Кіріспе
Осман империясының Черногория мен Албанияда орналасқан бөлігі – Скутари, Шкодер немесе Шкодра вилайеті (İşkodra Vilayeti немесе Vilayet i İşkodra) – 1867 жылдан 1913 жылға дейін бар болған, қазіргі Черногория мен Албанияның бір бөлігінде орналасқан Осман империясының бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлінісі (вилайеті). 19 ғасырдың соңында оның ауданы 13 753 шаршы километрді құрады.
The Vilayet of Scutari, Shkodër or Shkodra (İşkodra Vilayeti or Vilayet i İşkodra; ) was a first level administrative division (vilayet) of the Ottoman Empire that existed from 1867 to 1913, located in parts of what today is Montenegro and Albania. In the late 19th century it reportedly had an area of 5310 square miles (13,753 km2).
Тарих
Скутари вилайеті 1867 жылы құрылды. Скутари санжағы Осман империясы 1478-79 жылдары Шкодра қамалынан кейін Шкодраны басып алғанда құрылды. 1499 жылы Зета княздығының үлкен бөлігі Скутари санжағының аумағына қосылды. 1514 жылы бұл аумақ Скутари санжағынан бөлініп, Скэндэрбег Крноевич басқаруымен Черногорияның жеке санжағы ретінде құрылды. Ол 1528 жылы қайтыс болғанда, Черногория санжағы Скутари санжағымен біріктіріліп, белгілі бір дәрежеде автономиясы бар бірегей әкімшілік бірлікке айналды. 1867 жылы Скутари санжағы Скопье санжағымен біріктіріліп, Скутари вилайеті құрылды. Оның құрамында Скутари, Призрен және Дибра санжақтары болды. 1877 жылы Призрен Косово вилайетіне, Дибра Монастир вилайетіне, ал Дүррес (Дырач) қаласы Дүррес санжағына қарасты. 1877-1878 жылдардағы Ресей-Түрік соғысынан кейін Бар, Подгорица, Ишпози және Забяк қалалары 1878 жылы Черногорияға берілді. Сондай-ақ, 1881 жылы Ульгун да Черногорияға қосылды. Осман империясының соңғы кезеңінде, империяның басқа аймақтарынан өзгеше, Ишкодра вилайетіндегі албан католиктері Австрия-Мажарстанның қаржыландыруымен албан тілінде білім беруге мүмкіндік алды. Малисорлар (таулықтар) Ишкодра санжағының үш географиялық аймағында өмір сүрді. Үкімет Ишкодра санжағындағы Малисорлардың әскери күшін 30 000-нан астам тайпадан құралатынын бағалады, ал Осман шенеуніктері таулықтардың мемлекеттік көмексіз Черногорияны жеңе алатынына сенді. Дырач санжағы Мәрдита мен Дрин өзендері арасындағы құнарлы Задрима жазығын қамтыды. 1880 жылдары албандардың пікірінше, Ишкодра және Дырач санжақтары, сондай-ақ бүкіл Ишкодра вилайеті Гегенья аймағына жатты. 1912 және 1913 жылдың басында Бірінші Балқан соғысы кезінде Балқан одағының мүшелерімен басылып алынды. 1914 жылы Скутари вилайетінің аумағы 1913 жылғы Лондон конференциясында қол қойылған бейбіт келісімшарт негізінде құрылған Албания княздығының құрамына кірді.
Демография
1880 жылдары Ішкөдра вилаятының халқы 200 000 мен 300 000 адам аралығында болды, олар Ішкөдра (католиктер басым) және Дерач (мұсылмандар басым) екі санжағы арасында бөлінген. Османдық албан зиялысы Сами Фрашери 1880 жылдары Шкодер қаласының халқы 37 000 адамға жетеді деп есептеген, олардың үштен екісі мұсылмандар, ал қалғаны негізінен католиктер мен бірнеше жүз православиелерден тұратын христиандар.
1874 жылғы бағалау
Ресей консулы Иван Ястребовтың бағалауынша, Скутари санджағында 80 000 католик ер адам, 20 000 православиелік ер адам және 9 500 мұсылман ер адам болған. Халықтың көп бөлігі албан тілінде сөйлеген. Ол православиеліктердің және бірқатар мұсылмандардың серб тілінде сөйлейтінін айтқан.