипатталған. Суда кішкентай құрт мекендейді деп есептелген, оны екі матаның арасына салып, "әлсіз көзді" емдеу үшін көзге қоюшы еді. Кейбір адамдар матаның бөліктерін жақын жердегі бұталарға тастаған, бірақ көптері олай істемеген, себебі бұл құдыққа ешқандай қасиетті тұлға байланысты болмаған. Лейкслипте қасиеттілермен байланысты екі құдық болған: Әйелі Екатеринаның құдығы және Әйелі Колумсилдің құдығы.
A document from the Manuscript Collection of Ireland at Dúchas (Irish Folklore Commission) describes folklore information collected in 1938 about the Spa – known as the Iron Spa or the Iron Well. Here the Spa is described as having the cure for eye problems and chilblains. A small worm was thought to live in the waters, and this would be placed between two pieces of cloth and held to the eyes to cure 'weak eyes'. It is noted that some people left the pieces of cloth on the nearby briars, however, more did not as there was no saint associated with this well. There were two other wells in Leixlip associated with saints: St Catherine's Well and St Columcille's Well.
Басқа
2003 жылы Ирландияның ішкі су жолдары қауымдастығының (IWAI) хабарламасында, шипажайды тазалау жөнінде мәлімет берілген. Авторлар сол кезде Килдэр округінің әкімдігі мен Лейкслип қалалық әкімдігі Ирландияның ұлттық мұрасының бір бөлігі және Килдэр аймағындағы маңызды нысан болып табылатын шипажайды қалпына келтіру жұмысын жалғастыруға жауапты екенін айтқан.
From an Inland Waterways Association of Ireland (IWAI) newsletter of 2003, a cleanup of the spa was described. The authors suggest then that it was at that point the responsibility of the Kildare County Council and Leixlip Town Council to continue with the work to restore the spa which is part of Ireland's National Heritage and an important feature in the Kildare area.