Кіріспе

Американдық қаржыгер және өнеркәсіпші (1839–1911)

Дэвид Холлидей Моффет (22 шілде 1839 – 18 наурыз 1911) – американдық қаржыгер және өнеркәсіпші, Колорадо штатының Денвер қаласын алғашқы дамытушылардың бірі.

Тарих

Моффат Вашингтонвилл қаласында, Нью-Йорк штатында, Дэвид пен Кэтрин Грегтің отбасында дүниеге келген. 1851 жылы, он екі жасында, ол Нью-Йорк қаласына көшіп келіп, Нью-Йорк биржалық банкінде, қазіргі Ирвинг биржалық ұлттық банкінде хабаршы болып жұмысқа орналасты. Бастапқы лауазымы маңызды болмаса да, ол банк ісін үйренуге өте құштар болды. Моффат президенттің назарына ілігіп, кассаның көмекшісі лауазымына көтерілді. 1855 жылы ол Айова штатының Де-Мойн қаласына көшіп, А. Дж. Стивенс & Компания банкінде кассир болып жұмыс істеді. Содан кейін Моффат Де-Мойн, Айова қаласындағы Б. Ф. Алейнге тиесілі Небраска банкінің кассашысы болды. 1860 жылы ол Колорадо штатының Денвер қаласына көшіп, 15-ші және Лаример көшелерінде кітап дүкенін ашты. Кітап және кеңсе тауарлары дүкені аса табысты болмағандықтан, бірнеше жылдан кейін ол қайтадан банк саласына оралды. 1865 жылдың 17 сәуірінде Денвердің Бірінші ұлттық банкі құрылды. 1867 жылға дейін ол көп табыс әкелмеді, содан кейін Моффат кассашы болып сайланды. Ол өмірінің соңына дейін осы банктегі басшылықты ұстап тұрды және 1880 жылы президент болып сайланды. Ол банкке көп жылдар бойы өсуге және сәттілікке жеткізетін саясат пен әдістерді енгізді.

Денвер Тынық мұхиты темір жолы

Денверді Шайенмен байланыстыратын «Денвер Тынық мұхиты теміржолының» құрылысы сол кезде Колорадо алтын асыру кезінде он жылдан да аз бұрын негісталған Денвер қаласын қайта жаңғыртуға зор үлес қосты деп есептелді. Трансконтиненталдық теміржолды солтүстікке салмау шешімі Денвер аймағын маңызды көлік бағыттарынан оқшаулап тастады. Осының салдарынан «Юнион Пасифик» компаниясының вице-президенті Томас Дюрант Денверді «өліп қалған, көмуге де келмейтіндей» деп мәлімдеді. Колорадоның аймақтық губернаторы Джон Эванс «теміржолсыз Колорадо салыстырмалы түрде құнды емес» деді. Осыған байланысты Эванс, сондай-ақ Дэвид Моффат, Уильям Байерс («Рокки Маунтин Ньюс» газетінің негізін қалаушы), Бела М. Хьюз және тағы басқалар сияқты жергілікті кәсіпкерлер Шығыс жағалау инвесторларымен бірлесіп, Денвер мен Колорадо аймағын ұлттық теміржол желісімен байланыстыратын теміржол компаниясын құрды. Компания 1867 жылдың 19 қарашасында «Денвер Тынық мұхиты теміржолы және телеграф компаниясы» деп тіркелді. Компания 1868 жылдың 18 мамырында қазіргі Денвер Колизейі орналасқан жерге жақын Шайен бағытында құрылыс жұмыстарын бастады. Желіні салуға шамамен екі жыл кетті. Ол қазіргі Грили қаласы арқылы Оңтүстік Платт өзенінің бойымен салынды.

Денвер, Саут Парк және Тынық мұхит темір жолы

Денвер, Саут Парк және Тынық мұхиты темір жолы 1872 жылы Колорадо губернаторы Джон Эванс, Дэвид Моффат және басқа да жергілікті кәсіпкерлер тобы Денвер мен Саут Паркті, сондай-ақ кен өндіру аймақтарын байланыстыратын темір жол компаниясын құру үшін біріккен кезде құрылды. Бұл 19 ғасырдың соңында АҚШ-тың батысындағы Колорадо штатында жұмыс істеген тарихи тар темір жол болды. Темір жол кен өндірісінің қарқынды дамыған ондаған жылдарында Колорадоның орталық кен ауданының көп бөлігіне алғашқы темір жол бағыттарын ашты. Темір жолының аты Денверден басталатын басты тарамның Платт каньонынан өтіп, Саут Парк арқылы жүргендігінен шықты. Компания 1872 жылы құрылғаннан бастап 1889 жылы сот арқылы сатылғанға дейін тәуелсіз темір жол ретінде жұмыс істеді. Кейіннен оның желілері Колорадо және Оңтүстік темір жолының бір бөлігіне айналды.

Денвер мен Нью-Орлеан

Денвер және Нью-Орлеан темір жолы, кейін Денвер, Техас және Перс шығанағы темір жолы деп аталды, содан кейін Колорадо және Оңтүстік темір жолының құрамына кірді. 1881 жылы Колорадо губернаторы Джон Эванс, Дэвид Моффат және олардың серіктері Денвер қаласына Перс шығанағына жол ашу мақсатымен бұл темір жолды салды. Олар Денверден Пуэблоға дейін темір жол құрылысын жүргізді, бірақ жұмыс генерал Додж және басқаларға берілді, олар Форт-Уортқа дейін құрылысты аяқтады.

Денвер трамвай жолы

Денвер трамвай жолы 1886 жылы Колорадо губернаторы Джон Эванс, Дэвид Моффат және олардың серіктестерімен құрылды. Денвер трамвай жолы Денвердегі алғашқы трамвай желісі болды.

Маниту мен Пайк пиктік темір жолы

Manitou and Pike's Peak Railway – Колорадо штатындағы (АҚШ) Абт жүйесімен жұмыс істейтін, әйгілі Пайкс Пик тауына көтерілетін тік темір жол. Базалық станциясы Колорадо штатының Маниту-Спрингс қаласында, Колорадо-Спрингс қаласының жанында орналасқан. Бұл темір жол Солтүстік Америкадағы ең биік темір жол болып табылады. Ол тек туристік мақсатта салынған және пайдаланылады. Темір жолды Simmons Beautyrest Mattress Company компаниясын ойлап тапқан және құрған Залмон Г. Симмонс және Дэвид Моффат бастамасымен салынды. Компания 1889 жылы құрылған, ал 1890 жылы Halfway House қонақ үйіне қызмет көрсету ішінара басталды. Келесі жылы таудың шыңына жетілді.

Денвер және Рио-Гранде

1885 жылы Дэвид Моффат Денвер және Рио-Гранде басқармасына сайланды. 1887 жылы Моффат Денвер және Рио-Гранде президенті болып сайланды. Моффат Гленвудтан Гранд-Джанкцияға дейін, Пьюбелодан Гранд-Джанкцияға дейін стандартты рельс төседі, сондай-ақ Теннеси өткелінің туннелін салды. Дэвид Х. Моффат 1891 жылы D&RG президенті лауазымынан компанияның Денвердегі басқаруына шет елдік облигация иелерінің наразылығына байланысты кетті. Моффат Денверден Солт-Лейк-Ситиге тікелей батысқа қарай теміржол салуды жоспарлаған және Джеймс Пик аймағындағы іздеу-зерттеулерге D&RG ақшасының 200 000 долларын жұмсаған. Кейіннен ол сол аймақта Денвер, Солтүстік-Батыс және Тынық мұхиты теміржолын салды.

Креди бөлімшесі

1892 жылы Дэвид Моффат Колорадодағы Вагон-Уилл-Гэптен Кридке темір жол салды. Рио-Гранде өзенінің жағалауымен Кридке дейін, ол кезде гүлденіп келе жатқан күміс кеніші болатын, және ол онда кенді пайдалану құқығына ие болды. Денвер және Рио-Гранде темір жолы бұл жобаға қатысуға ниет білдірмеді, сондықтан Моффат жолды толығымен өз қаражатымен салып, «Рио-Гранде Ганнисон» теміржол компаниясын құрды. Ол пайда әкеле бастаған соң, оны Денвер және Рио-Гранде темір жолына үлкен пайдамен сатты.

Денвер, Солтүстік-Батыс және Тынық мұхиты темір жолы (Моффет желісі)

Дэвид Х. Моффат және оның іскер серіктестері Денвер, Солтүстік-Батыс және Тынық мұхиты теміржолын құрды. Ол Денвер қаласынан басталып, Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында аяқталуы жоспарланған, бірақ сол қалаға жетпей бұрын банкротқа ұшырады. Моффат өзінің теміржолы үшін он бесінші және Басетт көшелерінің қиылысында жеке депо салды, ол Денвердің Юнион станциясынан батысқа қарай үш блок қашықтықта орналасқан. 1913 жылы Денвер және Солт-Лейк теміржолы болып қайта ұйымдастырылып, Колорадо штатының Моффат округіндегі Крейг қаласына, Колорадо-Юта шекарасы бойында жетті.

Моффат туннелі

Дэвид Моффет Денвердің батысындағы континенттік бөлініс арқылы туннель салуды жоспарлаған. Моффат туннелінің құрылысы 1923 жылдан 1927 жылға дейін жүргізілді. Ол 1928 жылдың 28 ақпанында көп қызығушылықпен және арнайы қонақтармен толған бірнеше пойызбен шығыс порталда ресми түрде ашылды. D&SL 205 локомотиві, 2-6-6-0 типті күшті локомотив, жаңа туннель арқылы алғашқы ресми жолаушылар пойызын жүргізді. Моффат туннелінің ұзындығы 6,2 мильді құрайды.