Ли Шоу – Чэн Хань императоры, таққа отырып, мемлекеттің атын өзгертті. Әулеттің құлдырауына зорлық-зомбылық пен ысырап себеп болды. Тарих, билеушілік туралы мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ли Шоу (李寿; 300–343), әдепті аты Укао (武考), сондай-ақ қайтыс болғаннан кейін (Чэнь) Ханның Чжаовэнь императоры ((成)漢昭文帝) ретінде танымал, Ди тайпасынан шыққан Қытайдың Чэнь Хан әулетінің императоры болған. Ол Чэнь Ханның негізін қалаушы император Ли Сюньнің туысы еді, бірақ 338 жылы Ли Сюньнің ұлы Ли Циді құлатқаннан кейін, ол Ли Сюньнің режимінен өзін ажыратты, мемлекеттің атын Чэньден Ханға өзгертіп, императорлық ата-бабалар ғибадатханасын бөлек құрды. Дегенмен, дәстүрлі тарихшылар оның режимін жеке мемлекет деп санамай, Ли Сюньнен Ли Шудың ұлы Ли Шиге дейінгі билік тізбегін бір Чэнь Хан мемлекеті ретінде қарастырды. Ли Шоу бастапқыда Ли Сюньге тән мейірімділік пен қарапайымдылықпен белгілі болды, бірақ кейіннен Кейінгі Чжао императоры Ши Худың билеу стилін ұстанды, қатал және ысырапшыл билік жүргізіп, халыққа ауыр салық салды және Чэнь Хан мемлекетіне зиян келтірді.
Li Shou (; 300–343), courtesy name Wukao (武考), also known by his posthumous name as the Emperor Zhaowen of (Cheng) Han ((成)漢昭文帝), was an emperor of the Di led Chinese Cheng Han dynasty. He was the cousin of Cheng Han's founding emperor Li Xiong, but after he overthrew Li Xiong's son Li Qi in 338, he disassociated himself from Li Xiong's regime by renaming the state from Cheng to Han, and further setting up a different imperial ancestral temple. Traditional historians, however, did not consider his regime a separate state and treated the succession from Li Xiong to Li Shou's son Li Shi as a single Cheng Han state. Li Shou was initially known for lenience and thriftiness—the same virtues commonly associated with Li Xiong—but later imitated the ruling style of Shi Hu, the emperor of Later Zhao, by ruling harshly and extravagantly, greatly inflicting burdens on the people and damaging the Cheng Han state.
Ли Сюнь билігі кезінде
Ли Шу – Ли Сянның (李) ұлы, Ли Сюннің сенімді туысы және басты кеңесшісі, ол Хан ханзадасы атағын алған еді. Ли Шу 18 жасқа толғанда Ли Сюн оның қабілетіне сеніп, оны генерал етіп тағайындады. Ол Цзиньшу (晉壽, қазіргі Гуанъюань, Сычуань) бекетінде өзінің ерекшелігімен көзге түсті. 328 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, оған бірнеше маңызды лауазымдар беріліп, Фуфенг герцогы атанды. 332 және 333 жылдардағы жорықтарда ол Чэн Хан әскерін Чиннің Нин провинциясын (寧州, қазіргі Юньнань және Гуйчжоу) жаулап алуға жетекшілік етті. Бұл провинцияны Чэн Хан әскерлері бұрын бағындыра алмаған еді, осы арқылы ол генерал ретіндегі беделін одан да нығайтты. Осы жеңісі үшін ол Цзяньнин ханзадасы болды.
Li Shou was a son of Li Xiong's trusted uncle and key advisor Li Xiang (李驤), who carried the title of the Prince of Han. When Li Shou was 18, Li Xiong, believing in his talent, made him in general, and he distinguished himself at his post of Jinshou (晉壽, in modern Guangyuan, Sichuan). After his father died in 328, he was given a number of important posts and created the Duke of Fufeng. In a campaign in 332 and 333, he further led a Cheng Han army to conquer the Jin possession Ning Province (寧州, modern Yunnan and Guizhou) which Cheng Han forces had previously been unable to conquer, further solidifying his reputation as a general. For this victory, he was created the Prince of Jianning.
Ли Цзының тұсында
Ли Сюнь 334 жылы қайтыс болғаннан кейін, Ли Сюньнің бұйрығына сәйкес, оның жүрегі елжіреген немере інісі және тақ мұрагері Ли Бан таққа отырды. Ли Шоу Хэ Диан (何點) және Ван Гуй (王瓌) қатарлы үкіметті басқарудағы маңызды лауазымды тұлғалардың бірі болды. Ли Сюньнің ұлдары Ли Юэ (李越) пен Ли Цзидің Ли Банды құлату жоспарына қатысқан жоқ, сондай-ақ оған қарсы да болған жоқ. Ли Юэ сол жылы Ли Банды өлтіріп, Ли Цзиді император еткеннен кейін Ли Шоу Хан патшасы болып тағайындалды және бастапқыда үкіметті басқаруды жалғастырды. Ли Чидің туысы Ли Ши (李始) Ли Шоудан Ли Чиді тақтан түсіруге оның көмегін сұрағанда, Ли Шоу бас тартты. Ал Ли Ши оны адалсыздықпен айыптады, бірақ Ли Чи Ли Шоудан Ли Банның ағасы Ли Уға (李玝) шабуыл жасауын өтінді, өйткені Ли Банды Ли Юэ мен Ли Цзи туралы ол бұрын ескерткен болатын. Ли Шоу Ли Уды қашуға көндіру үшін елшілер жіберді және оған қашуға мүмкіндік жасады, соның салдарынан Ли У Цзинь мемлекетіне қашты. Осы жорықтан кейін Ли Чи Ли Шоуды Лян провинциясының (梁州, қазіргі Сычуаньның солтүстік бөлігі) губернаторы етіп тағайындады және оны Фучэндегі (涪城, қазіргі Сычуань провинциясының Мяньян қаласы) лауазымында қалдырды. Ли Чи билік құрған жылдары, ол үнемі бүліктерге күдікпен қарады, ал Ли Шоу Ли Чи оны өлтіруі мүмкін деген қорқынышпен жүрді, себебі Ли Чи мен Ли Юэ екеуі де одан сескенді. Сондықтан ол астанасы Чэндуға баруға мәжбүр болғанда, өзінің бағыныштыларына Кейінгі Чжаоның шабуылдары туралы жалған хабар беруін тапсырды, содан кейін ол қорғаныс бекетіне қайта оралды. 338 жылы Ли Шоу усақ-түйекші Гонг Чжуанмен (龔壯) кеңес өткізді, ол оған көтеріліс жасап, өзін Цзиньнің вассалы деп жариялауға кеңес берді. Ли Шоу одан әрі өзінің кеңесшілері Ло Хэн (羅恆) пен Цзе Симинмен (解思明) бірге шабуыл жоспарын жасады. Ли Чи бұл туралы қандай да бір қауесеттерді естіп, бірнеше рет евнух Сю Фуды (許涪) Ли Шоуды тыңдауға жіберді, сондай-ақ Ли Шоудың асырап алған ағасы Ли Юды (李攸) улады. Ли Шоу жауап ретінде, өзінің жеңгесі Рен Дяодан (任調) жасаған хатты жолдады, онда Ли Чи Ли Шоуды тұтқындап, өлтіруге ниеттенгені айтылған; содан кейін ол хатты әскерлеріне көрсетті. Әскерлері хатқа сене келіп, Чэндуға аттануға келісті. Ли Шоудың шабуылы Ли Чи үшін күтпеген оқиға болды, сонымен қатар Ли Шоудың мұрагері Ли Ши, астана күзетшілерінің офицері, қақпаларды ашып, әскерлерді қарсы алды. Ли Шоу Ли Чиге Ли Юэ мен Ли Чиге сенген бірнеше лауазымды тұлғаларды өлім жазасына кесуді бұйырды. Содан кейін Ли Шоу Ли Чидің әйелі, император жесір Реннің бұйрығымен жасалған жарлықты қолдан жасады, онда Ли Чи тақтан алынып, оған Цзионду герцогі атағы берілді. Ли Чи сол жылы өз-өзіне қол жұмсады.
After Li Xiong died in 334 and was succeeded by his nephew and crown prince Li Ban, pursuant to Li Xiong's edict, Li Shou was one of the key officials in control of the government, along with He Dian (何點) and Wang Gui (王瓌). He did not appear to be involved either for or against the plot by Li Xiong's sons Li Yue (李越) and Li Qi to overthrow Li Ban, and after Li Yue assassinated Li Ban later that year and made Li Qi emperor, Li Shou was created the Prince of Han and continued to initially be in control of the government. When Li Qi's cousin Li Shi (李始) asked Li Shou to join him to depose Li Qi, Li Shou refused—and Li Shi in turn falsely accused him of treason, but Li Qi instead asked Li Shou to attack Li Ban's brother Li Wu (李玝), who had warned Li Ban previously about Li Yue and Li Qi. Li Shou sent messengers to persuade Li Wu to persuade him to flee and left a path for Li Wu to do so, so Li Wu fled to Jin. After this campaign, Li Qi made Li Shou the governor of Liang Province (梁州, modern northern Sichuan) with his post at Fucheng (涪城, in modern Mianyang, Sichuan). During his reign, Li Qi was constantly suspicious of possible rebellions, and Li Shou frequently worried that Li Qi would kill him, as both Li Qi and Li Yue were apprehensive of him. Therefore, whenever he had to visit the capital Chengdu, he had his subordinates submit false report of attacks by Later Zhao, so that he could then return to his defense post. In 338, Li Shou consulted the hermit Gong Zhuang (龔壯), who advised him to rebel and to declare himself a Jin vassal. Li Shou then further planned an attack with his advisors Luo Heng (羅恆) and Jie Siming (解思明). Li Qi, hearing some rumors of this, several times sent the eunuch Xu Fu (許涪) to spy on Li Shou and also poisoned Li Shou's adoptive brother Li You (李攸). Li Shou, in response, forged a letter from his brother in law Ren Diao (任調), which stated that Li Qi was about to arrest and kill Li Shou; he then showed the letter to his soldiers. His soldiers believed the letter and agreed to march on Chengdu. Li Shou's attack was not anticipated by Li Qi, and further, Li Shou's heir apparent Li Shi, a capital guards officer, opened the gates and welcomed the forces in. Li Shou forced Li Qi to order the execution of Li Yue and several other officials that Li Qi trusted. He then forged an edict by Li Xiong's wife Empress Dowager Ren deposing Li Qi and creating him the Duke of Qiongdu. Li Qi committed suicide later that year.
Билік
Лоу мен Цзе Ли Шоуға тек Чэнду патшасы атағын алуға және Цзиньге вассал ретінде бағынуға кеңес берді, бірақ Рен, Цай Син (蔡興) және Ли Ян (李艷) Ли Шоуды оның орнына таққа отыруға көндірді. Ол содан кейін мемлекеттің атын Чэннен Ханға өзгертті және әкесі Ли Сян мен анасы Леди Цанды құрметтейтін жаңа императорлық храм салды, осылайша Ли Сюньнің билігімен байланысын үзді. Шындығында, ол Ли Сюнь дәуіріндегі оқиғаларға соншалықты ұялғандықтан, өзінің бағыныштыларының тілектері мен есептерінде Ли Сюньнің қасиеттеріне сілтеме жасауға тыйым салды, өйткені ол Ли Сюньнен барлық жағынан озып кете алатынына сенді. Ол Гонды уақытша шеттеуден шығып, жоғары кеңесші болып қызмет етуге шақырды, бірақ Ли Шоудың Цзиньге вассал болуға дайын еместігіне көңілі қалған Гон бас тартты. Ол әйелін, ханшайым Янды императорлық әйел етіп тағайындады және Ли Шиді тақ мұрагері етіп бекітті. 338 жылы императорлық әйел Реннің ағасы, Рен Ян (任顏), төңкеріс жасауға тырысты, бірақ оның жоспары ашылып, жазаланды. Ли Шоу мұны Ли Сюньнің барлық қалған ұлдарын өлтіру үшін пайдаланды. 339 жылдың көктемінде Чэн Хан Ли Шоудың бұрын басып алған Нин провинциясын Цзиньге жоғалтты. Бірақ келесі бірнеше жыл бойы Цзинь мен Чэн Хан Нин провинциясының бөліктері үшін күресіп жатты. 340 жылы Кейінгі Чжаоның императоры Ши Ху Ли Шоуға хат жазып, Цзиньге қарсы одақ құруды ұсынды. Ли Шоу келісті және Цзе қарсылық көрсеткеніне қарамастан, шабуылға дайындықпен флот құрастыруға және азық-түлік жинауға кірісті. Гонг Чэндуға келіп, Ли Шоуға жағдайды талдап берді: егер Цзинь құласа, Ли Шоу да Кейінгі Чжаоның үлкендігіне байланысты оған бағынуға мәжбүр болады. Содан кейін Ли Шоу Цзиньге шабуыл жасау жоспарын тоқтатты. Шындығында, сол жылдың соңында Ли Шоу Ши Хуға жолсыз сөздермен жазғаннан кейін, Кейінгі Чжаомен одақтасу мүмкіндігі одан әрі қиынға түсті, бұл Ши Худы қатты ренжітті. Билігінің басында Ли Шоу Ли Сюньнің мейірімділікпен билеу саясатын ұстанды, бірақ кейіннен, Кейінгі Чжаоға жіберген елшілері Ши Худың қатал заңдармен тәртіп орнатқанын хабарлағаннан кейін, ол өзінің билеу стилін күрт өзгертті және Ши Худы еліктеп, көптеген құрылыс жобаларын бастады. Бұл, Ши Ху халқына салған ауырлық сияқты, Чэн Хан халқына да ауыр тиді, олардың мемлекетке деген адалдығын әлсіретті. 343 жылы Ли Шоу қайтыс болды және оның орнына тақ мұрагері Ши отырды.
Luo and Jie suggested Li Shou claim only the title Prince of Chengdu and submit to Jin as a vassal, but Ren, Cai Xing (蔡興), and Li Yan (李艷) persuaded Li Shou to take the throne instead. He then changed the name of the state from Cheng to Han and started a new imperial temple enshrining his father Li Xiang and his mother Lady Zan, making a break with Li Xiong's regime. Indeed, he was so embarrassed about the events of Li Xiong's era that he ordered that his subordinates' petitions and reports not be allowed to refer to Li Xiong's virtues, believing that he could exceed Li Xiong in all things. He requested that Gong come out of his seclusion and serve as a senior advisor, but Gong, disappointed that Li Shou was not willing to be a Jin vassal, declined. He created his wife Princess Yan empress, and he created Li Shi crown prince. Later in 338, the official Ren Yan (任顏), Empress Dowager Ren's brother, plotted a coup but was discovered and executed. Li Shou used this as an excuse to also execute all of Li Xiong's surviving sons. In spring 339, Cheng Han lost Ning Province—which Li Shou himself had captured several years earlier—to Jin. For the next several years, Jin and Cheng Han would, however, continue to fight over parts of Ning Province. In 340, Later Zhao's emperor Shi Hu wrote to Li Shou, seeking an alliance against Jin. Li Shou agreed and began to build a fleet and store food supplies, ready to attack, despite opposition by Jie. Gong visited Chengdu and analyzed the situation for Li Shou—that if Jin were destroyed, Li Shou would be forced to submit to Later Zhao as well due to Later Zhao's sheer size. Li Shou thereafter cancelled the plan to attack Jin. Indeed, later that year, the chances of an alliance with Later Zhao was further damaged when Li Shou wrote Shi Hu with arrogant terms, causing Shi Hu much offense. Early in his reign, Li Shou followed Li Xiong's ruling methods of being lenient, but later, after his messengers to Later Zhao told him about how Shi Hu kept order by harsh laws, Li Shou modified his style to be far harsher and also, in emulation of Shi Hu, started many construction projects. This, just like how Shi Hu burdened his people, burdened the people of Cheng Han, greatly weakening their loyalty toward the state. In 343, Li Shou died and was succeeded by Crown Prince Shi.