Кіріспе

Динамикалық динамиктің драйверінің басты электрлік сипаттамасы – бұл оның жиілікке байланысты электрлік кедергісі. Оны график түрінде көрсетуге болады, бұл график кедергі қисығы деп аталады.

Түсіндірме

Драйвердің ең көп таралған түрі – диафрагмамен (әдетте конус) қатты байланыстырылған дауыс катушкасын пайдаланатын электромеханикалық түрлендіргіш. Басқа түрлерде де акустикалық ортасы мен электрлік қасиеттері арасында ұқсас байланыс бар, бірақ бұл байланыс егжей-тегжейлі түрде өзгеше. Қозғалмалы катушкалы драйверлердегі дауыс катушкасы динамиктің магниттік құрылымымен жасалған магнит өрісінде орналасқан. Электр тогы дауыс катушкасынан (электрондық күшейткіштен) өткен кезде, катушканың өзі құрайтын магнит өрісі, магниттің тұрақты өрісіне қарсы әрекет етеді және дауыс катушкасын (сонымен қатар конусты) қозғайды. Көкейкес ток конусты алға-артқа жылжитады.

Резонанстық

Динамиктің қозғалыс жүйесі – конус, конус серігі, өрмекше және дауыс катушкасынан – тиімді масса (серіппелі-масса жүйесі) ретінде модельделуі мүмкін, яғни серіппеге ілінген масса. Бұл жүйеге тән массасы, серіппелік қасиеті және жүйе еркін тербелетін резонанстық жиілігі бар. Бұл жиілік динамиктің "бос кеңістіктегі резонансы" деп аталады және Fs арқылы белгіленеді. Осы жиілікте дауыс катушкасы динамиктің магнит өрісінде максималды амплитудамен және жылдамдықпен дірілдейді. Бұл қозғалыс тудырған кері ЭҚК да максималды мәнге жетеді. Динамиктің электрлік импедансы кері ЭҚК-қа және, демек, қолданылатын жиілікке байланысты өзгереді. Импеданс Fs жиілігінде максималды болады, графикте Zmax деп көрсетілген. Резонанстан төмен жиіліктерде импеданс жиілік Fs-ке жақындаған сайын тез өседі және индуктивтік сипатқа ие. Резонанс кезінде импеданс толығымен кедергілі болады. Жиілік Fs-тен жоғарылағанда импеданс төмендейді және сыйымдылыққа ұқсас мінез-құлық көрсетеді. Импеданс белгілі бір жиілікте ең төменгі мәнге, Zmin-ге жетеді, онда мінез-құлық белгілі бір диапазон бойынша кедергілі болады. Динамиктің номиналды импедансы (Znom) осы Zmin мәнінен шығарылады, бұл туралы кейін түсіндіріледі. Zmin нүктесінен кейін импеданс қайтадан индуктивтік болып табылады және жиілікпен біртіндеп өсе береді. Fs жиілігі және оның үстіндегі және астындағы импеданстың Zmax мәніне тең болатын жиіліктер динамиктің T/S параметрлерін анықтау үшін маңызды. Бұл параметрлер, мысалы, драйверге, әсіресе төмен жиілікті драйверлерге қолайлы корпус құру үшін қолданылуы мүмкін. Шындығында, Fs өзі Тиле/Смолл параметрлерінің бірі болып табылады.

Жүк кедергісі мен күшейткіштер

Дауыс берушінің кедергісінің өзгеруі дыбыс күшейткішін жобалау кезінде маңызды фактор болып табылады. Мұндай өзгерістерге бейімделген күшейткіштер, басқа да артықшылықтарымен қатар, сенімдірек жұмыс істейді. Динамикті күшейткішке дұрыс таңдау үшін екі негізгі мәселені ескеру қажет.

Ең төменгі кедергі

Бұл импеданс пен жиілік арақатынасындағы ең төменгі мән, ол әрқашан дауыс катушкасының тұрақты ток кедергісінен жоғары болады, яғни оммаметрмен өлшенгендей. Ең төменгі импеданс маңызды, себебі импеданс неғұрлым төмен болса, бірдей қозғалту кернеуінде ток соғұрлым күшті болуы керек. Күшейткіштің шығыс құрылғылары белгілі бір максималды ток деңгейіне есептелген, және бұл деңгейден асып кеткен жағдайда құрылғылар кейде жылдам, ал кейде баяу бұзылуы мүмкін.

Номиналды импедансы

Дауыс берушілердің импедансының аудио жиіліктерінде реактивті болуына байланысты, динамиктерге "импеданс" көрсеткіші үшін бір мән беру принципиалды түрде мүмкін емес, жоғарыдағы импеданс-жиілік қисығынан көрініп тұрғанындай. Дауыс берушінің номиналды импедансы – бұл аудио жиіліктерінің көп бөлігіндегі дауыс берушінің импеданс мәнін шамамен сипаттайтын, ыңғайлы бір сандық көрсеткіш. Дауыс берушінің номиналды импедансы былай анықталады:

График ашық ауада (қандай да бір корпусқа орнатылмаған) бір дауыс берушінің импеданс қисығын көрсетеді. Үйдегі Hi-Fi дауыс берушілер жүйесі әдетте екі немесе одан көп драйверден, сигналды жиілік бойынша бөліп, оларды драйверлерге дұрыс бағыттайтын электрлік кроссовер желісінен және осы компоненттердің барлығы орналасқан корпустан тұрады. Мұндай жүйенің импеданс қисығы өте күрделі болуы мүмкін, ал жоғарыдағы қарапайым формула оңай қолданылмайды. Тұтынушылық дауыс берушілер жүйесінің номиналды импеданс көрсеткіші, берілген күшейткішке дұрыс дауыс берушіні таңдауға көмектеседі (немесе керісінше). Егер үйдегі Hi-Fi күшейткіші 8 Ом немесе одан жоғары жүктемелерді талап етсе, күшейткіш жобаланғаннан артық ток шығаруға мәжбүр болмас үшін, төменгі импедансы бар дауыс берушілерді пайдаланудан сақтану керек. 8 Ом немесе одан жоғары көрсеткіші бар күшейткіште 4 Ом дауыс берушілер жүйесін пайдалану күшейткіштің бұзылуына әкелуі мүмкін.

Импеданс фаза бұрышы

Жиілік бойынша жүктеменің кедергісінің өзгеруі күшейткіштің кернеуі мен тогының шығысы арасындағы фазалық қатынастың өзгеруіне әкеледі. Кедергілік жүктеме үшін, әдетте (бірақ әрдайым емес) күшейткіштің шығыс құрылғыларындағы кернеу жүктеме тогы ең аз болғанда (және жүктемедегі кернеу ең аз болғанда) максималды болады, және керісінше, нәтижесінде осы құрылғылардағы қуаттың ысырабы ең төмен болады. Бірақ драйвер/кроссовер жүктемесінің күрделі және өзгермелі табиғаты және оның кернеу мен ток арасындағы фазалық қатынасқа тигізетін әсеріне байланысты, ток міндетті түрде кернеудің максималды болған кезде ең аз болмайды – бұл күшейткіштің шығыс сатысында қуаттың ысырабының артуына, ал одан шығыс құрылғыларында қызу пайда болуына себеп болады. Фазалық бұрыш, қозғалатын катушкалы динамиктерде резонансқа жақын ең көп өзгереді. Егер күшейткішті жобалау кезінде бұл ескерілмесе, күшейткіш қызып, өшіп қалуы немесе шығыс құрылғыларының бұзылуы мүмкін. Толық ақпарат алу үшін Power factor бетіне қараңыз.

Демпинг мәселесі

Магниттік өрісте қозғалатын катушка генератор ретінде әрекет етеді. Динамик орамы күшейткіштен келетін сигналға жауап ретінде қозғалғанда, катушка күшейткіш сигналына қарсы тұратын кері ЭҚК (электр қозғау күші) тудырады және орамның қозғалысын тоқтатуға арналған «тормоз» ретінде жұмыс істейді. Бұл тоқтату әсері динамик дизайнында маңызды рөл атқарады, өйткені дизайнерлер оны динамик дыбысты жылдам тоқтатуын және катушка келесі дыбысты қайта жаңғыртуға дайын болуын қамтамасыз ету үшін пайдаланады. Катушка арқылы туындаған электр сигналы динамик кабелі арқылы күшейткішке қайта оралады. Сапалы күшейткіштер төмен шығыс кедергісіне ие, сондықтан бұл сигнал күшейткішке минималды әсер етеді. Қатты күйдегі күшейткіштердің шығыс кедергісі, әдетте, лампалық күшейткіштерге қарағанда әлдеқайда төмен болады. Сөйтіп, 16 Ом номиналды кедергісі бар драйвер мен 4 Ом номиналды кедергісі бар драйвер арасындағы айырмашылықтарды түзетудің қажеті болмайды. Күшейткіштің демпферлік коэффициенті, яғни номиналды жүктеме кедергісі (драйвердің дауыс катушкасы) мен күшейткіштің шығыс кедергісінің арақатынасы, жақсы жобаланған қатты күйдегі күшейткіштер үшін жеткілікті деңгейде болады. Лампалық күшейткіштердің шығыс кедергісі жоғары болғандықтан, олар драйвер кедергісімен жақсы сәйкес келу үшін көп шығыс трансформаторларын қолданады. 16 Омдық драйверлер (немесе динамик жүйелері) 16 Омдық шығысқа, 8 Омдық драйверлер 8 Омдық шығысқа және т.б. қосылады. Бұл маңызды, себебі динамик кедергісі мен күшейткіш кедергісі арасындағы қатынас, белгілі бір жиілікте драйвер тудыратын кері ЭҚК-ны демпферлейді (яғни энергияны сіңіреді). Іс жүзінде, бұл қоңырау немесе дыбыстың созылуын болдырмау үшін маңызды, бұл, негізінен, драйвердің қозғалатын құрылымдарының сол жиілікте сигналмен қоздырылғандағы еркін тербелісі болып табылады. Бұл су тасқыны сияқты кескіндерде анық көрінеді. Дұрыс реттелген демпферлік коэффициенті қозғалатын құрылымдардың осы еркін тербелісін бақылап, драйвердің дыбысын жақсарта алады.