Кіріспе
Канада Жоғарғы Сотының R v Béland [1987] 2 S. C. R. 398 ісі – Канада Жоғарғы Сотының полиграф нәтижелерін сотта дәлел ретінде қабылдамаған маңызды шешімі.
R v Béland [1987] 2 S. C. R. 398 is a leading Supreme Court of Canada decision where the Court rejected the use of polygraph results as evidence in court.
Өмірбаян
Ален Беланд, Брюс Филлипс және тағы екеуі тонауды жоспарлап отырды. Алайда, жоспарды іске асыруға кіріспес бұрын Беланд пен Филлипс екеуі де тұтқындалып, тонауға қатысты сөз байласу айыбы тағылды. Сотта айыптау тарапы Беланд пен Филлипсті кінәлі деп көрсеткен куәгерді шақырды. Кінәлілер бұл дәлелдердің жалған екенін мәлімдеп, дәлелдер ұсынылғаннан кейін, полиграф нәтижелерін ұсыну үшін қорғауды қайта ашу туралы өтініш берді. Сот судьясы полиграф нәтижелерінің қабылданбайтынына байланысты бұл өтінішті қабылдамады және олар кінәлі деп танылды. Апелляциялық соттың көпшілігі сот процесін қайта ашуға рұқсат берді, бұл сот судьясына полиграф нәтижелерін қарауға мүмкіндік берді. Бұл мәселе Канаданың Жоғарғы сотына «осы істің нақты жағдайларын ескере отырып, полиграф сараптамасының нәтижелерін дәлел ретінде пайдалануға бола ма?» деген сұрақ ретінде қойылды. 5:2 дауыспен, сот апелляциялық соттың шешімін күштен шығарып, полиграф нәтижелерінің қабылданбайтынын анықтады.
Соттың пікірі
Судья Уильям Роджерс Макинтайр көпшілік пікірінде полиграфтарды дәлел ретінде қабылдамауға болатынын мәлімдеді, себебі олар бірнеше дәлелдеу қағидаларын бұзады. Полиграфтар сенімділікті анықтау үшін қолданылса, "құлақтан сөйлеуге көмектесу" қағидасын бұзады, ол тек жақсы сенімділікті дәлелдеу мақсатында ғана дәлелдерді пайдалануға тыйым салады. Екіншіден, бұл соттан тыс берілген мәлімдемелерді қабылдауға қатысты қағиданы бұзады. Үшіншіден, бұл мінез-құлыққа шабуыл жасайтын дәлелдерді қабылдамауға қатысты қағиданы бұзады. Соңында, полиграф – сарапшылық куәліктің бір түрі болып табылады және сенімділік мәселелері судьялар мен қазылардың қарауына жататындықтан, оны қабылдамау керек. Макинтайр сондай-ақ полиграфты пайдалану процесті қажетсіз күрделендіретінін және оның қателікке бейімділігі салдарынан көптеген белгісіздіктер тудыратынын қосты. Судья Ла Форест жеке пікірде Макинтайрдың шешімімен келісті, бірақ полиграфтың тым көп құпияға толы екендігіне және қазылар алқасына артық әсер ететініне, сондай-ақ көптеген қосымша мәселелерді тудыру мүмкіндігіне байланысты келісті.
Келіспеушіліктер
Ламер мен Уилсон полиграф сараптамасының куәлігі қабылданды деп шешті. Нәтижелер істің маңызды мәселесіне тікелей қатысты: кімге сенім арту керек, құпия хабар берушіге ме, әлде айыпталушыларға ма? Куәліктің маңызы оның зиянды салдарынан басым болды, сондықтан айыпталушылардың толыққанды қорғану құқығын жоққа шығару әділетсіздік болар еді.