Кіріспе

Westendorp v R, [1983] 1 S. C. R. 43 – Канада Жоғарғы Сотының 1867 жылғы Конституциялық актінің 91(27)-тармағына сәйкес федералды парламенттің қылмыстық құқық саласындағы өкілеттігінің шегі туралы қабылданған шешімі. Бір дауыспен қабылданған шешімде, көшеде проституция мақсатында тұруға тыйым салатын қалалық ереже қылмыстық құқықтың тыйым салу сипатында болып табылады және осылайша провинциялық конституциялық биліктің құзырынан тыс екені анықталды. Бұл шешім көптеген құқықтанушыларды таң қалдырды, олар бұл шешімнің бұрынғы Жоғарғы Сот шешімдерімен үйлеспейтінін есептеді, онда моральдық сипаттағы провинциялық заңдар провинциялық билік шеңберінде қолдау тапқан (Канада (Бас прокурор) Монреаль (қаласы), [1978] және Нова-Скотия (Цензуралық кеңесі) МакНилге қарсы [1978]). Бұл сонымен қатар Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартасы Жоғарғы Сотта алғаш рет аргумент ретінде келтірілген іс болды, бірақ хартаға қатысты аргумент сот отырысы барысында тоқтатылды.

Өмірбаян

Ленор Вестендорп досымен бірге Калгаридегі көшеде жасырын полиция қызметкеріне жақындап, оны жыныстық қатынасқа тартуға шақырды. Екеуі де полицияға қаралып, көшеде жезөкшелікпен айналысуға тыйым салған заң бойынша айып тағылды. Сотта Вестендорп заң бойынша кінәлі деп танылды. Вестендорп заңның қылмыстық заңға сәйкес келмейтіндігін және тек федералды үкіметпен заңдастырылуы керектігін айтып, Жоғарғы Сотқа шағымданды.

Өкілетті органның заңына қарсы конституциялық шағым

Бұл ереже кеңінен формулировкаланған: "Ешбір адам жезөкшелік мақсатымен көшеде болмауы немесе қалуы тиіс емес". Соңынан келген бөлімде ешбір адамның жезөкшелік мақсатымен басқа адамға ұсыныс жасауына болмайтыны айтылған. Кез келген байланыс немесе нақты әрекет туралы ештеңе көрсетілмеген, ал айыптар сол заңда аталған басқаларынан әлдеқайда ауыр болды. Ереженің негізгі мақсаты – көшелерді пайдалануды жеңілдету, көлік және жаяу жүргіншілердің жиналуын болдырмау, яғни қоғамдық тыныштықты сақтау.

Соттың пікірі

Ласкин С. Ж., бірауыздан сот шешімін жазған, заң провинцияның құзыретінен тыс екенін анықтады. Ласкин заңның "жасанды" екенін тапты, себебі оның нақты мақсаты көшелерді қауіпсіз ету емес, керісінше, жезөкшелікті бақылау немесе жазалау еді. Оның пікірінше: егер провинция немесе муниципалитет жезөкшелікке тікелей шабуылды көшелерді бақылау арқылы жасыра алса, онда осыған ұқсас әрекеттерді есірткі саудасына қатысты да жасауы мүмкін. Сонымен қатар, осы көзқарас бойынша, қала көшелерінде болатын шабуылдарды көшелерді бақылаудың бір бөлігі ретінде жазалауға тырыспауы мүмкін бе?! Қала әкімдігі жезөкшелікті бақылауға немесе тыйым салуға қаншалықты ниеттенсе де, осы жағдайда заң шығару билігінің бөлінуіне қайшы келетін әрекет жасалды. Егер мақсат - қоғамдық тәртіпсіздікті тоқтату болса, онда неге екі адамның бір-біріне жақындауына кедергі келтірмеске? Сот шешімі бойынша, муниципалитет жезөкшелікті мақұлдамайды және оны тоқтату үшін қылмыстық заң шығаруға тырысады. Сот сонымен қатар осы сияқты заңнама тудыруы мүмкін прецеденттерді де қарастырды; егер рұқсат берілсе, онда қалалар дубликатталған заңдарды қабылдауға мүмкіндік беретін қылмыстық кодекске кең ауқымды әсер етуі мүмкін. Бұл іс осы саладағы көптеген сот шешімдеріне қайшы келеді, онда сот провинциялық билікке негізделген заңнаманы күштен шығарды, оны қылмыстық құқық саласына араласу әрекеті деп таныды. Вестендорптың адвокаты сотқа ұсынған құжаттарында Құқықтар Хартиясын көтерді, бірақ ауызша отырыс кезінде Хартияға қатысты аргументтерден бас тартты.