Кіріспе
Роберт Ли Скотт-младший (12 сәуір 1908 – 27 ақпан 2006) – АҚШ Әуе күштерінің бригадир-генералы және Екінші дүниежүзілік соғыстың аса көрнекті ұшқышы, 13 жапондық ұшақты атып түсірген. Скотт ең әйгілісі "God is My Co Pilot" (1943) атты естеліктерімен танымал, онда ол Flying Tigers және Қытай мен Бірмадағы АҚШ Әуе күштерімен Екінші дүниежүзілік соғыстағы ерліктері туралы айтады. Осы кітап 1945 жылы бір атпен фильмге бейімделді.
Robert Lee Scott Jr. (12 April 1908 – 27 February 2006) was a brigadier general in the United States Air Force and a flying ace of World War II, credited with shooting down 13 Japanese aircraft. Scott is best known for his memoir, God is My Co Pilot (1943), about his exploits in World War II with the Flying Tigers and the United States Army Air Forces in China and Burma. The book was adapted as a film of the same name, which was released in 1945.
Алғашқы жылдар
Скотт Ола мен Роберт Скотттың үш баласының ең үлкені ретінде Джорджия штатындағы Огаста қаласының жанындағы Уэйнесборо қаласында дүниеге келді. Жастық шағында Скотт Макон қаласында білім алып, "Құсбелгі" атағын алып, "Ерекше Құсбелгі" сыйлығымен марапатталды. Бес жасында ол ұшқыш-пионер Юджин Элидің қаза болған ұшақ апатына куә болды. Ол Вест-Пойнтқа оқуға бағытталды.
Әскери мансап
1932 жылы Вест-Пойнттегі АҚШ әскери академиясын бітіргеннен кейін Скотт Техастағы Келли-Филдте ұшқыш дайындығын аяқтады. 1933 жылдың қазан айында ол Нью-Йорктегі Митчелл Филдке жіберілді. 1934 жылы Скотт әуе почтасын тасыды, Панамада іс-қимыл эскадрильясына қолбасшылық етті және Техас пен Калифорниядағы базаларда басқа ұшқыштарды оқытуға көмектесті.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Скотт 1942 жылдың ақпанында Task Force Aquila құрамына қосылды. Ол Боинг B-17 Flying Fortress бомбалаушыларын Қытай-Бирма-Үндістан театрына жеткізіп, бастапқыда Жапонияны бомбалау жоспарын жасады. Қытайдан Жапонияны бомбалау миссиясына қатысуға құштар болған ол, өзін тәжірибелі B-17 ұшқышы деп көрсетті. Африкаға жол бойында ұшақты басқаруды үйренді. Үндістанға келген соң, миссия тоқтатылғанын біліп, онда қалып қойды. Алдыңғы қатардағы ұрысқа қатысуға ниеттенген ол, бір ай ішінде Ассам-Бирма-Қытай (Ферри) командасының басшысы және операциялар офицері болып тағайындалды. Бұл болашақ әуе тасымалы командасының алға басушысы еді, ол Үндістаннан Қытайға "Бүгір" (The Hump) арқылы Гоминьдан үкіметін жабдықтармен қамтамасыз етті. 17 маусымда қолбасшы Қытайға кеткенде, Скоттқа бірнеше күнге операцияны басқару міндеті жүктелді. Ұрысқа түсуге әлі де құштар және "Ұшқыш жолбарыстардың" тактикасын үйренгісі келген ол, Клэр Ченнолттың тапсыруымен "Ұшқыш жолбарыстарға" тиесілі Republic P-43 Lancer ұшағын пайдалануға мүмкіндік алды. 1943 жылғы "God Is My Co Pilot" атты естелік кітабының алғашқы беттерінде баяндай келіп, ол Эверест тауынан кемінде бір рет жоғарыдан ұшқандығын айтты. Скотт "Ұшқыш жолбарыстармен" бірге миссияларды орындады, P-40 ұшағымен көліктік ұшақтарды сүйемелдеді және жердегі нысандарға шабуыл жасады. Осы кезеңде ол винт спинерін әртүрлі түстерге бояп, аймақтағы бір ғана ұшақтан гөрі үлкен күштің иллюзиясын жасады, нәтижесінде ол "бір адамдық әуе күшіне" айналды. 1942 жылдың шілдесінде генерал-сиссимус Чан Кай-Шек өтініші бойынша Скотт генерал Ченнолттың жаңа құрған 23-ші истребительдер тобының командирі болып тағайындалды. Көптеген деректерде Скотт "Ұшқыш жолбарыстардың" басшылығын мұра еткені айтылады, бірақ бұл топ 30 маусымда ұшқыштардың келісімшарттары аяқталғаннан кейін таратылды. Кейіннен 23-ші истребительдер тобы 14-ші әуе күшінің құрамына кірді. Полковник Скотт 1942 жылдың шілдесінен 1943 жылдың қазанына дейін 925 сағаттың ішінде 388 ұрыс миссиясын орындап, 13 жапон ұшағын атып түсірді және соғыстағы Американың алғашқы ұшқыш астарының бірі ретінде танылды. 1943 жылдың қазанында Скотт АҚШ-қа Флорида штатындағы Орландо әскери әуе базасындағы Армияның қолданбалы тактика мектебінің операциялар жөніндегі орынбасары болуға бұйырылды. Ол алыс Шығыстағы шайқас тәжірибесі туралы естеліктерін аяқтаған болатын және 1943 жылы "God Is My Co Pilot" атты кітабы жарық көрді. Кітап 1945 жылы сол атпен фильмге бейімделді. 1944 жылы ол Қытайға шығыс Қытайдағы жапондық локомотивтерге қарсы эксперименталды зымырандармен жабдықталған истребительдерді ұшыру үшін оралды. Соғыс аяқталған кезде ол Окинаваға жау кемелеріне қарсы соққылар жасау үшін ауыстырылды. "God Is My Co Pilot" кітабынан басқа, ол 1944 жылы "Damned to Glory" атты Екінші дүниежүзілік соғыс туралы әңгімелер жинағын жариялады. Бір әңгімеде Филиппиннің 1941 жылы құлауынан кейін Минданао аралына қашып келген, ол Қытайда "Ұшқыш жолбарыстардың" мүшелері атып түсіргенге дейін жапондықтарға қарсы қайта құрылған P-40 ұшағын ұшқан Корн Шеррилл деген ұшқыш туралы айтылды. Бұл әңгіме 1945 жылдың қаңтарында "Reader's Digest" журналында "Адамдық кеме" деген атпен жарияланды. Алайда, Скотттың өзі бұл әңгімені өзі және басқа ұшқыш әзіл ретінде ойлап тапқандықтарын мойындады; осыған қарамастан, ол кейде шын оқиға ретінде кездеседі.
Соғыстан кейінгі
Скот 1947 жылға дейін Вашингтонға және басқа да қалаларға қызметтік міндеттермен АҚШ-қа оралды, содан кейін оған Аризонадағы Уильямс әуе базасындағы реактивтік истребитель мектебіне команда беруге тапсырылды. 1951 жылы ол Батыс Германияға Фюрстенфельдбрук әуе базасындағы 36-шы истребитель-бомбалаушылық қанатының командирі болып тағайындалды. Скот 1954 жылы Ұлттық соғыс колледжін бітіріп, АҚШ Әуе күштері Бас штабының жоспарлау жөніндегі бас штаб бастығының орынбасары, кейін Әуе күштері хатшысының ақпарат директоры болып тағайындалды. 1956 жылдың қазан айында ол Аризонадағы Люк әуе күштері базасына база командирі болып тағайындалды.
Зейнеткерлік
Скотт 1957 жылдың 30 қыркүйегінде АҚШ Әуе күштерінен бригадир генерал шенімен зейнетке шықты және 1980-жылдарға дейін Аризонада тұрды. Ол 2006 жылы қайтыс болғанға дейін Джорджия штатының Уорнер Робинс қаласында өмір сүрді. Барлығы генерал Скотт "Құдай – менің серіктес ұшқышым" және "Аспан менің қолымда болған күн" кітаптарының ішінде оншақты кітап жазды. Скотт зейнетке шыққаннан кейін де белсенді өмір салған. 1980 жылы ол Қытайдың Ұлы Қабырғасының бойымен қашықтығын басып өтіп, бүкіл елдің назарына ілікті. Ол 1944 жылы Пекин маңындағы ұшулары кезінде Қабырғаның бір бөлігін көрген. 1980 жылы ол Қытай үкіметінен 1900 мильді (3050 км) құрайтын 94 күндік сапарға рұқсат алды. 1984 жылы Люк әуе күштері базасында медициналық тексеруден өткеннен кейін Скоттты 310-шы TFTS-тен General Dynamics F 16C Fighting Falcon ұшағына отырғызды. F 16C ұшағын 310-шы TFTS эскадрильясының командирі полковник Ричард П. Хай басқарды. Скотт сонымен қатар McDonnell Douglas F 15 Eagle ұшағымен де ұшты. 1997 жылы 89 жасқа толған күні Скотт B 1B Lancer бомбалаушы ұшағында ұшты. Скотт 2006 жылдың 28 ақпанында Джорджия штатының Уорнер Робинс қаласында қайтыс болды және Арлингтон ұлттық зиратында толық әскери салтанатпен жерленді.
Скотттің кітаптары
Құдай – менің қосалқы ұшқышым. Нью-Йорк: "Blue Ribbon Books", 1943 жыл. Даңққа қадам басқан лағынет. Нью-Йорк: "Blue Ribbon Books", 1944 жыл. Күнге қарай ұшу жолы. Нью-Йорк: "Charles Scribner's Sons", 1945 жыл. "Пілінің көздерінің арасында". Нью-Йорк: "Dodd Mead", 1954 жыл. "Ballantine Books" басылымының қайта басылымы, 1954 жыл. Бүркіттің сыңсыры. Нью-Йорк: "Dodd Mead", 1955 жыл. Самбуру – піл. Нью-Йорк: "Dodd, Mead", 1957 жыл. Аспандағы жолбарыс. Нью-Йорк: "Ballantine Books", 1959 жыл. "Аспанда тесік ашу: бауырымен алты миллион шақырым". Нью-Йорк: "Random House", 1961 жыл. Құдай әлі де менің қосалқы ұшқышым. Garden City, N. Y., "Blue Ribbon Books", 1947 жыл. Басқа баспагерлер тарапынан мерзімімен қайта басылды. Ұшқыш жолбарыс: Қытайдың Шенно. Вестпорт, Коннектикут: "Greenwood Press", 1973 жыл. Бұрын 1959 жылы "Doubleday" баспасында жарық көрген. "Ұлы Қытай Қабырғасымен серуендеу". "Reader's Digest", 1983 жылғы сәуір. Аспанды мен иеленген күн. Нью-Йорк: "Bantam Books", 1989 жыл.
The Day I Owned the Sky. New York: Bantam Books, 1989.