Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мотурата, сондай-ақ Тайэри аралы деп те аталады, Жаңа Зеландияның оңтүстігіндегі Тайэри өзенінің сағасында орналасқан арал. Төмен су кезінде құмды тілмен құрлыққа жалғасқан. Арал табиғат қорығы болып табылады және көптеген қорғалатын теңіз құстарының, әсіресе сарыкөзді пингвиндердің мекені. 1830-40 жылдары мұнда кит аулау станциясы жұмыс істеген, ол негізінен оңтүстік жұбы киттерін, содан кейін горбатый киттерді және басқаларын аулаған. Осы кезеңде Жаңа Зеландияның жағалауында көптеген жағалау кит аулау станциялары жұмыс істеді, нәтижесінде киттердің саны жоғалуға жақын келді. Бүгінде киттердің саны ақырындап қалпына келіп келеді, олар көші-қон маусымында осы аймақта кейде көрінеді. 2006 жылдың маусым айында Тайэри аузында төрт оңтүстік жұбы китінің тобы ойнап жүргенін көрді. Топтың құрамында 3 аталық және 1 аналық кит болды, олардың жұптасу тобы екені айтылды және Жаңа Зеландия суларында ұзақ уақыт бойы байқалмаған еді.
Moturata, also called Taieri Island, is an island in the mouth of the Taieri River in southern New Zealand. It is connected to the mainland by a sandy causeway at low tide. The island is a nature reserve, and is home to many protected seabirds, notably yellow eyed penguins. It was the site of a whaling station, primarily targeting southern right whales and secondly humpbacks and others in the 1830s and 40s. Many shore whaling stations were operating all around New Zealand's coastline in this time, causing whale numbers to deplete to almost extinction. Today, whales are making a comeback slowly, occasionally being seen in this area in their migrating season. In June 2006, a pod of four southern right whales were seen frolicking off Taieri Mouth. The group was composed of 3 males and 1 female, thought to be a mating group, which had not been observed in the waters of New Zealand for long period.
Тарих
Тайери аралы 1809 жылғы қарашада Роберт Кэмпбелл жалдаған және Роберт Мейсон басқарған Сиднейлік теңізшілердің "Уайт аралы" болуы мүмкін, олар он бір адамдық топтан сегізін түсірді. Уильям Такер, маорилер арасында "Така" және "Виоре" деп танылған, 1815 жылы Отаго Басшылығының жанындағы Уарекекеде (Қиянатшы жағажайы) қоныстанды. "Уайт аралы" солтүстік жағалау бойындағы бірнеше шақырым жердегі Жасыл арал болуы да мүмкін. 1839 жылы Отаго портындағы Отаго станциясының Веллер бауырлары Тайери аралында үш жыл бойы басқарған сыртқы станция құрды. Эдвард Шортленд 1839 жылы 70 тонна, 1840 жылы 15 тонна, ал 1841 жылы 8 тонна мұнай алынғанын жазды. Станцияны Кьюретон мырза басқарды. 1839 жылғы 9 маусым күні кешке капитан Уэллс басқарған "Дублин Пакет" бригі арал станциясынан мұнай алуға тырысқанда жағаға отырды. Ол екінші сержант, кеме қызметкері және Уэллерлердің Отаго станциясынан Сиднейге жіберілген психикалық ауруы бар "Дол" немесе "Коул" есімді адамды жоғалтты. 1844 жылы Вайкуаитиден Джонни Джонс аралда кит аулауды қысқа ғана уақытқа қайта жаңғыртты, онда Томми Чейзленд (австралиялық абориген тегінен) әйелі Пунамен, Те Матенга Тайароаның қарындасымен бірге топқа жетекшілік етті. Сапармен келген Фредерик Таккеттің айтуынша, "мүмкін, басқа ешқандай жерде жиырма ағылшын осы ашық, кірпішсіз арал сияқты ыңғайсыз жерде тұрмайды".
Taieri Island may have been the "Isle of Wight" where The Brothers, a Sydney sealer chartered by Robert Campbell and commanded by Robert Mason landed eight of a gang of eleven men in November 1809. William Tucker, to Māori "Taka" and "Wioree" who settled in 1815 at Whareakeake (Murdering Beach) near the Otago Heads, was in the gang. Alternatively the "Isle of Wight" may be Green Island a few kilometres along the coast to the north. In 1839 the Weller brothers of the Otago station on Otago Harbour established an outstation at Taieri Island, which they operated for three years. Edward Shortland recorded that it caught 70 tuns of oil in 1839, 15 in 1840 and 8 in 1841. The station operated under Mr. Cureton. In the evening of 9 June 1839 the schooner Dublin Packet, under the command of Captain Wells, was wrecked while attempting to pick up oil from the island station. She lost the second mate, the steward and a mentally ill man named "Dole" or "Cole" who was being sent from the Wellers' Otago station to Sydney. In 1844, Johnny Jones of Waikouaiti briefly revived whaling on the island where Tommy Chaseland (who was of Australian aboriginal descent), with his wife Puna, Te Matenga Taiaroa's sister, presided over the gang. According to the visiting Frederick Tuckett, "nowhere, perhaps, do twenty Englishmen reside on a spot so comfortless as this naked inaccessible isle".