Кіріспе

Америка азаматтық бостандықтар одағы Ұлттық қауіпсіздік агенттігіне қарсы, 493 F.3d 644 (6-шы округ, 2007 ж.), – 2007 жылғы 6 шілдеде шешілген іс. АҚШ-тың 6-шы округтік апелляциялық соты бұл іс бойынша талапкерлердің Ұлттық қауіпсіздік агенттігіне (ҰҚА) қарсы сот процесін бастауға құқығы жоқ деп шешті, себебі олар өздері «Террористік бақылау бағдарламасының» (ТББ) нысанасы болғанын дәлелдей алмады. 2006 жылғы 17 қаңтарда Америка азаматтық бостандықтар одағы (ААБО) өзінің және тағы үш ұйым мен бес жеке тұлғаның атынан Мичиган штатының Шығыс округіндегі АҚШ округтік сотына Ұлттық қауіпсіздік агенттігіне (ҰҚА) шағымданып, ТББ конституцияға қайшы екенін және федералдық заңнаманы бұзатынын айтып, сот шешімі шығару және бұйрық беруді сұрады. Үкімет шағымды қараудан бас тартуды немесе мемлекеттік құпияларды қорғау және талапкерлердің сотқа қатысу құқығының болмауы негізінде қысқаша сот шешімі шығаруды ұсынды. 2006 жылғы 17 тамызда округтік сот судьясы Анна Диггс Тейлор талапкерлердің пайдасына қысқаша сот шешімі шығарып, Америка Құрама Штаттарында «көптеген адамдар мен ұйымдардың халықаралық телефон және интернет байланыстарын» қамтитын ТББ конституцияға қайшы және заңсыз екенін анықтады және оны дереу тоқтатуға бұйрық берді. Ол апелляциялық шағымдарға дейін бұйрықты күштен шығарды. Мемлекеттік құпияларды қорғауға сілтеме жасап, ҰҚА-ның ішкі қосылыстар туралы деректер базасына қатысты мәселені қарастырмады. 2007 жылғы 31 қаңтарда 6-шы округтік апелляциялық соты округтік соттың шешімін кері қайтарды, себебі талапкерлер жеке бақылауға алынғанын немесе болашақта алынатындығын көрсетпеді, демек, олар сот алдында құқықтық мәртебеге ие емес. Алайда, Сот FISA және III-тармақ электрондық бақылауға рұқсат берудің жалғыз құралы екенін және басқа ешқандай рұқсат заңға сәйкес келмейтінін атап өтті. 2008 жылғы 19 ақпанда АҚШ Жоғарғы Соты 11 қыркүйекке жасалған террористік шабуылдардан кейін басталған бағдарламаға қарсы сот процесін жалғастыруға ААБО-ның өтінішін түсіндірмей-ақ қабылдамады.

Өмірбаян

2001 жылдың 11 қыркүйегінен кейін (немесе одан ертерек) NSA құпия шетелдік барлау бағдарламасын бастады, кейіннен Терроризмді бақылау бағдарламасы деп аталды. Бұл бағдарлама АҚШ-тағы көптеген адамдар мен ұйымдардың халықаралық телефон және интернет байланыстарын, сот санкциясынсыз және 1978 жылғы Шетелдік барлау қызметін қадағалау туралы заң шегінен тыс ұстап алуға бағытталған. Арыз берушілер ACLU, Америка-Ислам қатынастары жөніндегі кеңес, Қылмыстық қорғау адвокаттарының ұлттық қауымдастығы және Greenpeace, сондай-ақ бес автор және журналист: Кристофер Хиченс, Джеймс Бамфорд, Тара МакКелви, Стэнфорд университеті мен Гувер институтының демократияны зерттеуші ғалымы Ларри Даймонд және Нью-Йорк университетінің Ауғанстанды зерттеуші ғалымы Барнетт Рубин. Олар шағымдарында бұрын Таяу Шығыс елдерінен немесе олармен байланысқандықтарын, сондай-ақ қолжетімді ақпарат негізінде, бағдарламаға қатысты TSP-нің нысанасы болғандығына "негізді сенімдері" бар екенін мәлімдеді. ACLU v. NSA және Конституциялық құқықтар орталығы тарапынан бір уақытта ұсынылған жеке сот процесі – TSP-ге қарсы алғашқы сот процесі болып табылады.

АҚШ Жоғарғы соты

2008 жылдың 19 ақпанында АҚШ Жоғарғы Соты ACLU-нің кассациялық шағымын қабылдаудан бас тартып, іс бойынша жол ашты.

Сот құжаттары

Шағым: ACLU v. NSA, ACLU ұйымымен ұсынылған
Шешім: ACLU v. NSA, 438 F. Supp. 2d 754 (E. D. Mich. 2006) Аудандық соттың талапкерлердің пайдасына қабылданған шешімі
Шешім: ACLU v. NSA, 493 F.3d 544 (6th Cir. 2007) Алтыншы апелляциялық округінің шешімі, аудандық соттың шешімін күштен шығарып, қайта қарауға жіберді.