Кіріспе

Бразилияның байланыссыз жергілікті тайпасы
тілі
Кавахива тайпасы, бұрын Рио-Пардо тайпасы деп аталған, Бразилияның Мату-Гросу штатындағы Рио-Пардоның солтүстігіндегі Колниза қаласының жанында тұратын байланыссыз жергілікті тайпа. Олар көшпенді тіршілік етуге бейім және сыртқы адамдармен байланыс жасай бермейді. Сондықтан олар негізінен қалдырған физикалық іздерінен белгілі – жебелер, тоқыма себеттер, гамактар және ортақ тұрғын үйлер. Кавахиваның қазіргі замандағы өмір сүруі 1999 жылдан белгілі болды, бірақ бұл тайпаның тарихы 1700 жылдарға дейін жететін болса мүмкін. Олардың өмір сүруіне орманды қырқу, заңсыз ағаш кесу, сондай-ақ өлтіру немесе құлдыққа салу әрекеттері қауіп төндіреді. 2005 жылы Бразилия үкіметі Кавахива тайпасына қатысты геноцид мүмкіндігін тергеді, бірақ ешкім сотқа тартылмады. Тайпаның жері 2001 жылдан бері жергілікті қорғауға алынған, бірақ сот шешімімен қорғау мерзімі бірнеше рет алынып, кейіннен қайта жаңартылды. 2012 жылы бұл жер ресми түрде қорық болып жарияланды. 2013 жылы үкімет 2011 жылы түсірілген Кавахива тайпасының видеосын жариялады, бұл әлемдік жаңалықтарда кеңінен таралды.

Мәдениет

Кавахива халқы – Бразилияның байланыс орнатылмаған, түпкілікті тайпасы. Олар Бразилияның Мату-Гросу штатындағы Рио-Пардо аймағында өмір сүреді, бірақ сыртқы әлемнен келіп тұратын қауіптердің салдарынан көшпенді тіршілікке бейім. Басқа тайпалармен байланыстары аз, сондықтан оларды сырттан келген адамдар сирек көреді. Кавахива тайпасы қалдырған физикалық іздерінен – жебелер, себеттер, гамактар мен төсеніштерден танылады. Олардың сөйлейтін тілі, белгілі Кагвахива тілінің бірнеше нұсқаларынан өзгешеленеді. Дегенмен, олардың Тупи тайпасынан тарағандарына сенімді. Джеймс С. Олсонның сөзінше, "18 ғасырдағы Мундуруку тайпасының кеңеюі Кавахиба тайпасын ығыстырып, оларды кішірек топтарға бөліп жіберді". Қазіргі заманғы Кавахива тайпасы туралы әңгімелер 1980 жылдарға дейін барып жетеді, бірақ олардың бар екендігі туралы алғашқы нақты хабар 1999 жылы аймақта жұмыс істеген орман шаруашылығы жұмыскерлерінен түсті. Бұл шешім сотта жойылды, бірақ 2001 мен 2005 жылдар аралығында бірнеше рет қайта күшіне енгізілді. Кейіннен FUNAI Кавахива тайпасына тиесілі деп саналатын, азық-түлік, жабдықтар мен аң аулау құралдарымен толықталған тасталған ауылдарды тапты. 2005 жылдың желтоқсан айында Бразилия үкіметі Кавахива жеріне заңсыз енген 29 адамды қамауға алды. Қамауға алынғандардың арасында кәсіпкерлер, орман шаруашылығы жұмыскерлері және жер басып алушылар болды, олар жергілікті шаруалармен байланысы бар деп күдіктелді. Кавахива тайпасының геноцидіне қатысты федералдық тергеу басталды. Тергеу аясында 90 қамау ордері шығарылды, бірақ ешкім сотталмады. Бұл видеоны 20 жылдан бері FUNAI қызметкері болып жұмыс істеп келе жатқан Жаир Кандор түсірген. Видеода орманды аралап келе жатқан тоғыз адамнан тұратын тайпа мүшелерінің әңгімесі естіледі. Олардың барлығы жалаңаш, ал еркектер садақ пен жебе ұстап тұр. Екі баласы бар әйел камераны көріп, "тапуим" (жау) деп айқайлап, қашып кетеді. Бір ер адам топтан шығып, жағдайды тексеріп қайта оралады, камера операторы қауіпті құбыла жоқ екеніне көз жеткізгеннен кейін. Тіл маманы Ана Сюэли Арруда Кабралдың сөзінше, олар кешкі ас ішу үшін тоқтауға орын іздеп жатыр. Бұл Кавахива тайпасының бейнеге түсірілген алғашқы жазбасы болды.