Кіріспе

Чарльз Кингслидің 1863 жылғы романы "Су нәрестелері, құрлықта туған балаға арналған ертегі" – Чарльз Кингслидің балалар романы. 1862–1863 жылдары Macmillan журналы үшін жазылған, алғаш рет 1863 жылы толыққанды жарияланды. Кітап Чарльз Дарвиннің "Түрлердің шығу тегі" еңбегін қолдау мақсатында, әлеуметтік сатира ретінде жазылған. Бұл кітап Ұлыбританияда өте танымал болды және ондаған жылдар бойы британдық балалар әдебиетінің маңызды бөлігі болды, бірақ Америкада ирландтарға, яһудилерге, католиктерге және американдықтарға қатысты көзқарастарына байланысты уақыт өте келе маңызын жоғалтты.

Әңгіме

Басты кейіпкер – Том, жас шатыр тазалаушы, ол Элли есімді жоғары сыныпты қызды кездестіргеннен кейін өзенге құлап, үйінен қуылған. Ол жерде суға батып, "судағы балаға" айналады, өйткені оған терісін тастайтын жәндік – қабық құрт (caddisfly) осылай дейді және оның рухани тәрбиесі басталады. Бұл әңгіме христиандық құтқарылу туралы, бірақ Кингсли бұл кітапты Англияның кедейлерге жаман қарағанын және басқа тақырыптардың ішінде бала еңбегін сынау үшін де пайдаланады. Том бірнеше оқиғалар мен сабақтарға қатысады және өзін адал адам екенін дәлелдегеннен кейін Сент-Брендан аралындағы басқа су балаларының қауымдастығынан ләззат алады. Оның жаңа әлеміндегі басты рухани тұлғалар – фейлер: мінез таныту үшін «Өзің қалағаныңды басқаға жаса» деген Алтын Ережеден аталған миссис Доусиууулдбедонби, «Сен қалай істесең, солай жасалсын» деген миссис Бедонбиуулдбедин және Кэри ана. Томға апта сайын Эллимен бірге болуға рұқсат беріледі, ол да одан кейін су баласына айналады. Граймс, оның бұрынғы шебері, де суға батып кетеді, ал Том өзінің соңғы оқиғасында әлемнің шетіне сапар шегіп, жасаған қылмыстары үшін жазаланатын ол кісіге көмектесуге тырысады. Том Граймске өкінуге көмектеседі, және ол соңғы жазасын орындаса, Граймске екінші мүмкіндік беріледі. Том дұрыс нәрсе болса, өзіне ұнамайтын нәрселерді де жасауға дайын екенін көрсету арқылы адам кейпіне оралады және «теміржолдарды, бу машиналары мен электр телеграфтарын, және басқа да қару-жарақтарды жоспарлай алатын» «үлкен ғалым» болады. Ол және Элли бірігеді, бірақ кітапта олар ешқашан үйленбейді делінген (мүмкін, әзілмен), ертегілерде ханзада мен ханшайымнан төмен дәрежедегі ешкім үйленбейді дейді. Кітаптың соңында былай делінеді: «Бұл тек бір ертегі ғана, оқырман оның ешқайсысына сенбеуі керек, тіпті ол шындық болса да».