Кіріспе

1974 жылы Элизабет Мари Поуп жазған роман. «Қауіпті бақ» – Элизабет Мари Поуптың 1974 жылы жарық көрген американдық жасөсперімдер романы. 1975 жылы Ньюбери сыйлығының иегері атанды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Қауіпті Гард" 1550 жылдары Англияда өтеді. Басты кейіпкер Кейт Саттон – ханшайым Елизаветаның (кейін Англия королевасы I Елизавета) күтімшісі. Оның әпкесі Алисия, ойсырата, оны Эльвенвуд залы деп аталатын сарайға, сондай-ақ Қауіпті Гард деп белгілі, жер аударып жібереді. Кейт сол залдағы иесі, сэр Джеффри Херонның қызының ағасы Кристоферге қатысты жайттармен байланысты сырлы жағдайда жоғалып кеткенін біледі. Кейт бұрын Сесилидің өлімі жазасыз қалғанын білгенімен, Кристофердің қайғыға батқанын және осы себепті қамалдан кетіп қалғанын жақсы түсінеді. Кейт жергілікті ауыл тұрғындарының "Перілер" балаларын ұрлап кетеді деген қорқынышын естігенде, Сесили өлмеген болуы мүмкін деп ойлайды. Ол Кристоферге күдігін айтады, ал ол Кейтке белгісіз, Сесилияны құтқару үшін қауіпті жоспар құрады. Сонымен қатар Кейт, Кристофердің үмітсіздігін өз пайдасына қолдануды көздеген Перілер әлеміне түсіп қалады. Перілер әлеміне Жасыл киімді ханым билік етеді, ол өз халқының қазіргі заманға қарсы тұруы үшін құрбандық керек деп сенеді. Кейт бастапқыда Жасыл киімді ханымды ұнатпаса да, екеуінің көп ортақ қасиеттері бар екенін байқайды. Екеуі де қатал мінезді, тәуелсіз және өзін-өзі ұстауға қабілетті. Кейттің есірткіге немесе басқа тәсілдермен манипуляциялауға қарсы тұруы оған Перілер арасында сыйлылыққа ие болуға көмектеседі. Ол олардың жер асты патшалығы туралы біртіндеп біліп, Жасыл киімді ханымға деген көзқарасын өзгертеді. Кейт Жасыл киімді ханымды түсіне бастайды, тіпті оған құрмет те сезінеді. Алайда, соңында Кейт Кристоферді құтқару үшін Перілерден кетуге шешім қабылдайды, осы процесте Перілер патшалығын жояды. Кристофер Сесилияны Лондонға алып, қарындасы Дженниферге тапсырады. Кристофер оралғанда Кейтке үйлену ұсынысын жасайды, ол да оған келіседі. Кейт королева I Елизавета таққа отырғанда еркіндікке ие болады.

Кейіпкерлер

Кейт Саттон - Кэтриннің қысқаша атауы. Кейт ақылды, ақылды, өсектес және тікелей. Ол өзін реалист ретінде қарастырады және баладаларды ("Там Лин" сияқты) немесе Артур романстарын көп қолдамайды. Сырттай қараса, ол суық және сенімді көрінеді: ішкі дүниесінде ол өзін қарапайым және сенімді сезінбейді. Кейті жиі кіші қарындасымен салыстырып (жағымсыз) қаралады. Эльв орманында болған уақыты, оның Алисиясыз алғашқы тәжірибесі, оған өзінің сыйлықтары, Алисияныкінен айырмашылығымен, маңыздылығынан кем емес екеніне сенімділік береді. Бұл оған көмектеседі, жұлдыздар халқының жер асты патшалығында, оны әсемдік пен икемділікке үйрету үшін тағайындалған адам жұлдыздар сияқты қозғалуға үйретеді. Кристоферді іздеу барысында Кейт жұлдыз патшасының ықыласына ие болады. Кристофер Херан - жиырмадан асқан жас жігіт, кейде сарказммен және сырттай жаушылдықпен жасырынған қамқорлық сезімі бар. Ол Кейт пен ағасының Сесилидің жоғалып кеткеніне қатты күйзелгенін білгенін қаламайды. Кейт пен оның қарым-қатынасы бастапқыда дауылмен басталады, бірақ олардың Феялар Кристофердің төлемін төлеу үшін өзара тұтқындалуы, содан кейін Кейттің Феяларға қызметшісі болуы Кристоферге онымен ашық болуға көмектеседі. "Өлім уақытында" Кейт тұтқынға алынған Кристоферге жасырын барып, оның сарайы мен оны жоспарлау туралы егжей-тегжейлі талқылайды, олар қақпасыз тоқыма есіктің қарама-қарсы жағында иықпен бірге отырады. Осылайша, Кейт оған ең қажет кезде шындыққа негізделген жағдай жасайды. Сер Джеффри Хэрон - ақылды, қиялы жоқ, сэр Джеффри әйелі отбасының Элвенвуд залындағы құпия сектамен байланысы бар екенін білмейтін. Ол Кристофермен бірге қызын өліп қалды деп ойлайды. Королева Мэриге қызмет етумен айналысқан ол Кристофердің Сесилияны қаншалықты қатты қайғыртуын немесе Кристофер оны құтқару үшін өзін қауіпке тігуі мүмкін екенін түсінбейді. Джон мырза - Эльвенвуд залының басқарушысы, Джон мырза - ашкөз де, ақылсыз да. Ол жұлдыздар дініне сенбейді, бірақ оларға ақшасы үшін көмектеседі. Ескі Дороти - көптеген қамал қызметшілері сияқты, Ескі Дороти сэр Джонның жұлдыздар тобымен қарым-қатынасын жақсы біледі. Ол Сесилидің тағдырын күдіктеніп жүрген шығар, бірақ ол сэр Джеффриге айту үшін жұлдыздар тобынан қатты қорқады. Жұлдыздық патшайым - Жасыл киімдегі ханым деп те аталады, ол адал (бірақ алдамшы түрде), адал және суық. Ол ешқашан қасақана қатыгез емес, бірақ ол өз халқының жалпы игілігі қауіп төндірген жағдайда, өте қатаң шаралар қолданады. Алисия Саттон "Қарапайым, бірақ ақыл-ойы бар Алисия Кейттен бірнеше жас кіші. Ол жақсы ниетпен келеді, бірақ көп жағдайда ол өз ойына сай әрекетінің ауыр зардаптарға әкеп соғатынын түсінбейді. Елизавета ханшайымы Кейін Елизавета I, ханшайым күшті ерік-жігерлі, бірақ реалист. Ол өзінің үлкен жарты қарындасы Мэри патшайыммен күресудің жағдайына көмектеспейтінін түсінеді, бірақ ол патшайым болғаннан кейін Мэридің қателіктерін түзетуге ниетті, соның ішінде Кейтке жасалған қателіктерді де. Сесили ХеронСесилиге 4 жаста, ол жұлдыздар тобымен бірге ұзақ уақыт өмір сүрген, бірақ бұл оған әсер етпейді. Сесилияның бақытына орай, олар балаларды Кристофердің кейінірек өткерген қатал тәрбиеден өте алмайтындай етіп қарастырды, сондай-ақ балалардың күш-қуаты мен күш-қуаты жоқ, әулиелер халыққа қажет болған, оларға ғасырлар бойы өмір сүретін, балалардың ритуалды құрбандығы арқылы берілетін.

Тақырыптар

Тарих Там Линнің балладасы төңірегінде құрылған. Роман мен балладада маңызды рөл атқаратын "тейнд" немесе "ондық" құрбандығы шотланд халық әуелегендік наным-сенімдеріне негізделген. Осы аңыздарға сәйкес, әуелегендер жер астындағы төбелер мен обалардың астында өмір сүреді. Көптеген ерте христиандар Хадесті жер астындағы орын деп санағандықтан, мысалы, Гипполит оны "жер астындағы жер, онда әлемнің жарығы шағылыспайды" деп атады, – көптеген шотланд балладалары әуелегендерді Шайтанның қарауындағылар деп есептеді. Сондықтан олар жерді пайдаланғаны үшін шайтанға үнемі төлем жасауы тиіс болған. Төлемді жылдың дұрыс мезгілінде жасау аса маңызды саналды. Шотландияда жарты жылдық жалдау ақысы Әулиелер күнінде, яғни "Хэллоуин" мейрамында төленгендіктен, жергілікті заңдар осы дәстүрге әсер еткен болуы мүмкін. Бірақ роман бойынша, әуелегендер өздерінің құдайларына тейнд сыйлап жатыр; немесе, дәлірек айтқанда, құрбандыққа шалынған тейнден күш алып, өздері мен әлеміне мыңдаған жылдар бойы өмір беру үшін күш жинап жатыр. "Қауіпті бақ" Томас Ример балладасына және Артур туралы аңыздарға да сілтеме жасайды. Кейт бастапқыда британдық халық әуелегендік наным-сенімдерін шынайы емес деп санайды. Алайда, оқиға дамыған сайын, ол бұрын жек көрген халық әуелегендік наным-сенімдердің шындыққа негізделгенін және оны түсіну Кристоферді әуелегендер патшайымынан құтқаруға көмектесетінін түсінеді. Автор Дж. Б. Чейни 2011 жылы кітап туралы жазған рецензиясында "Қауіпті бақ" христиандық пен пұтқа табынушылықтың маңызды мәселелерін қамтитын махаббат тарихын біріктіреді, онда христиандар "жақсы жігіттер" болып көрінеді, және шындығында, көбінесе солай болады. "Пұтқа табынушылық" – бұл "әуелегендер" әлемі, яғни әуелегендер (фейлер). Тарихи дерек ретінде: Эдмунд Спенсердің "Фейлер патшайымы" атты эпикалық поэмасы 1500 жылдардың соңында I Елизавета патшаны құрметтеу үшін жазылған; ал Шекспир өз пьесаларының бірнешесінде әуелегендерді немесе әуелегендер туралы сілтемелерді қамтиды. Осылайша, Тюдор дәуірінде әуелегендер әлеміне көптеген адамдар қызығушылық танытқан деуге болады. Сондықтан "Қауіпті бақ" – фантастикалық және тарихи көркем шығарма. Кейбір оқырмандар үшін Эльвенвуд деген ат Эльфтер туралы еске түсірерлік болса, ол тек сонымен шектеледі. Чейни "мисс Поуп оларды бейнелегендей, 'әуелегендер' адамдармен қарым-қатынаста әділ және жасасқан кез келген келісімді, ешқандай құнына болсын, орындайды" дейді. Бірақ Кейт түсінгендей, адамдарға әуелегендерден әділдік қажет емес: "Біздің бәріміздің де [яғни, Мәсіхтің] мейіріміне ие болуымыз керек". Чейни, фантастикалық әлемнің әуелегендерінен гөрі пұтқа табынушылыққа қатысты көзқарасын сақтай отырып, ежелгі тарихи пұтқа табынушылар туралы былай дейді: "олардың табиғатқа табынуы қанды құрбандықтармен, қорқынышпен бүлінген ақылсыз ләззатқа берілумен, жанашырлыққа орын қалдырмайтын көзге көзге есептесу жүйесімен үйлескен". Бірақ жанашырлықтың жоқтығын ескермегенде, бұл сипаттама "Қауіпті бақтағы" әуелегендерге қатысты емес. Кейттің Кристоферді құрбандық ретінде өлімнен босатуы Эльвенвудтың (әуелегендердің соңғы бекінісі) әлемін құртуға және әуелегендерді күші аз, бұрынғы өмірлерінің көлеңкесімен, адасқан өмірге итеруге әкеледі. Ол олардың жоғалғанына өкінеді және кейбір жағынан олардың өмір салтын сағынады.

Жариялану тарихы

Қауіпті Gard алғаш рет 1974 жылы Houghton Mifflin Harcourt баспасынан жарық көрді. Ол 2001 жылы қайта басылды, ал RecordedBooks сол жылы аудиокнига нұсқасын шығарды. Аудиокниганы Джилл Таннер оқыған.