Мұрило Монтейро Мендес: Бразилиялық модернист ақынының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Мурило Монтейро Мендес (13 мамыр 1901 – 13 тамыз 1975) – бразилиялық модернист ақын, Бразилиядағы сюрреализм қозғалысының алға басушыларының бірі саналады.

Өмірбаян

Мендес 1901 жылғы 13 мамырда Бразилияның Минас-Жерайс штатындағы Жуиз-де-Фора қаласында дүниеге келген. Кейін ол орта мектепті аяқтау үшін Нитеройға көшіп, содан кейін Рио-де-Жанейроға қоныс аударды. Мендес өміріндегі екі оқиға оны ақын болуға шабыттандырғанын айтады: 1910 жылы Галлей кометасын көру және 1917 жылы қатысқан орыс балет бишісі Васлав Нижинскийдің қойылымы. 1924 және 1929 жылдар аралығында Мендес өзінің алғашқы өлеңдерін «Антропофагия» және «Верде» журналдарында жариялады. Оның алғашқы өлеңдер жинағы, жай ғана «Өлеңдер» деп аталатын кітабы 1930 жылы жарық көрді және «Граса Аранья» сыйлығын жеңіп алды. Оның екінші поэзия кітабы «Бумба Мю Поэта» көп ұзамай жарық көрді, ал 1933 жылы Мендес «Бразилия тарихы» атты кітабын шығарды. 1920 жылдардан бастап Мендес модернист суретші Исмаэль Неримен жақын дос болды; Нери 1922 жылы Мендестің портретын салған, сондай-ақ оны Рим католиктігіне өтуге ықпал еткен (Мендес бұрын атеист болған). 1934 жылы Нери қайтыс болды, бұл Мендесті шатастырып, күйдірді. Бұл, оның жаңадан тапқан сенімімен бірге, оның «Уақыт және мәңгілік» кітабын жазу процесіне әсер етті, ол Хорхе де Лимамен бірлесіп жазылып, 1935 жылы жарық көрді. 1935 жылға дейін ол телеграфшы және бухгалтер болып жұмыс істеді. 1936 жылы мектеп инспекторы, ал 1946 жылы кеңсе хатшысы болды. 1947 жылы Мария да Саудаде Кортесаоға үйленді, бірақ олардың балалары болмады. 1953 жылдан бастап Мендес Еуропаны аралап, 1957 жылы Италияға қоныс аударды, онда ол Римдегі Сапиенца университетінде, кейін Пиза университетінде Бразилия әдебиетінен сабақ берді. Осы кезеңде Мендестің туындылары Португалияда, Испанияда және Италияда аударылып, жариялана бастады. Португалияға көшіп келгеннен кейін Мендес 1972 жылы «Prémio Internacional de Poesia Etna Taormina» сыйлығын алды, ал Бразилияға қысқа сапардан кейін Еуропаға оралып, 1973 жылы өзінің соңғы кітабы «Шағылысқан суреттерді» жариялады. Екі жылдан кейін, 1975 жылы, Мендес Лиссабонда қайтыс болды. Оның өлімінен кейін, оның 2800-ге жуық кітаптан тұратын кітапханасын жесірі Жуиз-де-Фора Федералды университетіне сыйға берді. Бұл 2005 жылы Жуиз-де-Форада ашылған Мурило Мендес өнер мұражайының (MAMM) жинағының негізін құрайды.

Mendes was born in Juiz de Fora, in the Brazilian state of Minas Gerais, on May 13, 1901. He subsequently moved to Niterói in order to finish his high school, and settled in Rio de Janeiro afterwards. Mendes alleges that two happenings of his life inspired him to become a poet: the sighting of Halley's Comet in 1910, and a performance of Russian ballet dancer Vaslav Nijinsky he attended in 1917. Between 1924 and 1929, Mendes published his first poems in the Modernist magazines Antropofagia and Verde. His first poetry book, simply called Poemas, was published in 1930; it won the Graça Aranha Prize. His second poetry book, Bumba Meu Poeta, was released shortly afterwards, and in 1933, Mendes published História do Brasil. Since the 1920s Mendes was very close friends with Modernist painter Ismael Nery; Nery painted a portrait of Mendes in 1922, and also influenced him to convert himself to Roman Catholicism (Mendes was previously an Atheist). Nery died in 1934, leaving Mendes confused and saddened; this, along with his newly found faith, influenced the writing process of his book Tempo e Eternidade, written in conjunction with Jorge de Lima and published in 1935. Until 1935 he worked as a telegrapher and as a bookkeeper. In 1936 he became a school inspector, and in 1946 he became a scrivener. In 1947 he married Maria da Saudade Cortesão, but they would not have any children. From 1953 onwards Mendes would travel around Europe, settling in Italy in 1957, where he became a teacher of Brazilian literature in the Sapienza University of Rome, and later in the University of Pisa. Around this time, Mendes' works started to be translated and published in Portugal, Spain and Italy. Having moved to Portugal, Mendes received the Prémio Internacional de Poesia Etna Taormina in 1972, and after a short visit to Brazil, he returned to Europe and published his last book, Retratos Relâmpago, in 1973. Two years later, in 1975, Mendes died in Lisbon. After his death, Mendes' library of some 2,800 works was donated to the Federal University of Juiz de Fora by his widow. This forms the basis of the collection of the Museu de Arte Murilo Mendes (MAMM), inaugurated in 2005 in Juiz de Fora.