Кіріспе

Заңдық процесс

Авторлық құқықты тіркеудің мақсаты – даулы жұмыстың жасалған күні мен мазмұны туралы куәландырылған мәліметтерді тіркеу болып табылады. Осылайша, егер заңдық талап туындаса немесе авторлық құқық бұзылса немесе плагиат жасалса, авторлық құқық иесі жұмыстың көшірмесін ресми мемлекеттік дереккөзден ұсына алады. 1978 жылға дейін АҚШ-та федералды авторлық құқық көбінесе авторлық құқық туралы хабарламамен жариялау арқылы немесе жарияланбаған жұмысты тіркеу арқылы қорғалатын. Қазір бұл, негізінен, Берн конвенциясы сияқты халықаралық конвенциялармен алмастырылды, олар ұлттық тіркеуді талап етпей, халықаралық деңгейде үйлестірілген құқықтарды қамтамасыз етеді. Дегенмен, АҚШ АҚШ-та жасалған туындыларды тіркеу үшін әлі де заңдық артықшылықтар ұсынады. Мысалы, АҚШ сотына авторлық құқық бұзу туралы сотқа шағымдану үшін тіркеу немесе тіркеуден бас тарту қажет, сондай-ақ көп жағдайда заңмен белгіленген өтемақы алу үшін тіркеу талап етіледі.

Тіркеу талаптары

Авторлық құқықтарды тіркеуді авторлық құқық берумен шатастыру – жиі кездесетін жаңылыс пікір. Бүгінгі таңда көптеген елдерде авторлық құқық "бекітілуімен" бірге автоматты түрде пайда болады, яғни шығарма нақты материалдық нысанда бекітілгеннен кейін қолданылады. Бұл стандарт 1886 жылғы Берн конвенциясымен халықаралық деңгейде белгіленген, және көптеген елдер оған қосылған. Берн конвенциясына қосылудан бұрын елдер тіркеуді талап етуі мүмкін. Мысалы, АҚШ 1989 жылы Берн конвенциясына қол қойғанға дейін авторлық құқықпен қорғалатын туындыларды тіркеуді міндетті еткен; сол кезде АҚШ-та туындыны авторлық құқықпен қорғау үшін тіркеу қажет болмай қалды. Дегенмен, АҚШ-та тіркеу міндетті емес деген мәлімдеме қате түсінік тудырады. Бұл, әсіресе, тіркеу авторлық құқықтарды бұзу туралы сотқа шағымданудың алғы шарты болып қала беретінімен байланысты. 2013 жылы UC Беркли заң мектебі "Интернет дәуірінде авторлық құқықты реформалау" тақырыбында конференция өткізді. Конференцияда "Америкалық авторлық құқық заңнамасының соңғы үш онжылдықта көбінесе жойылған формальды талаптары қайтадан қолданысқа енуі мүмкін. Формальды талаптарға қатысты жаңа зерттеулер көрсетіп тұр, олар тиімді және нақты авторлық құқық заңнамасын құруға көмектеседі, бұл ретте бұрынғыдай мәселелер тудырмайды" делінді.

Тіркеу агенттіктері

Канадада авторлық құқықпен қорғалған туындыларды Канаданың Интеллектуалдық меншік кеңсесінде ақы төлеп тіркеуге болады. Кенияда авторлық құқықпен қорғалған туындыларды шағын ақы төлеп, Кения авторлық құқықтар жөніндегі кеңес органында тіркеуге болады. Ұлыбританияда авторлық құқықтарды ресми тіркеу режимі жоқ. Коммерциялық қызметтер туындының көшірмелерін сақтау арқылы авторлық құқыққа талап етудің заңды дәлелін қамтамасыз ететін тіркеу мүмкіндігін ұсынады. Сонымен қатар, белгілі бір жарияланған туындыларды Ұлыбритания кітапханасына және сұраныс бойынша бес заңды сақтау кітапханасына тапсыру талаптары бар. АҚШ-та АҚШ Авторлық құқық кеңсесі тіркеуді қабылдайды. АҚШ азаматтары жасаған туындылар үшін АҚШ сотына авторлық құқықты бұзу туралы сотқа шағымдану үшін тіркеу міндетті. Бұдан әрі, авторлық құқық иелері құқық бұзушылыққа дейін немесе жарияланғаннан кейін үш ай ішінде тіркемесе, заңмен белгіленген өтемақыны немесе адвокаттың гонорарын талап ете алмайды.

Ел бойынша талаптар

+ Авторлық құқықтың ел бойынша тіркелуі Тіркеу агенттігі (бар болса) Авторлық құқықты тіркеу талаптары Албания Албаниялық авторлардың құқығы жөніндегі кеңсе Ерікті. Тіркеу сотта авторлық құқықтың дәлелі ретінде қабылданады. Антигуа және Барбуда Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Аргентина Әділет, қауіпсіздік және адам құқықтары министрлігі Ерікті. Тіркеу авторлық және туындының жасалған күнін растау ретінде қызмет етеді. Австралия Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Беларусь Ұлттық зияткерлік меншік орталығы Ерікті. Туындының жасалған күнін және меншік құқығын растау үшін дәлелдеме ретінде қызмет етеді. Бразилия Тақырыпқа байланысты түрлі Ерікті. Тіркеу авторлық құқықты растауға көмектеседі және екі ұқсас туындының басымдығын анықтауға көмектеседі. Канада Канадалық зияткерлік меншік кеңсесі Ерікті. Тіркеу құқық бұзу ісінде меншік құқығының дәлелі болып табылады. Қытай Ұлттық авторлық құқық басқармасы Ерікті. Әсіресе бағдарламалық қамтамасыз ету үшін ұсынылады. Дания Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Египет Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Финляндия Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Франция Ұлттық зияткерлік меншік институты Ерікті, туындының жасалған күнін растауға және меншік құқығын болжауға мүмкіндік береді. Германия Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Үндістан Авторлық құқық жөніндегі кеңсе Ерікті, тіркеу куәлігінде қамтылған фактілердің бастапқы дәлелін қалыптастырады және оларды сотта осы фактілердің дәлелі ретінде пайдалануға болады. Израиль Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Италия Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Ямайка Интеллектуалдық меншік қызметтері орталығы коммерциялық емес ұйым, жеке тіркеу қызметтерін ұсынады және Ямайканың зияткерлік меншік кеңсесі осы мақсатта ұсынады. Ресми түрде қолжетімді емес, бірақ Интеллектуалдық меншік қызметтері орталығы арқылы ерікті тіркеу авторлық және/немесе меншік құқығының жоққа шығарылатын дәлелін ұсынады. Ямайканың зияткерлік меншік кеңсесі меншік құқығы мен жасалған күнінің дәлелін беру үшін "кедейдің авторлық құқығын" қолдануды ресми түрде ұсынады. Кения Кения авторлық құқық кеңесі Ерікті, тіркеу куәлігінде қамтылған фактілердің бастапқы дәлелін қалыптастырады және оларды сотта осы фактілердің дәлелі ретінде пайдалануға болады. Литва Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Малайзия Малайзияның зияткерлік меншік корпорациясы (MyIPO) Ерікті хабарламалар меншік құқығының және жасалған күнінің дәлелін ұсынуға көмектеседі. Бұл авторлық құқық иеленушісіне көмектеседі, өйткені ерікті хабарлама сотта жасалған фактілерді дәлелдеу ретінде пайдаланылуы мүмкін. Мексика Ұлттық авторлық құқық институты Ерікті, меншік құқығының бастапқы дәлелін қалыптастырады. Португалия Inspeção Geral das Atividades Culturais Ерікті, авторлық құқық пен меншік құқығын жоққа шығаруға болатын болжам ұсынады. Ресей Федерациясы Роспатент Компьютерлік бағдарламалар мен деректер базалары үшін ерікті тіркеу. Оңтүстік Африка Компаниялар және зияткерлік меншік комиссиясы (CIPC) Кинофильмдерді ерікті тіркеу мүмкіндігі. Тіркеу куәлігінде қамтылған фактілердің бастапқы дәлелін қалыптастырады және оларды сотта осы фактілердің дәлелі ретінде пайдалануға болады. Испания Мәдениет министрлігі Ерікті, авторлық құқық пен меншік құқығын жоққа шығаруға болатын болжам ұсынады, бірақ құқық бұзушылық туралы іс қозғау үшін міндетті емес. Швеция Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. Түркия Мәдениет министрлігі Кино шығармалары мен фонограммалар үшін міндетті, барлық басқа туындылар үшін ерікті. Тіркеу дәлел ретінде пайдаланылуы мүмкін. Украина Ұлттық зияткерлік меншік басқармасы Ерікті. Біріккен Корольдік Жоқ Қажет емес. Ерікті процедура жоқ. 1842-1883 жылдар аралығында көптеген өнімдерде тіркеу белгісі болған. Авторлық құқықты қорғау үшін тіркеу талап етілмейді, бірақ ішкі авторлық құқық иелері федералды сотта авторлық құқық бұзушылық туралы сот ісін қозғауы керек. Алайда, Reed Elsevier, Inc. v. Muchnick ісінде Жоғарғы Соттың шешімі бойынша федералды соттың құзыретіне қатысты талап етілмейді. Тіркеу куәлігінде қамтылған фактілер туралы бастапқы дәлелдерді тіркеу, егер ол алғашқы жарияланғанынан кейін бес жыл ішінде жасалса, белгілейді. Авторлық құқық иелері тіркеуден бұрын жасалған кез келген құқық бұзушылық үшін заң бойынша зиянды өтеуді және/немесе адвокаттық ақыны өндіріп алуына тыйым салынады. Шетелдік авторлық құқық иелері авторлық құқық бұзушылық туралы сотқа шағымданудан бұрын тіркелуді талап етпейді, бірақ кем дегенде бір сот оларда отандық авторлар сияқты заңдық зиянды өтеуден бас тартуға болады деп шешті.