Паку балығы: Түрлері, таралған аймақтары және экологиялық әсері
Pacu
Паку – Оңтүстік Американың тісқақ бас шабақтарына жақын, әртүрлі су тұщы балықтар. Піраньядан тіс пішінімен, мөлшерімен ерекшеленеді. Балықтар туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтың бірнеше түрінің жалпы атауы. "Паку" деп аталатын бірнеше балық түрі бар.
Common name for several species of fish
several fish species commonly called "pacu"
Паку (paˈku) – пираньяларға жақын, Оңтүстік Американың тұщы суларында мекендейтін, серрасалмид балықтарының бірнеше түріне қолданылатын жалпы атау. Паку мен пираньяның тістері әртүрлі, басты айырмашылық – жақтарының орналасуында. Пираньялардың тістері ұзын, өткір және айқын төмен қарай иілген, ал пакудың тістері төртбұрышты, түзу және аз дәрежеде төмен қарай иілген, тіпті кейде сәл жоғары қарай иілген. Сонымен қатар, паку пираньялардан гөрі ірірек болады, толық ұзындығы және салмағы 700-ге дейін жете алады.
Pacu (paˈku) is a common name used to refer to several species of omnivorous South American freshwater serrasalmid fish related to piranhas. Pacu and piranha do not have similar teeth, the main difference being jaw alignment; piranha have pointed, razor sharp teeth in a pronounced underbite, whereas pacu have squarer, straighter teeth and a less severe underbite, or a slight overbite. Additionally, the pacu can reach much larger sizes than piranha, at up to in total length and in weight.
Жіктеу
Паку, пиранья туыстарымен бірге, Characiformes отрядына жататын караксин балықтары, яғни тетраның бір түрі. Бұл балықтарды жіктеу процесі күрделі және көбінесе даулы, себебі ихтиологтар түрлерді белгілеу үшін қарама-қарсылықтар тудыруы мүмкін ерекшеліктерге сүйенеді. ДНК зерттеулері кейде түрлердің жіктелуін анықтаудың орнына, оны шатастырып жібереді. Нәтижесінде, жіктелу шартты түрде болуы мүмкін.
Pacu, along with their piranha relatives, are a characin fish, meaning a kind of tetra, belonging to the Characiformes order. The ongoing classification of these fish is difficult and often contentious, with ichthyologists basing ranks according to characteristics that may overlap irregularly. DNA research sometimes confounds rather than clarifies species ranking. Ultimately, classifications can be rather arbitrary.
Экзотикалық түр ретінде
Пакус өздерінің туған жерінен тыс, Оңтүстік Америкада да, басқа құрлықтарда да көптеген жерлерде жабайы табиғатқа әкелінген. Кейде оларды жергілікті балық аулауды жақсарту үшін жібереді, ал кейде аквариумнан үлкейіп кеткенде аквариумшылар босатып алады. Мұндай әрекет көптеген елдерде заңсыз және одан аулақ болуға кеңес беріледі.
Pacus have been introduced to the wild in many places outside their native range, both in South America and other continents. They are sometimes released to increase the local fishing, but others are released by aquarists when they outgrow their aquarium. This is illegal in many countries and strongly advised against.
Еуропа
2013 жылдың тамызында Скандинавия суларында паку табылды; балықшы Швеция мен Дания арасындағы жартылай тұзды Оресунд бұғазынан бір данасын тартып алды. 2013 жылдың тамызында Францияның Париж қаласында Сена өзенінде балық аулап жүрген балықшы паку ұстады. 2016 жылдың маусым айында Ресейдің Тула қаласындағы сулы көлде паку ұсталды. 2017 жылдың маусым айында Румынияның Дробета-Турну-Северин портында балық аулау жарысы кезінде паку кездейсоқ ұсталды. Балық балықшылардың біреуін шағып, балықтың тегі анықталғанша аймақта ескерту жарияланды. 2017 жылдың тамызында Швецияның Норрчепинг қаласында Мотала Стром ағысында паку ұсталды. 2019 жылдың шілдесінде Румынияның Бая-Маре қаласының жанында екі паку ұсталды. 2020 жылдың қыркүйегінде Польшаның Зегже су қоймасынан шамамен салмағы белгісіз паку ұсталды. 2024 жылдың ақпан айында Ирландияның Гардисе-Лоуг көлінде өлген паку табылды.
In August 2013, a pacu was discovered in Scandinavian waters; a fisherman pulled a specimen from the Øresund, a semi brackish strait between Sweden and Denmark. An angler fishing on the river Seine in Paris, France, caught a pacu in August 2013. In June 2016, a pacu was caught in a city pond in Tula, Russia. In June 2017, a pacu was accidentally caught during a fishing contest at the Port of Drobeta Turnu Severin, Romania. The fish bit one of the fishermen, leading to a general warning being issued in the region, until the origin of the fish can be determined. In August 2017, a pacu was caught in the stream Motala Ström in Norrköping, Sweden. In July 2019, two pacus were caught near Baia Mare, Romania. In September 2020, a pacu weighing approx. was caught in Zegrze Reservoir in Poland. In February 2024, a dead pacu was found in Garadice Lough, Ireland.
Азия
Пакус тропикалық Азияда, соның ішінде Вьетнам, Малайзия, Бангладеш, Таиланд және Үндістанда кеңінен таралды.
Pacus have become established in tropical Asia, including Vietnam, Malaysia, Bangladesh, Thailand, and India.
Жаңа Гвинея
1994 жылы Сепик өзеніне, ал 1997 жылы Раму өзеніне жергілікті балық түрлерінің көп аулануы салдарынан тағамдық көз ретінде әкелінді. Жергілікті тұрғындар осы балықты жергілікті түрлерді, оның ішінде жас крокодилдерді ығыстыруда және адамдарға жасалған бірнеше шабуылға кінәлі деп есептейді. Қызыл қарны бар паку негізінен өсімдікпен қоректенетін балық болғандықтан, Сепик өзеніндегі балықтардың өсу орындары және крокодилдер мен құстардың ұялайтын жерлері болған су өсімдіктерінің жүзбелі қабаттарын да жеп қойды. Осының нәтижесінде, бүкіл экожүйе кедейдеп, жергілікті халық бұрынғыдай оңай тіршілік ете алмайды.
Pacu were introduced in 1994 to the Sepik River, and in 1997 to the Ramu river as a food source, due to overfishing of native species. Local people blame the fish for outcompeting native species, including juvenile crocodiles, as well as for several attacks on humans. As a primarily vegetarian fish, red bellied pacu, have also consumed the floating mats of vegetation in the Sepik River, which operated as fish nurseries and crocodile and bird nesting sites. Thus the entire ecosystem has become impoverished and local people cannot subsist as easily as they once did.
Адам үшін маңызы
Пакулар өздерінің табиғи ареалдарында кеңінен ауланып және шаруашылыққа өсіріледі. IBAMA жүргізген зерттеуге сәйкес, Colossoma macropomum, Piaractus brachypomus және Mylossoma spp. түрлерінің барлығы Бразилиялық Амазонияда салмағы бойынша ең көп ауланатын балықтардың алғашқы 15-іне кіреді. (толық нұсқасын қараңыз). Теодор Рузвельт: «Паку мен пиранья сияқты шағын балықтарға қарапайым бас ілгегі жеткілікті» деп кеңес берген. Паку туралы ол былай деп қосты:
In their native range, pacus are widely fished and farmed. Based on a study by IBAMA, Colossoma macropomum, Piaractus brachypomus and Mylossoma spp. are all in the top 15 of the most caught fish (by weight) in the Brazilian Amazon. (see also online version), Theodore Roosevelt advised, "For small fish like the pacu and piranha an ordinary bass hook will do." Concerning the pacu, he added:
«Пакуды ұстауға жеңіл ұсқын мен катушка ыңғайлы болар еді. Біз осы балықты тыныш суларда аулауға көштік, каноэ ағысқа жүзуге мүмкіндік бердік және үлкен балықтарға жем ретінде балықтың бір бөлігін әрқашан сақтап алып жүрдік. Біз пакуды жергілікті халықтар сияқты аулағанбыз – сумен араластырылған маниок ұнын алып, оны ілгекке жем ретінде қоятынбыз. Бірақ, егер мұқият таңдалған жемдермен кейбір балықтарды ұстауға болатын болса, таң қалмасам, өйткені біз оларды кейде бетке шығып, бақытсыз жәндіктерді суға сүйреп алар едік». Соңғы кезде Оңтүстік Америка өзендері, оның ішінде Амазония, паку балығын ұстау үшін келетін демалыс балықшылары үшін танымал орынға айналды. Халықаралық ойын балықтары қауымдастығы Бразилиялық балықшылар үшін балық аулау курстарын ұйымдастырды, олар балық аулау туристеріне жетекші ретінде жұмыс істей алады. Паку шаруашылығына арналған тоғандарда жеммен балық аулағанда, Малайзиядағы балықшыларға паку тістерімен оңай үзіліп кететін нейлон желілердің орнына 2-ші немесе одан да үлкен өлшемдегі шеңберлі ілгектер мен тоқылған былғары желілерді пайдалану ұсынылады. Паку тоғандағы балықтар көбінесе жемді шайнап, жұтып қоятындықтан, балықшылар олардың жеммен бірге жүзіп кетуіне мүмкіндік беруі керек. Егер балықшы желіні ғана тартып алса, шеңберлі ілгек балықтың аузының шетіне сырғып, ұшын сонда бекітеді.
"A light rod and reel would be a convenience in catching the pacu. We used to fish for the latter variety in the quiet pools while allowing the canoe to drift, and always saved some of the fish as bait for the big fellows. We fished for the pacu as the native does, kneading a ball of mandioc farina with water and placing it on the hook as bait. I should not be surprised, though, if it were possible, with carefully chosen flies, to catch some of the fish that every once in a while we saw rise to the surface and drag some luckless insect under." More recently, South American rivers including the Amazon have become a popular destination for recreational anglers, who go to fly fish for pacu. The International Game Fish Association has sponsored fly fishing courses for native Brazilian fishermen, typically accustomed to subsistence fishing, so they can work as guides to fishing tourists. When bait fishing in pacu stocked ponds, anglers in Malaysia are advised to use circle hooks, size 2 or larger, and braided leather rather than nylon leaders which are easily broken by the pacu's teeth. Since pond pacu often nibble at the bait before taking it, anglers should let them swim away with the bait. If the angler simply allows the line to tighten, the circle hook will slide to the side of the fish's mouth and embed its point there.
Тамақ үшін пайдаланылатын балық
Теодор Рузвельт өзінің «Бразилияның жабайы табиғаты арқылы» атты кітабында пакуды аулап, жегені туралы жазған. Аквакультура шамадан тыс балық аулау дағдарысын жеңілдетуге, сондай-ақ балық қорын арттыру арқылы азық-түлік қауіпсіздігін жақсартуға көмектеседі. Пакудың түрлі түрі әлемде жылы су шаруашылығында жиі қолданылады. Пакулар фермалық тоғандардағы төмен оттегілі суға төзімділігімен ерекшеленеді, сондықтан оларды өсіруге қолайлы. Олардың тамақтануында қымбат ақуыз көп қажет болмайды және жылы немесе температурасы реттелген ортада жыл бойы өсірілуі мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, «фермада өсірілген пакудың дәмі жолақты бас, тилапия және көкбалықтың дәмімен салыстыруға болады, бірақ шабақтан жоғарырақ». Оңтүстік Америкада паку өте бағалы, себебі оның дәмі тәтті және жұмсақ. Аквариумда өсірілген пакуды пісіріп жеуге болады, бірақ аквариумда уытты препараттар қолданылмағанына көз жеткізу керек. Бұл ақпарат құралдарында балықтар еркектердің жыныс мүшелеріне шабуыл жасай алады деген қате ескертулерге әкелді. Бұл хабарламалар шын мәнісінде жеңіл қабылдануға тиіс болмаған әзілге (олардың жаңғақтарды жеуіне қатысты) негізделген.
Theodore Roosevelt wrote of catching and eating pacu in his book Through the Brazilian Wilderness. Aquaculture may relieve the overfishing crisis, as well as improve food security by boosting fish supplies. Various species of pacu are increasingly being used for warm water farm fishing around the world. Pacu are considered ideal for their tolerance of the low oxygen water in farm ponds. They also don't require a lot of expensive protein in their diet, and can be raised year round in warm or temperature controlled environments. Research shows that the "flavor of [farmed] pacu is comparable to that of hybrid striped bass, tilapia, and rainbow trout, but superior to catfish." In South America, pacu are prized for their sweet, mild flavor. Aquarium raised pacu can be cooked and eaten, but care should be taken to ensure that no toxic medications were used in the aquarium. This led to media reports mistakenly warning that the fish could attack testicles. The reports were based on a joke (referring to their actual feeding on tree nuts) that was not meant to be taken seriously.