Кіріспе

Израильдегі ерте эпипалеолит археологиялық ескерткіші

Охало II – Солтүстік Израильдегі, Галилея теңізінің оңтүстік-батыс жағалауындағы Киннерет көліне жақын орналасқан археологиялық ескерткіш. Бұл соңғы мұз дәуірінің ең жақсы сақталған аңшы-жинаушы археологиялық орындарының бірі, радиокөміртектік талдау бойынша шамамен 23 000 жыл бұрынғы (калибрленген) кезеңге жатады. Ол жоғарғы палеолит және эпипалеолит кезеңдерінің тоғысқан жерінде орналасқан және екі кезеңнің де ескерткіші саналады. Бұл орын әлемдегі ең көне екі табылмаға байланысты маңызды: ең ертедегі бұтақтан салынған тұрғын үйлер мен шағын көлемде өсімдіктерді өндірудің алғашқы дәлелдері, шаруашылықтың пайда болуына 11 000 жыл бұрын. Жеміс-жидектер мен дәнді дақылдардың көптеген қалдықтары, олардың әдетте тез шіруына байланысты, лай және суда анаэробты жағдайда сақталған, өте сирек кездеседі.

Тарих

Охало II – Левант Иордан жарылысы аңғарындағы Ғалилея теңізінің оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан археологиялық ескерткіш. Бұл орын жоғарғы палеолит дәуірінде бұталы жайылымдардағы тұрғын үйлер болған алты көмір шенінің қалдықтарынан тұрады. Охало II салыстырмалы түрде қысқа мерзімге, шамамен бірнеше ұрпаққа ғана ие болғаннан кейін, ауыл толығымен өртеніп кетті. Ескерткіш 1989 жылы ұзаққа созылған құрғақшылық салдарынан Ғалилея теңізінің су деңгейі 9 метрге төмендеген кезде табылған.

Қазба жұмыстары

Хайфа университетінің профессоры Дани Надел 1989 жылы Галилея теңізіндегі су деңгейінің құрғақшылықтан төмендеуі кезінде Охало II ескерткішін қазып шығарды. Бірақ, құрғақшылық азайғанда және Галилея теңізінің суы көтерілгенде, бұл орынға қол жеткізу мүмкін болмай, Охалодағы жұмыс 10 жылға тоқтатылды, су 1999 жылы қайта төмендегенге дейін. Израильдің Ежелгі Ескерткіштер Басқармасы Охало II-дегі қазба жұмыстарын ұйымдастырды, олар теңіз деңгейі мүмкіндік бергенде жалғасты. Сирек кездесетін органикалық заттардың табылуымен қатар, археологтар бірнеше кішкентай тұрғын үйлердің, тұрғын үйлердің сыртындағы ошақтардың, адам жерленген жердің және тас құралдардың қалдықтарын да тапты. Ұнтақтау тасының айналасындағы тұқымдардың нақты кеңістіктегі таралуы олардың жан-жақты дайындалғанын көрсетеді. Тұқымдар ұнтақтау тасының айналасына U пішінде шашылған, және Вайс болжамы бойынша, әйел U пішінінің ашық жағында отырып, ұнтақтау кезінде тұқымдарды айналасына белсенді түрде таратқан.

1-ші үйдегі ұсақтау тасы

1-ші үйдің тұрғындарының қызмет орталығы солтүстік қабырға бойында, 40 см ұзындықтағы трапеция пішіндес тасқа жақын болғанын көрсететін маңызды дәлелдер бар. Осы тастың астық ұнтақтау үшін қолданылғанына күшті дәлелдер бар. Біреу тасты жерге терең орнатуға тырысқан, ұнтақтау тасының астына құм төсеу арқылы негіз жасап, қосымша қолдау үшін кішкентай кесек тастарды пайдаланған. Крахмал дәндерін зерттеу жүргізілді және ұнтақтау тасының бетінде дән қалдықтары табылды. Соңғы зерттеу осы қолданысқа қосымша дәлелдер келтірді, тасқа жабайы арпа, жабайы бидай және жабайы сұлы өңделгенін растады.

Қылқан құймалы құралдар

Охало II-дегі кремний құралдары өте әртүрлі, өзектің қырқылуының барлық сатыларын көрсетеді және белгілі бір үлгіде таратылған. I үйінің қалдықтарының көп бөлігін ұсақ жапырақтар құрайды, оларға жапырақтар, тілімдер, бастапқы элементтер, өзекті кесу элементтері және өзектер кіреді. 132 реттеуленген құрал бар, олар тас тілімдерінің өңделген түрлері. Оңтүстік аймақта, әсіресе 1-ші үйдің кіреберісі маңында, өте ұсақ жапырақтар мен тілімдер, сондай-ақ бұрышты және оттан жарылған сынықтар көптеп табылған. Сол жерде салмақты өзектер мен бастапқы элементтер де кездесті. Адамдардың кіреберіс жанында, есіктен түскен жарықпен кремнийді қақпақтап, құрал жасаған болуы мүмкін.

Дәнді дақылдарды жинауға арналған орақтар

Охало II-де табылған бес жылтырланған кремний пышақтарының тозуын талдау, жиынтық астық жинау құралдарын пайдаланудың ең ерте дәлелін көрсетеді.

Аумақтық бөліну және гендерлік рөлдер

Қылтас және өсімдік материалдарының таралуын талдаған зерттеу нәтижесінде, үйлердің әртүрлі бөліктері әртүрлі мақсаттар үшін қолданылғаны анықталды.