Уильям Фиц-Данкан: Шотландия мен Англияның күшті бароны

Кіріспе

Уильям Фиц Дункан (көне француз тілінде Guillaume fils de Duncan және орта ирланд тілінде Uilleam mac Donnchada) – шотланд ханзадасы, Шотландия королі Дункан II-нің Дунбардан келген Этельреда әйелінен туған ұлы. Ол Шотландия мен Англияның солтүстігіндегі аумақтардың ірі феодалы және әскери жетекші болды. 1094 жылы оның әкесі, король Дункан II, король Домналл (Дональд) III Банның талаптарын қолдаған Мернс Мормаері Маэль Петairдің қолынан қаза тапты. Оның анасы Этельреда, сәби Уильямды алып, Шотландиядан Құмберлендтегі Аллердейлдің қауіпсіздігіне қашып кеткен болуы мүмкін, онда оның ағасы Аллердейлдің Уолтхеофы билік етті. Уильям жалғыз бала ретінде туысқандарының арасында өсті. Он жылдай өткен соң, ол өгей ағасының сарайына барды. Атасы Александр I билік құрған кезде Уильям өмір сүруге лайықты тәнасип (яғни «белгіленген мұрагер») ретінде қарастырылған болуы мүмкін, бірақ Англияның Генрих I Дәуітті қолдады. Дәуіт таққа отырғаннан кейін, тұңғыш туғандық құқығы бойынша заңды король Уильям, Дәуіт оны сатып алды, мүмкін, тәнасип етіп. Уильям Александр I мен Давид I билік еткен кездегі шотланд патшалық грамоталарында куәгерлер тізімінде жиі кездеседі. 13 ғасырдың солтүстік ағылшын деректерінде Уильям Морей Мормаері болғандығы айтылады. Бұл дерек алдауға негізделмегендіктен, 1130 жылы Морей королі Оэнгустың жеңілісінен кейін Уильям Морейді билеушісі болған болуы мүмкін. Бұл сыйлық Дәуіттің ұлы Генрихтің ересек болуымен байланысты болуы мүмкін, сондай-ақ оның Оэнгустың қызына үйленуіне де ықпал еткен болуы мүмкін. Морейді билеумен қатар, Уильям Аллердейл, Скиптон және Крейвен аймақтарын басқарды, осылайша ол Солтүстік Англияның ең ірі барондарының біріне айналды. Уильям көрнекті жауынгер болды. Оның ағасы, король Давид, Уильямды армиясын соғысқа жетектеуге жиі тапсыратын. Ол шотланд армиясын жиі басқарды. 1138 жылғы науқанда ол Гейл әскерін басқарды, олар Клитро шайқасында нормандық ағылшын армиясын жеңіп, корольдік армияның табысына үміттерді көтерді, бірақ бұл үміттер Стандарт шайқасында іске аспады. Уильям бірнеше рет үйленді. Оның бірінші некесі, 1137 жылы Уильям Месчиннің қызы Элисқа үйленген кезде, өліммен аяқталды. Одан соң ол 1160 жылы қайтыс болған Уильям (Эгремонт Уильям немесе Уильям Атлинг) және Скиптон ханым Сисели, Альбамарлдың 1-ші графы Уильям ле Гросқа үйленген үш қызы болған ұлын дүниеге келтірді. Оның үйленуінен оның әйелінің мұрагері болған Копленд иелігіне ие болды. Оның көптеген заңды емес балалары болды, олардың арасында Вимунд Оралдық та болуы мүмкін. Қазіргі кезде Домналь мак Уиллейм және Шотландия тағына ие болу үшін кейінгі шотланд патшаларына қарсы бірнеше рет көтерілген Мейк Уиллейм тайпасы, Оэнгус Морейдің қызынан туған заңды ұрпақтар деп есептеледі. Бұл қыз король Лулахтың немересі және мұрагері болды. Домналь мак Уиллейм 1187 жылдың 31 шілдесінде король Вильгельмге қарсы көтерілісте қаза тапты. Уильям Фиц Дункан 1147 жылы қайтыс болды, содан кейін Морей Дәуіттің қолына қайта оралды.

William fitz Duncan (a modern anglicisation of the Old French Guillaume fils de Duncan and the Middle Irish Uilleam mac Donnchada) was a Scottish prince, the son of King Duncan II of Scotland by his wife Ethelreda of Dunbar. He was a territorial magnate in northern Scotland and northern England and a military leader. In 1094, his father King Duncan II was killed by Mormaer Máel Petair of Mearns, supporting the claims of King Domnall (Donald) III Bán. It is probable that his mother Ethelreda took the infant William and fled Scotland to the safety of Allerdale in Cumberland where her brother Waltheof of Allerdale was lord. William, an only child, grew up there among his cousins. A decade or so later, he ventured to the court of his half uncle. Under the reign of his half uncle Alexander I, it is highly likely that William was regarded as a viable tánaiste (i. e. "designated heir"), but Henry I of England supported David. When David succeeded, William, as the legitimate king under the rules of primogeniture was certainly bought off by David, probably being made tánaiste. William repeatedly leads the lists of witnesses appearing in Scottish royal charters in the reigns of Alexander I and David I. A 13th century northern English source claims that William was Mormaer of Moray. As this source had no reason to deceive, it is highly likely that William was made the ruler of Moray after the defeat of King Óengus of Moray in 1130. It is feasible that this grant had something to do with the coming of age of David's son, Prince Henry and may also be a factor in his marriage to a daughter of Óengus. As well as being the ruler of Moray, William controlled the English lands of Allerdale, Skipton and Craven, making him one of the greatest barons of northern England. William was a great warrior. His uncle, King David, frequently tasked William with leading his armies in battle. He frequently led Scottish armies. In the campaign of 1138, he led an army of Gaels that defeated a Norman English army at the Battle of Clitheroe, raising the hopes for the success of the royal army, hopes which failed to materialize at the Battle of the Standard. William had several marriages. His first marriage was over, presumably through death, by the year 1137, when he married Alice, daughter of William Meschin. By the latter, he had a son, also called William (William of Egremont or William the Atheling), who died in 1160, and three daughters, including Cicely, Lady of Skipton, who married William le Gros, 1st Earl of Albemarle. His marriage brought him the lordship of Copeland, of which his wife was co heiress. He also had a large number of bastards, probably including Wimund of the Isles. It is now presumed that Domnall mac Uilleim, and the Meic Uilleim clan that repeatedly rebelled against later Scottish kings in their quest to gain the Scottish throne, were legitimate descendants of a marriage to a daughter of Óengus of Moray. This daughter was a granddaughter and heir general of King Lulach. Domnall mac Uilleim was killed on 31 July 1187 in an uprising against King William the Lion. William fitz Duncan died in 1147, whereupon Moray reverted back into the hands of David.